TIẾT 4,5: CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN

INTRODUCTION
3
BUILDING CONFIDENCE
4
ENGAGING THE
AUDIENCE
5

THẨM THẤU ÂM NHẠC

VISUAL AIDS
6

FINAL TIPS & TAKEAWAYS
11

Học sinh lắng nghe/ quan sát video:
(?) Em đã được nghe làn điệu dân ca này
chưa.?
(?) Theo em làn điệu dân ca này có xuất xứ
từ đâu?
(?) em còn biết thêm những làn điệu nào
nữa của người dân ở địa phương đó ?

engaging the audience
• Make eye contact with your audience to create a
sense of intimacy and involvement
• Weave relatable stories into your presentation using
narratives that make your message memorable and
impactful
• Encourage questions and provide thoughtful
responses to enhance audience participation
• Use live polls or surveys to gather audience
opinions, promoting engagement and making
sure the audience feel involved

5

NỘI DUNG BÀI HỌC
1. HÁT SLI
2. HÁT LƯỢN
3. HÁT THEN
4. HÁT PÁO DUNG

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
1. HÁT SLI
QUAN SÁT THÔNG TIN TRONG SGK/ 9-10 KẾT HỢP
HÌNH ẢNH VÀ THẢO LUẬN TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI:
(?) TRÌNH BÀY NHỮNG HIỂU BIẾT CỦA EM VỀ HÁT SLI?
(?) ĐẶC ĐIỂM CỦA LÀN ĐIỆU SLI LÀ GÌ?
(?) NỘI DUNG TRONG NHỮNG LỜI CA CỦA LÀN ĐIỆU SLI HƯỚNG ĐẾN
ĐIỀU GÌ?
(?) HÁT SLI CÓ VAI TRÒ GÌ TRONG ĐỜI SỐNG CỦA NGƯỜI NÙNG Ở LẠNG
SƠN ?

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
1. Hát Sli
Hát Sli là lối hát giao duyên và là
thể loại dân ca phổ biến của
người Nùng Lạng Sơn, được hát
trong những dịp mừng nhà mới,
sinh nhật, ngày tết, hội đầu
xuân….

Đặc điểm:
- Không cần có nhạc cụ
đệm
- Không cần có vũ đạo
kèm theo
- Hát bất cứ lúc nào, nơi
nào
- Có đối tượng để hát

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
1. Hát Sli
Nội dung của lời Sli là những bài
văn vần, có bài ngắn, có bài dài
truyền tải những giá trị nhân văn
, hướng thiện, thể hiện bản chất
tốt đẹp mang đạm bản sắc của
người dân tộc Nùng tỉnh Lạng
Sơn.

Đề tài: là những hiện
tượng tự nhiên như:
ngày,
giờ,
tháng,
năm,
mưa,
mây,
trăng, sao, cây cỏ,
núi đồi hay các sự
kiện lịch sử

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
1. Hát Sli
Hát Sli của người Nùng cháo sử
dụng hai làn điệu chính: điệu
không lên giọng và điệu lên giọng

Hát Sli của người Nùng phàn
slình diễn sướng theo hình thức
hai giọng (hát bè)

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
1. Hát Sli
=> Hát Sli có vai trò rất quan trọng trong đời sống văn hóa tinh thần
của dân tộc Nùng ở tỉnh Lạng sơn. Vì vậy chúng ta hãy cùng bảo tồn
và phát triển loại hình văn hóa này.

