Tiết:89
CHIỀU TỐI
-HỒ CHÍ MINH-
( MOÄ )
CHIỀU TỐI
HỒ CHÍ MINH
Tập " Nhật kí trong tù "của Hồ Chí Minh
I.Tiểu dẫn
1.Tác giả
2.T?p "Nh?t kí trong t�"
3.T�c ph?m
-Trình b�y nh?ng hi?u bi?t c?a em v? t�c gi? H? Chí Minh v� t?p "Nh?t kí trong t�"?
-Xác định v? trí, hoàn cảnh sáng tác ,th? tho v� b? c?c của bài thơ ?
I.Tiểu dẫn
1.Tác giả
-Nguy?n �i Qu?c-Hồ Chí Minh (1890 - 1969)
-Qu�:Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An
->vùng đất có truyền thống yêu nước và văn học
-Là "anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa lớn", văn chương của Bác phong phú , đa dạng về thể loại và đặc sắc về phong cách nghệ thuật
-Tác phẩm tiêu biểu:Vi Hành, Nhật Kí Trong Tù,Tuyên Ngôn Độc Lập
CHIỀU TỐI
( MỘ )
-HỒ CHÍ MINH-
2.Tập “Nhật kí trong tù”
- Là tập nhật kí viết bằng thơ, được Bác sáng tác trong thời gian bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam từ mùa thu 1942 - 1943 tại tỉnh Quảng Tây.
-Gồm 134 bài
3.T�c ph?m
Phi�n �m: Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ
Cô vân mạn mạn độ thiên không;
Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc,
Bao túc ma hoàn, lô dĩ hồng.


Dịch nghĩa : " Chim mỏi về rừng tìm cây ngủ ,
Chòm mây lẻ trôi lững lờ trên tầng không ;
Thiếu nữ xóm núi xay ngô,
Ngô xay vừa xong, lò than đã đỏ".
Dịch thơ : " Chim mỏi về rừng tìm chốn ngủ,
Chòm mây trôi nhẹ giữa tầng không;
Cô em xóm núi xay ngô tối,
Xay hết, lò than đã rực hồng"
3.T�c ph?m : " Chiều tối":
a.Vị trí,hoàn caûnh saùng taùc
CHIỀU TỐI
( MỘ )
HỒ CHÍ MINH
b.Thể thơ :
Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
c.Bố cục:2 ph?n
-Hai câu đầu: Bức tranh thiên nhiên chiều tối
-Hai câu cuối : Bức tranh đời sống con người


II.Đọc-hiểu văn bản
1.Đọc,so sánh
2.Tìm hiểu văn bản
1.Hai câu thơ đầu
“Quyện điểu quy lâm tầm túc thụ
Cô vân mạn mạn độ thiên không”
(Chim moûi về rừng tìm chốn ngủ Choøm maây troâi nheï giöõa taàng khoâng;)

Bức tranh thiên nhiên được miêu tả bằng những hình ảnh nào( không gian, thời gian, cảnh vật)? Ph�n tích nh?ng bút pháp nghệ thuật d? l�m r� ?So s�nh d? tìm ra m?i tuong quan gi?a c?nh v?t v� con ngu?i trong hai c�u tho?
Qua đó, cho ta thấy những cảm xúc gì của nhà thơ ?
II.ĐỌC- HIỂU VĂN BẢN
1.Hai câu thơ đầu
( MỘ )
CHIỀU TỐI
HỒ CHÍ MINH

-Khơng gian:B?u tr?i m�nh mơng,v?ng l?ng
-Th?i gian:Cu?i ng�y-chi?u t?i
-C?nh v?t:
+Chim mỏi - tìm chốn ng?:về tổ - gợi sự ấm áp, sum họp
+Chịm m�y-trơi nh?: cơ don,l? loi dang trơi ch?m ch?m gi?a b?u tr?i cao,r?ng.
-> Tạo nên bức tranh thiên nhiên đẹp khoáng đạt nhưng gợi buồn
->Thi li?u cổ điển,g?i t? b?ng nh?ng n�t ch?m ph� trong c�i nhìn hi?n d?i
=>B�t ph�p t? ?nh ng? tình:Hình ảnh con người đơn độc nơi xứ khách nhưng tâm hồn có sự hoà hợp với thiên nhiên


