VUI MỪNG CHÀO ĐÓN CÁC EM
ĐẾN VỚI BUỔI HỌC HÔM NAY

KHỞI ĐỘNG

Hãy hình dung những trở ngại tinh
thần mà một người độc hành trên
đường lạnh vắng có thể phải đối
diện. Theo bạn để vượt qua những
trở ngại đó người ta có thể làm gì?

Gợi ý

Khi phải một mình cô độc trên con
đường lạnh vắng tâm trạng của
mỗi người sẽ là sự cô đơn, buồn
tủi. Nó khiến con người trở nên yếu
đuối và dễ buông xuôi tất cả.

BÀI 2: CẤU TỨ VÀ HÌNH ẢNH
TRONG THƠ TRỮ TÌNH
BÀI ĐỌC 3:
CON ĐƯỜNG MÙA ĐÔNG

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

02

Đọc văn bản

Khám phá văn bản

03

04

Luyện tập

Vận dụng

HOẠT ĐỘNG 1: ĐỌC VĂN BẢN

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về tác giả tác phẩm

Dựa vào kiến thức đã chuẩn bị ở nhà, thực hiện
những yêu cầu sau:
1. Trình bày hiểu biết của em về tác giả, tác phẩm.
2. Bố cục bài thơ gồm có mấy phần?
3. So sánh phần dịch nghĩa và dịch thơ để thấy sự
khác biệt.

1. Tác giả

- Người đặt nền móng cho văn học hiện thực Nga thế
kỉ XIX.
- Sinh ra trong một gia đình trí thức quý tộc lâu đời,
ông sớm bộc lộ thiên hướng văn chương bắt đầu
sáng tác thơ văn từ khi lên bảy, tám tuổi.
- Tổng hòa những gì tinh túy nhất của văn hóa dân

A-lếch-xan-đrơ
Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin
(1799 -1837)

tộc, nhân loại và thời đại để trở thành người duy
nhất nói tiếng nói mới – tiếng nói toàn nhân loại.

1. Tác giả

- Sáng tác:
• Puskin để lại một di sản vô giá ở nhiều thể loại văn học.
• Được mệnh danh là “mặt trời của thi ca Nga” với việc
cống hiến 800 bài thơ trữ tình đặc sắc.
• Ngôn từ trong thơ ông giản dị, trong sáng hàm súc.

A-lếch-xan-đrơ
Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin
(1799 -1837)

2. Tác phẩm – Con đường mùa đông
Cuộc khởi nghĩa đã trở

12/1825

Đầu năm

thành nguồn cảm hứng

1826

để Pu-skin sáng tác nên
Con đường mùa đông.

Cuộc khởi nghĩa do đông đảo

Cuộc khởi nghĩa bị

người trí thức quý tộc tiến bộ

Nga hoàng dập tắt.

lãnh đạo chống lại chế độ nông
nô chuyên chế đã nổ ra rộng
khắp nước Nga.

BỐ CỤC

Khổ 1

Khổ 2 – 6

Con đường mùa

Con đường mùa

đông – nỗi buồn và

đông – cảnh vật và

nỗ lực vận động vượt

vận động tâm tưởng

qua trở ngại.

của người lữ hành

Khổ 7
Con đường mùa đông
– vững bước hành
trình cùng những
điểm tựa tinh thần và
ý thức về sứ mệnh.

3. So sánh bản dịch nghĩa và bản dịch thơ

Bản dịch thơ

Có ưu điểm về vần điệu, nhịp điệu có khả năng tác động
mạnh đến cảm xúc người đọc song lời thơ dịch đôi khi xa
với nguyên tác.

Bản dịch nghĩa

Thô ráp song lại có thể trung thành với nguyên tác hơn.

Khổ 1

Xuyên qua sương mù gợn sóng
Mặt trăng nhô ra,
Trăng buồn bã dội ánh sáng
Lên cánh đồng u buồn.

Có hàm nghĩa vận động
vượt qua sức cản.

Khổ 2

Trên đường mùa đông buồn tẻ
Xe tam mã lao nhanh,
Lục lạc đơn điệu

Vượt qua những trở ngại của con

Mệt mỏi rung lên.

đường khó đi mùa đông chứ
không phải là băng đi một cách
dễ dàng trên đường bằng phẳng.

Khổ 4
Tương phản về
ánh sáng – màu sắc

Không một ánh lửa, không một mái lều thẫm đen...
Rừng sâu và tuyết... Ngược chiều tối
Chỉ những cột sọc chỉ đường
Đơn độc rơi vào tầm mắt.
Tâm tưởng nhân vật trữ tình vận động về phía trước
cùng cỗ xe bỏ lại sau những cột cây số.

