*TRƯỜNG THCS PHAN NGỌC HIỂN
*_CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ _ *_ĐẾN DỰ GIỜ THĂM LỚP_
*2n
*2n
*
*2n
*2n
*2n
*n
*n
*n
*n
*n
*n
*2n
*2n
*2n
*n
*n
*n
*n
*Sù t¹o tinh
*Sù t¹o no·n
*Tinh trïng
*Trøng
*Nguyªn ph©n
*Gi¶m ph©n 1
*Gi¶m ph©n 2
*KIỂM TRA BÀI CŨ?
*SƠ ĐỒ PHÁT SINH GIAO TỬ ĐỰC VÀ CÁI
*Boá
*Meï
*Con trai
*Con gaùi
*_Bài 12_
* CÔ CHEÁ XAÙC ÑÒNH GIÔÙI TÍNH
*X
*X
*X
*Y
*_I. Nhiễm sắc thể giới tính_
*Ruồi giấm cái
*Ruồi giấm đực
*So sánh bộ NST của Ruồi giấm cái với bộ NST của Ruồi giấm đực?
*_- Kh¸c nhau:_
*_- Giống nhau: có 3 cặp: 2 cặp hình V, 1 cặp hình hạt - NST tương đồng_
*_+ RG đực: có 1 cặp NST không tương đồng_
*_+ RG cái: cặp NST tương ứng tương đồng_
*NST giới tính (XX và XY)
*NST thường (A)
*XY
*XX
*TIẾT 12. CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
*_I. Nhiễm sắc thể giới tính_
*Hình 12.1: Bộ NST ở người?
*Xác định cặp NST giới tính ở người?
*TIẾT 12. CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
*X
*X
*X
*Y
*2n=8
*6A+XX
*6A+XY
*44A+XX
*2n=46
*44A+XY
*Em có nhận xét gì về các cặp NST trong tế bào lưỡng bội?
*Chức năng của NST giới tính là gì?
*_Ví dụ:_ Ở người, NST Y mang gen SRY còn gọi là nhân tố xác định tinh hoàn. NST X mang gen lặn quy định máu khó đông.
*Theo em NST giới tính có ở tế bào nào?
*_I. Nhiễm sắc thể giới tính_
*TIẾT 12. CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
* NST giới tính có ở tb sinh dưỡng và tb sinh dục
* Baûng so sánh sự khác nhau giữa NST thường và NST giới tính?
*SO SÁNH
*NST GIỚI TÍNH
*NST THƯỜNG
*SỐ LƯỢNG
*
*
*HÌNH DẠNG
*
*
*CHỨC NĂNG
*
*
*2n=46
* Baûng so sánh sự khác nhau giữa NST thường và NST giới tính ?
*SO SÁNH
*NST GIỚI TÍNH
*NST THƯỜNG
*SỐ LƯỢNG
*
*
*HÌNH DẠNG
*
*
*CHỨC NĂNG
*
*
*Chỉ có 1 cặp
*Có nhiều cặp
*Có thể tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY). * *- Các cặp NST giới tính ở cá thể đực và cái khác nhau.
*- Luôn tồn tại thành từng cặp tương đồng. * *- Các cặp NST thường ở cá thể đực và cái hoàn toàn giống nhau.
* Mang gen quy định tính trạng liên quan và không liên quan đến giới tính
* Mang gen quy định các tính trạng thường
*ÔÛ ngöôøi, ñoäng vaät coù vuù, ruoài giaám, caây gai... Caëp NST giôùi tính cuûa gioáng caùi laø: XX, gioáng ñöïc laø XY.
*ÔÛ chim, eách nh¸i, boø saùt, böôùm, daâu taây...cÆp NST giíi tÝnh cña gièng ®ùc lµ XX, cña gièng c¸i lµ XY.