- So sánh thiên nhiên và con người
+ Giống nhau: đều cô đơn, mệt mỏi, mong muốn tìm được tổ ấm.
+ Khác biệt: thiên nhiên tự do còn con người mất tự do, đang bị áp giải và không biết đâu là chốn nghỉ ngơi…

*Ti?u k?t:B?c tranh chiều tối mang vẻ đẹp cổ điển, đượm buồn, thể hiện sự cảm nhận tinh tế, lòng yêu thiên nhiên sâu sắc và bản lĩnh kiên cường của người chiến sĩ CM trong hoàn cảnh tù đày khắc nghiệt.
=>Bức chân dung tinh thần Hồ Chí Minh vượt lên trên hoàn cảnh ,luơn hu?ng v? thi�n nhi�n v?i tu th? ung dung.
Hình ảnh chiều tối





2.Hai c�u cu?i
"Sơn thôn thiếu nữ ma bao túc
Bao túc ma hoàn , lô dĩ hồng"
(Cơ em xĩm n�i xay ngơ t?i,
Xay h?t,lị than d� r?c h?ng)
T? hai c�u d?u d?n hai c�u cu?i, m?ch tho v?n d?ng chuy?n d?i nhu th? n�o?
-Thời gian trong bài thơ có sự chuyển biến như thế nào ?
-Nhận xét hình ảnh "lò than rực hồng "trong bài thơ
-Hình ảnh con người trong bức tranh có gì đặc biệt ?
-Qua đó, em thấy được vẻ đẹp gì trong tâm hồn của Bác ?
-Hình ảnh "cô em xóm núi xay ngô" được miêu tả cụ thể, sinh động:
-Sự vận động của thời gian:
mang lại thần sắc cho toàn cảnh ->Xua tan đêm tối lạnh lẽo, âm u đem đến cho đêm tối sự ấm áp,bừng sáng
vẻ trẻ trung, khỏe mạnh, vất vả nhưng được tự do -> gợi cuộc sống, cảnh sinh hoạt đời thường, bình dị, ấm no
Chiều -> tối -> rực hồng
-Rực hồng - nhãn tự:
=>Bài thơ vận động: ánh chiều âm u -> ánh hồng ấm áp, nỗi buồn -> niềm vui: cái nhìn lạc quan yêu đời và tình yêu thương con người của Bác.
->Tâm hồn nhà CM vượt lên hoàn cảnh khắc nghiệt để đồng cảm với niềm vui đời thường



III.T?ng k?t
Nhận xét nh?ng d?c s?c về nghệ thuật m� t�c gi? s? d?ng trong van b?n?T? dĩ nêu chủ đề của bài thơ ?

1.Ngh? thu?t
-Cổ điển và hiện đại, chất thép và chất tình, nghệ sĩ và chiến sĩ hoà hợp trong bài thơ tạo nên phong cách nghệ thuật độc đáo
-Ngôn ngữ linh hoạt,hàm súc, sáng tạo, từ ngữ vừa gợi tả vừa gợi cảm, có thi nhãn làm bài thơ bừng sáng (hồng)
III.Tổng kết
Bài "Chiều tối " cho thấy tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống, ý chí vượt lên hoàn cảnh khắc nghiệt của nhà thơ chiến sĩ Hồ Chí Minh. Bài thơ đậm sắc thái nghệ thuật cổ điển mà hiện đại
2.Nội dung
IV.Củng cố:
C�u 1:Ch? ra v? d?p c? di?n v� hi?n d?i c?a b�i tho?
Câu 2:Qua bài thơ, em có nhận xét gì về vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh ?
Câu 3: Từ hình ảnh của Bác trong bài thơ đã giúp ích gì cho em trong cuộc sống ?

Câu 1: Bài thơ có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa:
IV.Củng cố:
Câu 2:Qua bài thơ, em có nhận xét gì về vẻ đẹp tâm hồn Hồ Chí Minh ?
Trả lời:Tâm hồn lạc quan dù hoàn cảnh khắc nghiệt đến đâu Bác vẫn luôn hướng về sự sống và ánh sáng
Câu 3: Từ hình ảnh của Bác trong bài thơ đã giúp ích gì cho em trong cuộc sống ?
Định hướng trả lời: Niềm tin, vượt qua những khó khăn, luôn yêu đời, yêu cuộc sống