Khổ 5

Buồn tẻ, sầu đau... Ngày mai, Nhi-na (Nhina),
Ngày mai, về với em yêu thương,

Lời than trong nguyên tác bao
quát cả hai sắc thái khác nhau

Tôi sẽ được quên mình nơi lò sưởi,

của nỗi buồn nhưng không có

Được ngắm nhìn em không chán mắt.

từ “cô lẻ” như bản dịch thơ.

Khổ 6

Chỉ ra ý thức về quy luật

Kim đồng hồ vang tiếng
Sẽ hoàn tất vòng quay đều đặn của mình,
Và, xua đi xa lũ người phát ngấy,
Nửa đêm không rẽ chia đôi ta.

vận động của thời gian xua
đi lũ người phát ngấy mà
không rẽ chia đôi lứa lúc
nửa đêm để hạnh phúc
tình yêu còn đọng lại.

Khổ 7

Sầu lắm, Nhi-na: con đường của tôi tẻ ngắt,
Bác xà ích của tôi lặng yên thiu thiu ngủ,
Lục lạc đơn điệu,
Khuôn trăng mờ sương.

Bị lược đi trong bản dịch thơ

HOẠT ĐỘNG 2: KHÁM PHÁ VĂN BẢN

Nhiệm vụ 1: Nhan đề của tác phẩm
Thảo luận nhóm
Dựa vào nội dung đã đọc ở nhà để trả lời các câu
hỏi liên quan đến văn bản Con đường mùa đông:
Em hiểu thế nào về nhan đề của bài thơ? Nhan đề đó
gợi cho em liên tưởng gì?

Con đường mùa đông
Gợi ý niệm về sự
vận động về hành

Gợi cảm xúc giá

trình cuộc đời

lạnh – nỗi buồn

 Nỗi buồn và vận động có hướng vừa đồng hành với
nhau vừa thể hiện sự xung đột.
 Con đường duy trì vận động theo một hướng đi có thể
mâu thuẫn với nỗi buồn lạnh giá của mùa đông dâng
lên trong lòng như một trở ngại.

Nhiệm vụ 2: Khổ 1 - Con đường mùa đông – nỗi buồn và nỗ lực vận động
vượt qua trở ngại.
Thảo luận nhóm
Dựa vào nội dung đã đọc ở nhà để trả lời các câu
hỏi liên quan đến văn bản Con đường mùa đông:
1. Khung cảnh bài thơ hiện lên như thế nào ở khổ 1?
2. Tâm trạng của nhân vật lữ hành thể hiện ra sao ở
khổ thơ này?

Xuyên qua sương mù gợn sóng
Mặt trăng nhô ra,
Trăng buồn bã dội ánh sáng
Lên cánh đồng u buồn.

Ánh trăng mờ ảo càng khiến cho
hình ảnh sương thêm nhạt nhòa tô
đậm nỗi buồn của chủ thể trữ tình.

 Bao trùm lên không gian một nỗi buồn mênh mông,
khuếch vào sâu trong mọi cảnh vật.
 Nhân vật trữ tình cũng bộc lộ tâm trạng hết sức buồn
bã - một nỗi buồn tê tái càng khiến cho cảnh vật và
tâm trạng con người như hòa quyện vào nhau.

Nhiệm vụ 3: Con đường mùa đông – cảnh vật và vận động tâm tưởng của
người lữ hành (khổ 2 đến 6).

Dựa vào nội dung đã đọc ở nhà để trả lời các câu hỏi
liên quan đến văn bản Con đường mùa đông:
Những hình ảnh “trăng”; “cột sọc chỉ đường” và âm thanh
(tiếng lục lạc, kim đồng hồ) trong bài đã diễn tả mâu thuẫn
giữa nỗi buồn với ý thức vận động vượt qua trở ngại của nhân
vật trữ tình trên con đường mùa đông như thế nào?

Hình ảnh trăng

 Trăng vốn là biểu tượng của ánh sáng gợi
niềm tin hi vọng nhưng trong khổ thơ đầu ánh
trắng xuyên qua lớp lớp sương mù thì dội lại
ánh sáng buồn bã.
 Những từ ngữ: “xuyên qua”, “nhô ra”, “dội” lại
tô đậm nỗ lực vượt qua khó khăn trở ngại ở
trong lòng nhân vật trữ tình.

Nhấn mạnh tâm trạng buồn chán qua
những từ ngữ “chỉ”; “dài”… sừng sững.

Hình ảnh cột cây số

Hướng chuyển động của những cột
cây số là ngược chiều “tôi”, ý thức của
nhân vật trữ tình đồng thời ghi nhận
vận động không ngừng, bỏ lại buồn bã,
tẻ nhạt lại phía sau.

