Cô bé bán diêm
Tiết 80,81: Văn bản
- An- đéc- xen-
Tiết 80, 81 – Văn bản: Cô bé bán diêm
An-đéc-xen
I. Đọc, thảo luận chú thích
Dựa vào những bức ảnh sau, em hãy tóm tắt văn bản:
Lần quẹt diêm thứ nhất
Lần quẹt diêm thứ hai
Lần quẹt diêm thứ ba
Lần quẹt diêm thứ tư
Lần quẹt diêm thứ năm
Sáng mùng một
Tóm tắt văn bản: Vào một đêm giao thừa, ngoài đường phố lạnh giá xuất hiện một cô bé ngồi nép trong một góc tường, rét buốt nhưng không giám về nhà vì sợ bố đánh bởi em chưa bán được bao diêm nào. Em quyết định quẹt một que diêm để sưởi. Lần quẹt thứ nhất, em thấy ánh lửa lò sưởi. Lần quẹt thứ hai thấy bàn ăn có ngỗng quay. Lần quẹt thứ ba thấy cây thông Nô-en. Lần quẹt thứ tư thấy bà hiện về. Quẹt hết những que diêm còn lại, hai bà cháu bay về chầu Thượng đế. Buổi sáng mồng một đầu năm, người ta thấy thi thể em bé giữa những bao diêm. Không ai biết những điều kì diệu em bé đã trông thấy.
1. Tác giả:
An – đéc – xen là nhà văn
Đan Mạnh nổi tiếng thế giới
với loại truyện kể cho trẻ em.
Phong cách: nhẹ nhàng, ấm
Áp, thấm đậm chất nhân văn.
Tác phẩm: Bầy chim thiên
Nga; Nàng tiên cá;…
2. Tác phẩm :
- Văn bản "Cô bé bán diêm" trích trong truyện ngắn cùng tên. Là một trong những truyện nổi tiếng nhất của An-đéc-xen.
- Phương thức biểu đạt chính: tự sự.
II. Bố cục văn bản

HĐCN 1’: 2a (Tl, Tr 47)
Điều hành, chia sẻ.
* Văn bản chia làm 3 phần :
- P1: (Từ đầu ... cứng đờ ra): Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
- P2: (Tiếp… chầu thượng đế): Những lần quẹt diêm của cô bé.
- P3: (Còn lại): Cái chết của cô bé bán diêm.
III. Tìm hiểu văn bản
1. Hoàn cảnh của cô bé bán diêm
HĐCN 1’: 2b ý 1 (TL. Tr 47) – chia sẻ:
 - Thời gian, không gian xảy ra câu chuyện.
 + Thời gian: đêm giao thừa.
 + Không gian: ngoài đường lạnh buốt và tối đen.
 -> Gây ấn tượng mạnh cho người đọc về hoàn cảnh của nhân vật.
Tìm những chi tiết nói lên gia cảnh của cô bé bán diêm? Em có nhận xét gì về nghệ thuật trong đoạn văn giới thiệu gia cảnh của cô bé? Qua đó em thấy hoàn cảnh của cô bé bán diêm như thế nào?
Báo cáo, chia sẻ.


- Gia cảnh:
+ Cô bé mồ côi mẹ, bà nội cũng qua đời, cô bé ở với bố.
+ Gia sản tiêu tán
+ Sống chui rúc trong một xó tối tăm, luôn luôn nghe những lời mắng nhiếc chửi rủa.
+ Phải tự mình đi bán diêm để kiếm sống.
Những hình ảnh đối lập, tương phản:
- H/a cái xó tối tăm > < ngôi nhà xinh xắn có dây thường xuân bao quanh.
- Trời đông giá rét tuyết rơi >< cô bé đầu trần chân đất.
- Ngoài đường đêm giao thừa lạnh buốt tối đen >< cửa sổ nhà sáng rực ánh đèn.
- Em bé bụng đói cả ngày >< trong phố sực nức mùi ngỗng quay.
- Cảnh sum họp sung túc ấm áp trong các gia đình >< cảnh cô đơn đói rét của em bé.
- Sử dụng những hình ảnh đối lập, tương phản, đặt gần nhau.
- Làm nổi bật hoàn cảnh hết sức tội nghiệp, đáng thương (nghèo khổ, rét mướt, cô đơn, thiếu thốn tình thương) của cô bé và gợi niềm thương cảm nơi người đọc.
2. Thực tế và mộng tưởng của cô bé qua mỗi lần quẹt diêm

