CHÀO MỪNG
CÁC EM ĐẾN VỚI
TIẾT HỌC
HÔM NAY
CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN
(Trích “Truyền kì mạn lục” – Nguyễn Dữ)
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả:
Nguyễn Dữ sống vào khoảng thế kỉ XVI, người xã Đỗ Tùng, huyện Trường Tân, nay là huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dư­ơng, hiện ch­ưa rõ ông sinh và mất năm nào.
Xuất thân trong gia đình khoa bảng, là học trò của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm. Từng ra làm quan nhưng không bao lâu thì lui về ở ẩn.
2. Tác phẩm:
a.Xuất xứ
“Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” là một truyện đặc sắc trong “Truyền kì mạn lục” của Nguyễn Dữ.
“Truyền kì mạn lục” gồm 20 truyện. Cốt truyện hầu hết ở thời Lý - Trần, Hồ và Lê sơ hoặc từ văn học dân gian.
Tác phẩm vừa có giá trị hiện thực vừa có giá trị nhân đạo “thiên cổ tùy bút” dịch ra nhiều thứ tiếng.


b. Thể loại
Thể loại: Truyền kì.
Truyền kì là thể văn xuôi tự sự có nguồn gốc từ Trung Hoa, dùng yếu tố kì ảo làm phương thức nghệ thuật để phản ánh cuộc sống. Đặc điểm nổi bật của thể loại này là sự kết hợp giữa bút pháp kì ảo và hiện thực.
Ngô Tử Văn, một kẻ sĩ nổi tiếng khảng khái, chính trực vốn không chịu được sự tác yêu quái của hồn một tên tướng bại trận nên đã đốt đền của hắn, trừ hại cho dân. Tên hung thần đe dọa Tử Văn và kiện chàng ở âm phủ. Tử Văn được thổ thần mách bảo về tung tích và tội ác của tên tướng giặc, đồng thời bày cho chàng cách đối phó với hắn. Tử Văn bị bắt giải xuống âm phủ. Đứng trước Diêm Vương, chàng đã không hề run sợ mà dũng cảm vạch trần mọi tội ác của tên hung thần. Có bằng chứng của thổ thần, mọi lời nói của Tử Văn được minh xác là sự thật. Cuối cùng công lý được thực thi: tên tướng giặc và bọn phán sự vô trách nhiệm bị trừng trị, thổ thần được phục chức, Tử Văn được sống lại. Tiếp sau đó nhờ thổ thần tiến cử Tử Văn được nhận chức phán sự đền Tản Viên chuyên trông coi việc xử án.
c. Tóm tắt


d.B? c?c: 3 do?n




Đoạn 1: Từ đầu… đến không cần gì cả
=> giới thiệu Tử Văn với hành động dũng cảm đốt đền.
Đoạn 2: Tiếp theo…đến không bệnh mà mất => hành động dũng cảm,vạch mặt gian tà của Tử Văn.
Đoạn 3: Đoạn còn lại
=>Tử Văn nhận chức phán sự đền Tản Viên và lời bình của tác giả.
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Nhân vật Ngô Tử Văn
a.Xuất hiện gián tiếp: Lời giới thiệu tác giả và những người cùng thời
“Ngô Tử Văn tên là Soạn, người huyện Yên Dũng đất Lạng Giang. Chàng vốn khảng khái, nóng nảy, thấy sự gian tà thì không chịu được, vùng Bắc người ta vẫn khen là một người cương trực”
->Ấn tượng nhân vật: hình tượng tiêu biểu của kẻ sĩ cương trực
:
*Hành động đốt đền của tên tướng giặc
- Tức giận trước việc “ hưng yêu tác quái” của tên Bách hộ họ Thôi, nên đã đốt đền trừ hại cho dân.
- Diễn biến: Không thể nhắm mắt làm ngơ, Ngô Tử Văn tắm gội sạch sẽ, khấn trời và châm lửa đốt đền.
=> Cẩn trọng, công khai, đàng hoàng, quyết liệt.
b. Xuất hiện trực tiếp
* Tử Văn gặp hồn ma Bách hộ họ Thôi