Tiếng nhạc ngựa
Âm thanh
Tiếng lục lạc buồn tẻ
Tiếng kim đồng hồ

Vừa nhấn mạnh nỗi buồn vừa điểm bước sự vận động
không ngừng của cỗ xe, của thời gian.

Nhiệm vụ 3: Con đường mùa đông – cảnh vật và vận động tâm tưởng của
người lữ hành (khổ 2 đến 6).

Dựa vào nội dung đã đọc ở nhà để trả lời các câu hỏi
liên quan đến văn bản Con đường mùa đông:
Xác định những hình ảnh, hoạt động tương phản trong khổ
4. Nhân vật trữ tình xuất hiện ở khổ thơ này còn chìm trong
cảnh vật u buồn nữa không vì sao?

Sự tương phản giữa tâm

Không một ánh lửa, không một mái lều thẫm đen...

cảnh và ngoại cảnh xác

Rừng sâu và tuyết... Ngược chiều tôi

định vận động tâm tưởng

Chỉ những cột sọc chỉ đường

của nhân vật trữ tình.

Đơn độc rơi vào tầm mắt.
Đơn độc, tẻ ngắt, sau khi “rơi vào tầm
mắt” của người lữ hành lập tức bị bỏ
Nhấn mạnh sự tách biệt tâm

lại phía sau bởi người lữ hành không

tưởng của người lữ hành ra khỏi

ngừng chuyển động về phía trước.

cảnh vật bên ngoài và hướng vận
động không ngừng về phía trước.

Cái “tôi” của nhân vật trữ tình không tình
cờ xuất hiện trên bề mặt câu chữ ở chính
khổ thơ bản lề của bài thơ có kết cấu đối
xứng này.

Cụm từ Ngược chiều tôi
Cái tôi tâm tưởng của nhân vật trữ tình đã
không còn chìm trong cảnh vật u buồn nữa
vì nó không ngừng vận động ngược chiều
với cảnh vật về phía trước.

Nhiệm vụ 3: Con đường mùa đông – cảnh vật và vận động tâm tưởng của
người lữ hành (khổ 2 đến 6).

Dựa vào nội dung đã đọc ở nhà để trả lời các câu hỏi
liên quan đến văn bản Con đường mùa đông:
Xác định không gian thời gian tâm tưởng của nhân vật trữ
tình trong khổ 5,6. Hình dung nhân vật trữ tình được tận
hưởng những gì và tiếp tục đấu tranh với nỗi buồn ra sao?

Khổ 5, khổ 6

Buồn tẻ, sầu đau... Ngày mai, Nhi-na (Nhina),
Ngày mai, về với em yêu thương,
Tôi sẽ được quên mình nơi lò sưởi,
Được ngắm nhìn em không chán mắt.

 Trong khổ 5 – 6, không gian thời gian chỉ hiện
hữu trong tâm tưởng của nhân vật trữ tình.
 Củng cố ý thức của nhân vật trữ tình về quy
luật vận động của cuộc sống, hình dung về mái

Kim đồng hồ vang tiếng
Sẽ hoàn tất vòng quay đều đặn của mình,
Và, xua đi xa lũ người phát ngấy,
Nửa đêm không rẽ chia đôi ta.

ấm và hạnh phúc tình yêu.

Nhưng những biểu hiện của nỗi buồn vẫn chưa
hoàn toàn biến mất vào ngày mai vì ở điểm đến
đó người lữ hành vẫn chưa thể dừng lại đắm
chìm trong mộng tưởng mà tiếp tục đấu tranh với
nỗi buồn.

Nhiệm vụ 3: Con đường mùa đông – cảnh vật và vận động tâm tưởng của
người lữ hành (khổ 2 đến 6).

Dựa vào nội dung đã đọc ở nhà để trả lời các câu hỏi
liên quan đến văn bản Con đường mùa đông:
“Xe tam mã”, “bài ca của người xà ích”, “mái lều, ánh lửa”
“Nhi-na” có ý nghĩa tinh thần thế nào đối với hành trình của
nhân vật trữ tình trên con đường mùa đông?

Xe Tam mã

Biểu tượng cho sự chuyển động
nhanh “như bay lên” vượt qua trở
ngại của nước Nga.

Bài ca của người Xà-ích

Lời ca dân gian vang lên qua tiếng hát của
người đánh xe bình dị như tiếng vọng thân
thuộc từ cội nguồn dân tộc nhắc nhở
người lữ hành về quy luật luân chuyển nỗi
buồn và niềm vui trong cuộc đời.

