BUỔI 5: DAO ĐỘNG TẮT DẦN - DAO ĐỘNG CƯỠNG BỨC - HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
TỔNG HỢP DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA
TÓM TẮT LÝ THUYẾT:
1. Dao ñoäng taét daàn: Dao ñoäng taét daàn laø dao ñoäng coù bieân ñoä giaûm daàn theo thôøi gian .
- Nguyeân nhaân laø do löïc caûn cuûa moâi tröôøng. Lực cản của môi trường càng lớn dao động tắt dần càng nhanh.
2. Dao ñoäng duy trì:
Dao động được duy trì bằng cách giữ cho biên độ không đ?i mà không làm thay đổi chu kì dao động riêng gọi là dao động duy trì.
3. Dao động cưỡng bức :
Dao động của một hệ dưới tác dụng của một ngoại lực tuần hoàn gọi là dao động cưỡng bức.
- Dao động cưỡng bức có biên độ không đổi , v� t? l? thu?n v?i bi�n d? c?a ngo?i l?c.
-Tần số c?a dao động cưỡng bức bằng tần số của lực cưỡng bức ( ngo?i l?c).
4. S? c?ng hu?ng
Hiện tượng biên độ cuả dao động cưỡng bức tăng nhanh đến m?t giá trị cực đại khi tần số của lực cưỡng bức f bằng tần số riêng f0 của hệ dao động được gọi sự cộng hưởng.
Điều kiện có cộng hưởng :
TỔNG HỢP DAO ĐỘNG
1. Sự tổng hợp dao động : Xét 2 dao động điều hòa c�ng phuong, c�ng t?n s?, có phương trình dao động l?n lu?t là :
Bi?u th?c c?a dao d?ng t?ng h?p l�:
là một dao động ñieàu hoøa cùng phương, cùng tần số với hai dao động thành phần.
+ Với biên độ của dao động tổng hợp là:
+ Pha ban đầu của dao động tổng hợp là :
2. Sự lệch pha của các dao động :

+ Nếu thì dao động x2 nhanh pha hơn dao động x1 .
+ Nếu thì dao động x2 chậm pha hơn dao động x1 .
+ Nếu thì dao động x2 cùng pha với dao động x1 .
3. Biên độ dao động tổng hợp A phụ thuộc vào độ lệch pha
hai dao động x1 , x2 cùng pha nhau, do đó biên độ tổng hợp cực đại.
hai dao động x1 , x2 ngược pha nhau, do đó biên độ tổng hợp cực tiểu.
hai dao động x1 , x2 vuông pha nhau.
+ bất kỳ :
B. PHƯƠNG PHÁP GIẢI CÁC DẠNG TOÁN
1. Bài toán liên quan đến hiện tượng cộng hưởng.
2. Bài toán liên quan đến dao động tắt dần của con lắc đơn.
Dạng 1. BÀI TOÁN LIÊN QUAN ĐẾN HIỆN TƯỢNG CỘNG HƯỞNG
Phương pháp giải
Hiện tượng cộng hưởng xảy ra khi chu kì dao động cưỡng bức bằng chu kỳ dao động riêng:
Đổi đơn vị:
DẠNG 2. BÀI TOÁN LIÊN QUAN ĐỂN DAO ĐỘNG TẮT DẦN CỦA CON LẮC ĐƠN
Phương pháp giải
Ta chỉ xét dao động tắt dần chậm và khảo sát gần đúng (xem khi dừng lại vật ở vị trí cân bằng)
Với con lắc đơn ta thay:
Dạng 1. BÀI TOÁN THUẬN TRONG TỔNG HỢP DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA
Nội dung bài toán: Cho biết các phương trình dao động thành phần, yêu cầu tìm dao động tổng hợp.
Phương pháp giải:
Tổng hợp hai hay nhiều dao động điều hoà cùng phương, cùng tần số là một dao động điều hoà cùng phương, cùng tần số.
B. PHƯƠNG PHÁP GIẢI CÁC DẠNG TOÁN
1. Bài toán thuận trong tổng hợp dao động điều hòa.
2. Bài toán ngược trong tổng hợp dao động điều hòa.
Cách 1. Phương pháp áp dụng trực tiếp công thức tính A và
* Nếu một dạng hàm cos, một dạng hàm sin thì đổi:
* Nếu hai dao động cùng pha:
* Nếu hai dao động thành phần ngược pha:
* Nếu hai dao động thành phần vuông pha:
Dạng 2. BÀI TOÁN NGƯỢC VÀ “BIẾN TƯỚNG” TRONG TỔNG HỢP DAO ĐỘNG ĐIỀU HÒA
1. Bài toán ngược trong tổng hợp dao động điều hoà
Nội dung bài toán: Cho biết các đại lượng trong dao động tổng hợp, yêu cầu tìm một số đại lượng trong các phương trình dao động thành phần.
Phương pháp giải:
Từ công thức:
Chú ý sử dụng máy tính : Để thực hiện phép tính vê số phức, bấm:
màn hình xuất hiện CMPLX
Muốn biểu diễn số phức dạng
bấm
Muốn biểu diễn số phức dạng: a + bi, bấm
Để nhập ký tự
bấm:
Khi nhập các số liệu thì phải thống nhất được đơn vị đo góc là độ hay rađian
Nếu chọn đơn vị đo là độ (D), bấm:
màn hình hiển thị chữ D
Nếu chọn đơn vị đo là Rad (R), bấm :
màn hình hiển thị chữ R