*_I. Nhiễm sắc thể giới tính_
*- _ë_
*v. v…
*_- ë_
*_ Giống cái:_ _XX – Giống đực : XY_
*_Giống cái: XY- Giống đực: XX_
*v. v…
*TIẾT 12. CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
*44A + XX
*44A + XY
*44A + XX
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*_II. Cơ chế NST xác định giới tính_
*22A + X
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*44A + XY
*- Có mấy loại tinh trùng và trứng *được tạo ra qua giảm phân ?
*- Tinh trùng mang NST giới tính nào thụ tinh với trứng để tạo hợp tử phát triển thành con trai hay con gái?
* Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh là xấp xỉ 1 : 1?
*Quan sát hình thảo luận nhóm và trả lời 3 câu hỏi:
*44A + XX
*44A + XY
*44A + XX
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*_II. Cơ chế NST xác định giới tính_
*22A + X
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*44A + XY
*- Có mấy loại tinh trùng và trứng *được tạo ra qua giảm phân? * *Trả lời: *Qua giảm phân ở mẹ chỉ sinh ra * 1 loại trứng 22A+X, *Còn ở bố cho ra 2 loại tinh trùng là *22A+X và 22A+Y *
*Quan sát hình thảo luận nhóm và trả lời 3 câu hỏi:
*44A + XX
*44A + XY
*44A + XX
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*_II. Cơ chế NST xác định giới tính_
*22A + X
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*44A + XY
*- Tinh trùng mang NST giới tính nào thụ tinh với trứng để tạo hợp tử phát triển thành con trai hay con gái? *Trả lời: *Sự thụ tinh giữa tinh trùng mang X với trứng Hợp tử chứa XX sẽ phát triển thành con gái, *Còn tinh trùng mang Y thụ tinh với trứng Hợp tử XY sẽ phát triển thành con trai. *
*Quan sát hình thảo luận nhóm và trả lời 3 câu hỏi:
*44A + XX
*44A + XY
*44A + XX
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*_II. Cơ chế NST xác định giới tính_
*22A + X
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*44A + XY
* Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh là xấp xỉ 1 : 1? *Trả lời: *Do 2 loại tinh trùng mang X và Y được tạo ra với tỉ lệ ngang nhau, tham gia vào quá trình thụ tinh với xác suất ngang nhau. Tuy nhiên, tỷ lệ này cần được bảo đảm các điều kiện các hợp tử mang XX và XY có sức sống ngang nhau.
*Quan sát hình thảo luận nhóm và trả lời 3 câu hỏi:
*( không bị ảnh hưởng bởi thiên tai, dịch bệnh)
* Giôùi *Löùa tuoåi
*Nam
*Nöõ
*Baøo thai
*114
*100
*Loït loøng
*105
*100
*10 tuoåi
*101
*100
*Tuoåi giaø
*85
*93
*Bảng thống kê
*_Nguyên nhân vì sao hiện nay có sự mất cân bằng về giới tính?_
*_Do: Phong tục tập quán, tư tưởng của người Á Đông (duy trì nòi giống,…), tệ nạn: buôn bán, bắt cóc phụ nữ; có sự can thiệp của Y học (nạo, phá thai khi biết giới tính là con gái),…_
*44A + XX
*44A + XY
*44A + XX
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*_II. C¬ chÕ NST x¸c ®Þnh giíi tÝnh_
*22A + X
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*44A + XY
*- Giíi tÝnh ®­ược x¸c ®Þnh khi nµo?
*_- Đa sè c¸c loµi giíi tÝnh ®ược x¸c ®Þnh trong thô tinh._
*-Lưu ý: Ở ong, trứng không được thụ tinh nở thành ong đực, trứng được thụ tinh nở thành ong cái (ong thợ, ong chúa), v.v …
*44A + XX
*44A + XY
*44A + XX
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*_II. C¬ chÕ NST x¸c ®Þnh giíi tÝnh_
*22A + X
*22A + X
*22A + Y
*22A + X
*44A + XY
*- M« t¶ c¬ chÕ NST x¸c ®Þnh giíi tÝnh ë ng­ười ?
*- Nªu c¬ chÕ NST x¸c ®Þnh giíi tÝnh ë sinh vËt ?