“Mái lều, ánh lửa”
Gợi ý niệm về nhà – chốn dừng chân
có ánh sáng và hơi ấm hay mái ấm
bình yên.

“Nhi-na”: Hình ảnh người yêu thương
biểu tượng của hạnh phúc.

Chính người lữ hành – nhân vật trữ tình ghi
nhận những hình ảnh ấy thành biểu tượng,
thành điểm tựa hành trang tinh thần cho
mình để có thể vững vàng đi tiếp trên con
đường mùa đông tràn ngập nỗi buồn.

Nhiệm vụ 4: Khổ 7: Con đường mùa đông – vững bước hành trình cùng
những điểm tựa tinh thần và ý thức về sứ mệnh.

Dựa vào nội dung đã đọc ở nhà để trả lời các câu hỏi
liên quan đến văn bản Con đường mùa đông:
Nêu nhận xét về những hình tượng thơ được điểm lại trong
khổ thơ cuối? Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn về cách lấy
cảm giác bình yên trên những con đường mùa đông trong
cuộc đời?

Vẫn gắn với lời than từ điểm tựa
tình yêu, giờ trở thành hành trang
đồng hành cùng nhân vật trữ tình.
Ý thức gắn bó mật thiết

Sầu lắm, Nhi-na: con đường của tôi tẻ ngắt,

của nhân vật trữ tình với

Bác xà ích của tôi lặng yên thiu thiu ngủ,

con đường như ý thức về

Lục lạc đơn điệu,

sứ mệnh.

Khuôn trăng mờ sương.

Gợi cảm giác yên bình vừa ghi nhận lời ca
dân gian không cất lên ngoài cảnh vật,
nhưng vẫn vang lên trong tâm tưởng

KẾT LUẬN
 Với ý thức về sứ mệnh và những điểm tựa tinh thần đồng hành với
mình nhân vật trữ tình tìm lại được cảm giác yên bình đạt tới xúc
cảm hài hòa.
 Nỗi buồn mặc dù vẫn còn hiện hữu nhưng không xung đột với vận
động về phía trước, không đáng sợ nữa bởi nhân vật trữ tình với
những điểm tựa tinh thần của mình đã không còn coi nó là trở ngại
đó thực sự đã là “nỗi buồn sáng trong” như Pu-skin diễn tả trong bài
thơ.

Nhiệm vụ 5: Kết luận

Em hãy rút ra đặc trưng thể loại của của
bài Con đường mùa đông thông qua một
số yếu tố (cấu tứ, hình ảnh, ngôn ngữ…).

Hợp nhất dòng tâm tưởng của nhân vật trữ tình với hình tượng –
hạt nhân xuyên suốt, mâu thuẫn tâm trạng được triển khai đồng

Cấu tứ

thời qua từng khía cạnh của hình tượng kết bài giải quyết mâu
thuẫn tạo cảm xúc hài hòa.

Hình ảnh

•

Gần gũi với đời sống.

•

Kết hợp với bút pháp nghệ thuật đặc sắc miêu tả suy nghĩ của
nhân vật trữ tình mang đến một dụng ý nghệ thuật của tác giả.

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP

Nhiệm vụ 1: Trắc nghiệm

Câu 1: Bài thơ Con đường mùa đông của tác giả nào?

A. Pu-Skin

B.Ta-go

C. Tố Hữu.

D. Nguyễn Khuyến

Câu 2: Nhà thơ Pu-skin là người nước nào?

A. Mỹ

B.Anh

C. Pháp

D. Nga

Câu 3: Bài thơ Con đường mùa đông được sáng tác năm nào?

A. 1825

B. 1826

C. 1827

D. 1828

Câu 4: Pu-skin được mệnh danh là?

A. Mặt trời của thi ca Nga

B. Đại thi hào của văn học Pháp

C. Cây bạch dương của thi ca Nga

D. Cây cổ thụ của văn học Nga cổ điển

Câu 4: Pu-skin được mệnh danh là?

A. Mặt trời của thi ca Nga

B. Đại thi hào của văn học Pháp

C. Cây bạch dương của thi ca Nga

D. Cây cổ thụ của văn học Nga cổ điển

Câu 5: Những hình ảnh “trăng”, “cột sọc chỉ đường” và âm thanh “ tiếng lục
lạc”, “kim đồng hồ kêu tích tắc” trong bài diễn tả điều gì?

B. Mâu thuẫn giữa nỗi buồn với ý thức
A. Nỗi chờ đợi khắc khoải

vận động vượt qua trở ngại của nhân
vật trữ tình

C. Nỗi buồn man mác đang lan dần
trong tiềm thức của thi nhân

D. Chỉ là những hình ảnh ở ven đường