* Tử Văn bị bắt và cuộc đối chất với Diêm Vương
-Ý nghĩa của hành động đốt đền:
+ Thể hiện tính khảng khái, cương trực, dũng cảm của kẻ sĩ vì dân trừ hại. Đồng thời tỏ rõ quan điểm và thái độ của người trí thức muốn đả phá sự mê tín thần linh của quần chúng nhân dân.
+ Thể hiện tinh thần dân tộc mạnh mẽ qua việc diệt trừ hồn tên tướng giặc xâm lược hung bạo, bảo vệ Thổ thần nước Việt.
+ Niềm tin chân lý: chính nghĩa nhất định thắng gian tà, ở hiền gặp lành.
Chiến thắng của Tử Văn rất vẻ vang, chàng đã trừ gian diệt ác, đem lại bình yên cho nhân dân, quét sạch tàn dư của bọn xâm lược, làm cho công lí không chỉ chiếu sáng cõi trần mà còn rọi cả cõi âm.
Chi tiết cuối cùng, hình ảnh Tử Văn xuất hiện oai phong lẫm liệt với xe ngựa ầm ầm rồi cưỡi gió đi là cách tác giả bất tử hóa vẻ đẹp của người trí thức nước Nam
2. Nhân vật Tên bách hộ họ Thôi – hiện thân của cái xấu, cái ác.
a. Giới thiệu về nhân vật:
“Cuối đời nhà Hồ, quân Ngô sang lấn cướp, vùng ấy thành một nơi chiến trường. Bộ tướng của Mộc Thạnh có viên bách hộ họ Thôi, tử trận gần đền, từ đấy làm yêu làm quái trong dân gian”
Khi sống hắn là kẻ cướp nước; lúc chết hắn là quân cướp nhà.
Xuất hiện theo hành trạng nhân vật.
b. Hình ảnh viên bại tướng họ Thôi
- Hiện thân của cái xấu cái ác: tham lam, xảo quyệt, hung ác.
- Sống, hắn đã gieo rắc bao tội ác, chết không từ bỏ giã tâm hắn còn làm yêu làm quái trong dân gian.
- Từ hình ảnh tên tướng bại trận, tác giả đã tố cáo xã hội và vạch trần bộ mặt của những kẻ tham quan, gian tà.
Bức tranh hiện thực:
-Bối cảnh câu chuyện: Giặc Minh sang xâm lược (1407-1428)
-Thời điểm viết tác phẩm: Nửa đầu thế kỉ XVI, CQPK suy thoái, xã hội rối ren bất ổn, chứa đựng nhiều bất công ngang trái
Tác giả phơi bày hiện thực:
- Kẻ ác lộng hành, người hiền oan khuất (hung thần-thổ thần)
-Thánh thần ăn của đút bênh vực cho kẻ ác, người nắm cán cân công lý bị lấp tai che mắt.


3.B?c tranh hi?n th?c v� ti?ng núi phờ phỏn




b. Tiếng nói phê phán: Tập trung hai đối tượng
-Hồn ma tên tướng giặc: tham lam, xảo quyệt hung ác
+sống cướp nước, chết không từ bỏ giã tâm.
+Khi Tử Văn đốt đền: dùng nguyên lí đạo Nho buộc tội, kiện ở cõi âm.
+Xoa dịu Tử Văn khi Tử Văn đưa ra chứng cứ
-Thánh thần cõi âm: tham lam bao che cái ác, người nắm giữ cán cân công lý bị che mắt.


3.B?c tranh hi?n th?c v� ti?ng núi phờ phỏn




III. TỔNG KẾT:
1. Nội dung
Ca ngợi tinh thần khảng khái, cương trực, dám đấu tranh chống lại cái ác trừ hại cho dân của Ngô Tử Văn, một người trí thức nước Việt.Bài học nhân sinh về chính - tà, thiện - ác
2 Nghệ thuật
Xây dựng cốt truyện giàu kịch tính, kết cấu chặt chẽ. Dùng hành động miêu tả tính cách nhân vật, nhiều chi tiết kịch tính. Cách kể chuyện và miêu tả sinh động, hấp dẫn. Sử dụng nhiều yếu tố kì ảo

Ý nghĩa văn bản
- Câu chuyện khép lại với thắng lợi của Ngô Tử Văn. Kết thúc có hậu thể hiện truyền thống nhân đạo và yêu nước của tác giả.
- Qua câu chuyện, triết lí mang tư tưởng lập danh của nhà Nho được thể hiện sâu sắc “Người ta sống ở đời, xưa nay ai chẳng phải chết, miễn là chết đi còn được tiếng về sau”
IV. CỦNG CỐ
Câu 1:
CHỌN PHƯƠNG ÁN ĐÚNG NHẤT
Đặc điểm nổi bật của truyền kì?
A. CỐT TRUYỆN MANG MÀU SẮC DÂN GIAN HOẶC DÃ SỬ
C. SỰ KẾT HỢP GIỮA YẾU TỐ KÌ VÀ YẾU TỐ THỰC
D. LỜI VĂN ĐAN XEN GIỮA VĂN XUÔI VÀ THƠ
B. NHÂN VẬT XUẤT HIỆN THEO HÀNG TRẠNG NHÂN VẬT
Câu 2:
TÁC PHẨM NÀO TRONG NHỮNG TÁC PHẨM SAU KHÔNG THUỘC THỂ LOẠI TRUYỆN TRUYỀN KÌ?
A. THÁNH TÔNG DI THẢO
C. TRUYỀN KÌ TÂN PHẢ
D. HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ
B. TRUYỀN KÌ MẠN LỤC
Câu 3:
“TRUYỀN KÌ MẠN LỤC” CỦA NGUYỄN DỮ GỒM BAO NHIÊU TRUYỆN?
A. 12
C.18
D.22
B.20
Câu 4:
TÊN PHIÊN ÂM CỦA “CHUYỆN CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN” ?
A. TẢN VIÊN TỪ PHÁN SỰ LỤC
C. TẢN VIÊN PHÁN SỰ LỤC TỪ
D. CHUYỆN PHÁN SỰ TỪ TẢN VIÊN
B. TẢN VIÊN TỪ PHÁN SỰ
Câu 5:
NỘI DUNG CHÍNH CỦA CHUYỆN “CHỨC PHÁN SỰ ĐỀN TẢN VIÊN”?
A. CA NGỢI TINH THẦN KHẢNG KHÁI, CƯƠNG TRỰC, DÁM ĐẤU TRANH CHỐNG LẠI CÁI ÁC TRỪ HẠI CHO DÂN CỦA
C. BÀI HỌC NHÂN SINH VỀ CHÍNH - TÀ, THIỆN - ÁC
D. CẢ A VÀ C ĐỀU ĐÚNG
B. ĐỀ CAO VAI TRÒ CỦA THẦN LINH TRONG VIỆC CỨU GIÚP CON NGƯỜI