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
Hiện nay
- Hát sli vẫn được biểu diễn trong các lễ hội như hội
Háng Pỉnh, các dịp lễ, hội lớn của người Nùng, góp
phần tái hiện và duy trì không khí truyền thống.
- Các chương trình bảo tồn văn hóa dân tộc, các buổi
sinh hoạt văn hóa cộng đồng, hoặc các hoạt động tại
các lễ hội địa phương vẫn là kênh quan trọng để
quảng bá và giới thiệu sli đến công chúng, bao gồm
cả thế hệ trẻ.
- Dù gặp khó khăn, vẫn có nhiều người, đặc biệt là
thế hệ lớn tuổi, luôn trân trọng và gìn giữ hát sli như
một tài sản tinh thần quý giá, mong muốn truyền lại
cho thế hệ sau

12

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
2. Hát Lượn

Đọc thông tin trong sách
giáo khoa và quan sát video
trả lời các câu hỏi sau:
? Nêu hiểu biết của em về
hát lượn?
? Hát lượn gồm bao nhiêu
loại? Đặc điểm của Lượn
Slương ?

13

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
2. Hát Lượn
- Lượn: Là hình thức diễn xướng
dân ca có vai trò quan trọng trong
đời sống tinh thần của người Tày.
Nội dung chủ yếu là nói lên những
tâm tư tình cảm ca ngợi cuộc sống ,
ca ngợi lao động sản xuất , ca ngợi
thiên nhiên và tình yêu đôi lứa.
+ Lượn gồm có 3 loại: Lượn slương,
Lượn cọi, Lượn Nàng hai ( trong đó
Lượn slương phổ biến nhất ở Lạng
Sơn nên gọi là Lượn Lạng.

+ Lượn Slương được tổ chức vào
các ngày lễ hội Lồng tồng mùa
xuân, vào dịp nông nhàn. Trong các
cuộc lượn trai gái hát đối đáp nhau,
mỗi bài lượn thường được chia làm
3 phần: Lượn đi đường, Lượn sử,
Lượn chúc mừng.

14

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
3. Hát Then

Đọc thông tin trong sách giáo khoa
và quan sát video trả lời các câu hỏi
sau:
? Nêu hiểu biết của em về hát Then?
? Hát Then thường được biểu diễn
vào dịp nào?
? Nhạc cụ khi diễn xướng gồm nhứng
gì?
? Hiện nay ở tỉnh ta, việc bảo tồn và
phát huy hát Then được thực hiện
như thế nào ?

15

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
3. Hát Then
+ Then: Là hình thức diễn xướng
nghi lễ mang tính tổng hợp các bộ
môn nghệ thuật dân gian đặc sắc
của đồng bào các dân tộc Tày,
Nùng, Thái.
+ Then được hát vào những dịp
trọng đại của làng xã hay của từng
gia đình như đón mừng năm mới,
con đầu lòng, mừng nhà mới.
Ngoài ra còn được hát với mục
đích giải hạn trừ tà, chữa bệnh.
16

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
3. Hát Then
+ Nhạc cụ và đạo cụ tiêu biểu của
khi diễn xướng Then bao gồm: cây
tính tẩu (hay là tính then), chùm
xóc nhạc, ngoài ra là quạt giấy hoặc
khăn ...
+ Hiện nay nghệ thuật hát then đàn
tính tại Lạng sơn rất được quan tâm
dàn dựng trong các buổi biểu diễn
chương trình nghệ thuật, qua đó
góp phần quan trọng vào việc giữ
gìn phát huy những giá trị di sản
văn hóa của các dân tộc ở Lạng
Sơn trong thời kỳ hội nhập.

17

HIỆN NAY
Tỉnh Lạng Sơn đã và đang triển khai nhiều hoạt động đưa hát Then vào trường học
để bảo tồn và phát huy di sản văn hóa này, bao gồm việc thành lập các câu lạc bộ
hát Then, đàn tính, tổ chức lớp dạy Then cho giáo viên và học sinh, và lồng ghép
vào các hoạt động ngoại khóa, phong trào thi đua. Mục tiêu là giúp học sinh tiếp
cận, yêu thích và trở thành những hạt nhân gìn giữ, lan tỏa làn điệu Then trong
cộng đồng. 
Ở khu vực Hữu Lũng cũng có nhiều câu lạc bộ hát then như: CLB xã Vân Nham,
CLB xã Yên Bình, CLB xã Tân Thành….