Tìm chi tiết cho thấy mộng tưởng và thực tại ở lần quẹt diêm thứ nhất và thứ hai?
Cho biết ước mơ của cô bé bán diêm qua từng lần quẹt diêm ấy.
Tiết 2
- Tìm hiểu những lần quẹt diêm tiếp theo.
- Tìm hiểu cái chết của cô bé.
HS HĐN 4 (6’) – báo cáo, chia sẻ
Tìm chi tiết cho thấy mộng tưởng và thực tại ở những lần quẹt diêm của cô bé? Cho biết ước mong của cô bé bán diêm qua từng lần quẹt diêm ấy?
HĐ cặp đôi 3’: giải quyết câu hỏi 2b ý 3 và ý 4 (TL-47)
- Các mộng tưởng diễn ra theo trình tự hợp lí: vì trời rét nên nghĩ đến lò sưởi, tiếp đó, vì đói nên em nghĩ tới bàn ăn, sau đó vì hôm nay là giao thừa nên “cây thông Noen” hiện ra, đến đây, em nhớ đến đã có một thời em cũng được đón giao thừa như thế, khi bà còn sống, thế là hình ảnh bà em xuất hiện.
- Thực tế và mộng tưởng xen kẽ với nhau: khi diêm cháy là lúc mộng tưởng hiện ra trong đầu em bé, khi diêm tắt là lúc em trở về với thực tại.
+ Thực tế: lò sưởi, bàn ăn, cây thông… là những thứ trước đây em đã có.
+ Mộng tưởng: con ngỗng quay tiến về phía em, 2 bà cháu nắm tay bay lên trời... thuần túy chỉ là mộng tưởng.
Em có nhận xét gì về nghệ thuật mà tác giả đã sử dụng trong những lần quẹt diêm của cô bé? Tác dụng của nó?
Nghệ thuật tương phản đối lập, đan xen giữa thực tế và mộng tưởng, trí tưởng tượng phong phú, các sự việc kể theo trình tự hợp lí.
Mộng tưởng đẹp đẽ đối lập với thực tại lạnh lẽo, cô đơn, đói rét. Qua đó tác giả tô đậm nỗi bất hạnh đồng thời thể hiện niềm khao khát được sống trong no ấm và tình yêu thương của cô bé bám diêm.
HĐ cá nhân (1’): Những chi tiết thể hiện cái chết của cô bé bán diêm? Cảnh vật xung quanh và thái độ của mọi người trước cái chết đó ntn?
1. Nghệ thuật
- Sử dụng những chi tiết, hình ảnh đối lập.
- Sắp xếp trình tự sự việc hợp lí.
- Sáng tạo trong cách kể (đan xen giữa thực tế với mộng tưởng).
2. Nội dung
Số phận bất hạnh của cô bé bán diêm đồng thời thể hiện lòng thương cảm sâu sắc của tác giả đối với cô bé.
Soạn văn bản: Đánh nhau với cối xay gió
Chú ý: Tìm chi tiết thể hiện đặc điểm tính cách, con người của 2 nhân vật (Đôn và Xan)
a. Các yếu tố miêu tả:
- Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mồ hôi, ríu cả chân lại.
- Mẹ tôi không còm cõi, xơ xác.
- Gương mặt mẹ vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má.
- Đùi áp đùi, đầu ngả vào cánh tay mẹ…
- Khuôn miệng xinh xắn nhai trầu…
b. Các yếu tố biểu cảm:
- Hay tại sự sung sướng...còn sung túc? (suy nghĩ)
- Tôi thấy những cảm giác ấm áp...lạ thường. (cảm nhận)
- Phải bé lại ... êm dịu vô cùng. (phát biểu cảm tưởng)
"Xe chạy chầm chậm, mẹ tôi vẫy tôi. Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ. Mẹ kéo tôi lên xe. Tôi òa khóc. Mẹ tôi cũng sụt sùi khóc theo. Tôi ngồi bên mẹ, quan sát gương mặt mẹ."