h = 4m
Anh An và anh Dũng kéo viên gạch lên cao. Ta nói viên gạch đó có cơ năng. Vậy cơ năng đó là gì?
Tiết 21 – Bài 16:
CƠ NĂNG
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
I. Cơ năng
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
I. Cơ năng
- Là một dạng năng lượng đơn giản nhất.
- Khi một vật có khả năng thực hiện công cơ học Vật có cơ năng.
- Khi cơ năng càng lớn khí vật có khả năng thực hiện công cơ học càng lớn.
- Cơ năng được đo bằng đơn vị jun, kí hiệu là J

Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
II. Thế năng
1. Thế năng hấp dẫn
- Quả nặng A đứng yên trên mặt đất, không có khả năng sinh công
=> Không có cơ năng
MẶT ĐẤT
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
II. Thế năng
1. Thế năng hấp dẫn
C1: Nếu đưa quả nặng A lên một độ cao nào đó thì nó có cơ năng không? Tại sao?
s1
s1
Có. Vì quả nặng chuyển động xuống dưới làm căng sợi dây kéo miếng gỗ B chuyển động, tức là thực hiện công. Vậy quả nặng có cơ năng.
=> Quả nặng A thực hiện công
=> Quả nặng A có cơ năng
=> Cơ năng trong trường hợp này được gọi là thế năng
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
II. Thế năng
1. Thế năng hấp dẫn
- Nếu đưa quả nặng A lên một độ lớn nào hơn thì cơ năng của nó có thay đổi không?
s2
s1
Trả lời:
=> Thế năng của vật phụ thuộc vào độ cao của vật
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
II. Thế năng
1. Thế năng hấp dẫn
- Thế năng được xác định bởi độ cao của vật so với mặt đất => Thế năng hấp dẫn.
- Khi vật nằm trên mặt đất thì thế năng hấp dẫn bằng 0
Chú ý:
- Thế năng hấp dẫn phụ thuộc vào mốc tính độ cao
Có thể chọn mốc tính độ cap tùy ý
- Thế năng hấp dẫn còn phụ thuộc vào khối lượng của vật
=>Vật có khối lượng càng lớn thì thế năng càng lớn
II. Thế năng
2. Thế năng đàn hồi
C2: Bằng cách nào để biết được lò xo có cơ năng?
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
Trả lời:
- Ta cắt hoặc đốt cháy sợi dây. Khi đó, lò xo bung lên, đẩy miếng gỗ lên cao
Lò xo thực hiện công => Lò xo có cơ năng
Cơ năng trong trường hợp này được gọi là thế năng
II. Thế năng
2. Thế năng đàn hồi
- Thế năng phụ thuộc vào độ biến dạng đàn hồi => được gọi là thế năng đàn hồi
- Lò xo càng bị nén nhiều thì công do lò xo sinh ra càng loén => thế năng của lò xo càng lớn


Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
III. Động năng
1. Khi nào vật có động năng
Thí nghiệm 1: Cho quả cầu A bằng thép lăn từ vị trí (1) trên máng nghiêng xuống đập vào miếng gỗ B

Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
III. Động năng
1. Khi nào vật có động năng
C3: Hiện tượng sẽ xảy ra như thế nào?


Trả lời:
Quả cầu A lăn xuống đập vào miếng gỗ B, làm miếng gỗ B chuyển động
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
(1)
S1
III. Động năng
1. Khi nào vật có động năng
C4: Chứng minh rằng quả cầu A
đang chuyển động có khả năng thực
hiện công.


Trả lời:
Quả cầu A tác dụng vào miếng gỗ B một lực làm miếng gỗ B chuyển động được một quãng đường, tức là thực hiện công.
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
(1)
S1
III. Động năng
1. Khi nào vật có động năng
C5: Từ kết quả thí nghiệm hãy tìm từ thích hợp cho chỗ trông của kết luận:

Một vật chuyển động có khả năng …………… tức là có cơ năng.