18

19

20

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
4. Hát Páo dung

Đọc thông tin trong sách giáo
khoa và quan sát video trả lời các
câu hỏi sau:
? Hát Páo dung là gì? Của dân tộc nào ?
? Hát Páo dung thường được biểu diễn
vào dịp nào?
? Em hãy nêu đặc điểm của hát Páo
dung ?

21

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
4. Hát Páo dung
- Páo

dung: là hình thức diễn
xướng dân gian của dân tộc Dao,
là phương tiện để truyền tải những
tâm tư tình cảm và ước muốn của
người Dao trong cuôc sống
thường ngày.
- Páo dung thường hát trong
những phiên chợ, ngày cưới, hay
dịp lễ tết, ngày hội của làng bản ...
22

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
4. Hát Páo dung

Páo dung có đặc diểm chung
trong tích chất âm nhạc đó là đậm
chất trữ tình du dương, sư dụng
nhiều luyến láy, nhiều từ phụ kéo
dài mhư ư, ấy, a, ôi...

23

CHỦ ĐỀ 2
CÁC THỂ LOẠI ÂM NHẠC TRUYỀN THỐNG CỦA LẠNG SƠN
LUYỆN TẬP

Từ kiến thức đã học và sưu tầm
tài liệu trên Internet em hãy viết
bài văn ngắn tuyên truyền, giữ gìn
và phát huy những thể loại âm
nhạc truyền thống của Lạng Sơn:
Nhóm 1: Hát Sli
Nhóm 2: Hát Lượn (Lượn Slương)
Nhóm 3: Hát Then
Nhóm 4: Hát Páo dung
24

Hát Páo dung là nét sinh hoạt văn hóa không thể thiếu của đồng bào dân tộc Dao trên địa
bàn tỉnh. Đối với người Dao, làn điệu Páo dung được coi là “phương tiện” chuyển tải những tâm
tư,
tình
cảm
và
ước
muốn
trong
cuộc
sống
hằng
ngày.
Hát Páo dung là lối hát dân ca có từ lâu đời của người Dao. Trải qua thời gian dài với
nhiều thăng trầm, đến nay, những làn điệu Páo dung vẫn được gìn giữ và phát triển bởi các thế hệ,
tuy nhiên tập trung ở nhóm trung và cao tuổi. Theo dân tộc Dao, Páo dung có nghĩa là ca hát, đây
là loại hình dân ca của dân tộc Dao. Hát Páo dung ra đời và phát triển từ trong lao động, sản xuất,
nhu cầu đời sống tinh thần, tín ngưỡng, được lưu truyền qua nhiều thế hệ và tồn tại cho đến ngày
nay, trở thành nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của người Dao. Nét độc đáo trong hát Páo dung giao
duyên là lời ca được ứng khẩu ngay tại chỗ, thể hiện trình độ tư duy, tài năng ứng biến của người
hát. Còn trong các nghi lễ, lễ hội, hát Páo dung lại thể hiện theo bài bản sẵn có, chẳng hạn như lễ
cấp sắc - một nghi lễ quan trọng trong vòng đời của người đàn ông Dao.
Hiện nay, người Dao trên địa bàn tỉnh biết hát Páo Dung ngày càng ít. Bởi ca từ của các
bài Páo dung học rất khó, mỗi bài hát thường ít lời nhiều ý, đòi hỏi phải am hiểu sâu sắc về văn
hóa dân tộc. Để bảo tồn làn điệu Páo dung của đồng bào dân tộc Dao, hằng năm, cần tổ chức hát
Páo dung ở mỗi xóm, xã, liên xã nhằm đưa Páo dung trở lại phục vụ cuộc sống, gắn với các hoạt
động trong các lễ hội văn hóa để người dân nhiệt tình hưởng ứng tham gia, nhất là thế hệ trẻ.
25