*_- Sự phân li và tổ hợp cặp NST giới tính trong giảm phân và thụ tinh là cơ chế xác định giới tính ở sinh vật_
*- VÝ dô: c¬ chÕ x¸c ®Þnh giíi tÝnh ë _ng­ười_
*_- Quan niệm của các cụ ngày_
*_xưa cho rằng người phụ nữ không sinh được con trai cho ra đình nhà chồng là “không biết đẻ”, đúng hay sai? Tại sao?_
*Dùng Metyl testosteron (hormon sinh dục) tác động vào cá vàng cái có thể làm cá cái biến thành cá đực
*Trứng rùa ủ ở nhiệt độ dưới 280 C sẽ nở thành con đực, trên 320C thì nở thành con cái
*Một số ví dụ về điều chỉnh đực cái
* III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HÓA GIỚI TÍNH
*Thầu dầu trồng trong ánh sáng cường độ yếu thì số hoa đực giảm
* - Nêu những yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hoá giới tính? * *- Tại sao người ta điều chỉnh tỷ lệ đực cái ở vật nuôi ?
* III. CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HÓA GIỚI TÍNH
*III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính:
* + Môi trường ngoài: Nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng, hoàn cảnh thụ tinh… * + Môi trường trong: Các loại hoocmon sinh dục. *- Ý nghĩa: giúp con người chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực : cái ở vật nuôi và cây trồng phù hợp với mục đích sản xuất.
*Sử dụng hooc môn sinh dục kết hợp với giải phẫu, anh Nguyễn Ngọc Hiếu đã chuyển đổi giới tính thành nữ năm 2011 và đổi tên là Hương Giang…
*Nam ca sĩ Lâm Chí Khanh tên thật Huỳnh Phương Khanh. Anh đã chuyển đổi giới tính thành nữ năm 2012: * Lâm Khánh Chi
*Sử dụng hooc môn sinh dục kết hợp với giải phẫu, anh Thanyarasmi đã chuyển đổi giới tính thành nữ và đoạt vương miện hoa hậu chuyển đổi giới tính Thái Lan 2002.
*Nam diễn viên Hàn Quốc Lee Si Yeon đã chuyển đổi thành một cô gái và đã lấy chồng vào năm 2008.
*_Câu 1 :_ Tìm các chữ cái phù hợp điền vào chỗ trống để hoàn chỉnh : Cơ chế NST xác định giới tính ở người.
*44A + XY
*22A + X
*44A + XX
*22A + X
*22A + Y
*44A + XX
*44A + XY
*CỦNG CỐ
*NST GIỚI TÍNH
*NST THƯỜNG
*
*
*
*
*
*
*SO SÁNH
*SỐ LƯỢNG
*HÌNH DẠNG
*CHỨC NĂNG
*_Câu 2 :_ Hoàn thành bảng sau : Sự khác nhau giữa NST thường và NST giới tính
*NST GIỚI TÍNH
*NST THƯỜNG
*chỉ có 1 cặp
*Có nhiều cặp
*- Có thể tương đồng (XX) hoặc * không tương đồng (XY) * *- Ở cá thể đực và cái khác nhau.
*Luôn tồn tại thành từng cặp tương đồng * *- Ở cá thể đực và cái hoàn toàn giống nhau.
*Mang gen quy định tính trạng đực hay cái
*Mang gen quy định các tính trạng thường
*SO SÁNH
*SỐ LƯỢNG
*HÌNH DẠNG
*CHỨC NĂNG
*_Câu 2 :_ Hoàn thành bảng sau : Sự khác nhau giữa NST thường và NST giới tính
*DẶN DÒ
* - VÒ nhµ häc bµi, tr¶ lêi c©u hái SGK. * - Häc ghi nhí SGK. * - Đäc phÇn “Em cã biÕt”. * - ChuÈn bÞ bµi míi.
*CHÚC SỨC KHỎE * QUÝ THẦY CÔ *CHÚC CÁC EM * HỌC GIỎI