=> Cơ năng của vật do chuyển động mà có được gọi là động năng
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
sinh công
III. Động năng
2. Động năng của vật phụ thuộc vào những yếu tố nào?
Thí nghiệm 2: Cho quả cầu A lăn trên máng nghiêng từ vị trí (1) vị trí (2) cao hơn vị trí (1) tới đập vào (2) miếng gỗ
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
(1)
III. Động năng
2. Động năng của vật phụ thuộc vào những yếu tố nào?
C6: Độ lớn vận tốc của quả cầu thay đổi
thế nào so với thí nghiệm 1? So sánh
công của quả cầu A thực hiện lúc này
với lúc trước. Từ
đó suy ra động
năng của quả cầu A
phụ thuộc thế nào vào vận tốc của nó?
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
(1)
S1
(2)
S2
- Độ lớn vận tốc của quả cầu tăng lên so với vận tốc của nó trong thí nghiệm 1
- Công của quả cầu A thực hiện lớn hơn so với lúc trước
ĐỘNG NĂNG CỦA QUẢ CẦU TĂNG TỈ LỆ THUẬN VỚI BÌNH PHƯƠNG VẬN TỐC
III. Động năng
2. Động năng của vật phụ thuộc vào những yếu tố nào?
TN3: Thay quả cầu A bằng quả cầu A’ có
khối lượng lớn hơn và cho lăn trên
máng nghiêng từ vị trí (2), đập vào
miếng gỗ B
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
(2)
III. Động năng
2. Động năng của vật phụ thuộc vào những yếu tố nào?
C7: Hiện tượng xảy ra có gì khác so với thí
nghiệm 2? So sánh công thực hiện được
của hai quả cầu A và A`. Từ đó suy ra
động năng của
quả cầu còn phụ
thuộc như thế nào
vào khối lượng của nó?
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
(2)
S2
S3
- Khi thay bằng quả cầu A` có khối lượng lớn hơn thì miếng gỗ B bị đẩy ra xa hơn khi va chạm.
- Công thực hiện của quả cầu A` lớn hơn so với công do quả cầu A thực hiện.
- Động năng của vật phụ tăng tỉ lệ thuận với khối lượng của vật
III. Động năng
2. Động năng của vật phụ thuộc vào những yếu tố nào?
C8: Các thí nghiệm trên cho thấy động năng phụ thuộc những yếu tố gì và phụ thuộc như thế nào?
- Động năng phụ thuộc vào 2 yếu tố: khối lượng của vật và vận tốc của vật
- Khi khối lượng của vật không đổi, nếu vận tốc tăng thì động năng cũng tăng (động năng tỉ lệ với bình phương vận tốc).
- Khi vận tốc không đổi, động năng tỉ lệ thuận với khối lượng.
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
IV. Vận dụng
C9: Nêu ví dụ vật có cả động năng và thế năng.
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
Chim bồ câu đang bay
Quả bưởi đu đưa trên cành
Đang nhào lộn trên không
IV. Vận dụng
C10: Cơ năng của từng vật ở hình 1, 2, 3 thuộc dạng cơ năng nào?
Tiết 21 – Bài 16: CƠ NĂNG
Thế năng đàn hồi
Động năng
Thế năng trọng trường
Thế năng trọng trường



Chiếc cung đã được giương.
Nước chảy từ trên cao xuống.
Nước bị ngăn trên đập cao.
Trong các vật sau đây, vật nào không có thế năng?
A. Viên đạn đang bay.
B. Lò xo để tự nhiên ở một độ cao so với mặt đất.
C. Hòn bi đang lăn trên mặt đất.
D. Lò xo bị ép đặt ngay trên mặt đất.

Chọn C
Vì thế năng được xác định bởi độ cao của vật so với mặt đất. khi vật nằm trên mặt đất thì thế năng bằng 0
Bài 16.10 / 46 SBT Một vật có khối lượng m được nâng lên độ cao h rồi thả rơi.
a) Tính công mà vật thực hiện được cho đến khi chạm mặt đất.
b) Lập công thức tính thế năng của vật ở độ cao h.
Giải
a) Công mà vật thực hiện được cho đến khi chạm mặt đất là:A = P × h = 10m × h
b) Công thức tính thế năng của vật ở độ cao h:
Wt = P × h = 10m × h
Bài 16.4 (trang 45 Sách bài tập Vật Lí 8) Búa đập vào đinh làm ngập sâu vào gỗ. Đinh ngập sâu vào gỗ là nhờ năng lượng nào? Đó là dạng năng lượng gì?
Búa đập vào đinh làm ngập sâu vào gỗ. Đinh ngập sâu vào gỗ là nhờ năng lượng của búa. Đó là động năng.