KÍNH CHÀO THẦY CÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH
Giáo viên: Phạm Thị Thu Thảo
Sinh Học
9
Bài 31
CÔNG NGHỆ TẾ BÀO
CHƯƠNG V
ỨNG DỤNG DI TRUYỀN HỌC
Công nghệ tế bào
Quan sát Hình 61.1 kết hợp với thông tin (trang 171) lựa chọn các cụm từ (tế bào, mô, cơ quan, cơ thể, kĩ thuật) để hoàn thiện đoạn văn sau:
Công nghệ tế bào là ngành (1)…. ……….về qui trình ứng dụng phương pháp nuối cấy(2)…………..Hoặc (3)………để tạo ra những (4), ………… hoặc ……… hoàn chỉnh.
cơ quan
mô
cơ thể
kĩ thuật
tế bào
I. Công nghệ tế bào
- Công nghệ tế bào là ngành kĩ thuật về quy trình ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra những cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
  H: Để nhận được mô non, cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh hoàn toàn giống với cơ thể gốc, người ta phải thực hiên những công việc gì? Tại sao cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh hoàn chỉnh lại có kiểu gen như dạng gốc?
I. Công nghệ tế bào
- Công nghệ tế bào gồm 2 công đoạn: 
+ Tách tế bào hoặc mô từ cơ thể rồi nuôi cấy để tạo mô sẹo.
+ Dùng hoocmon sinh trưởng kích thích mô sẹo phân hóa thành cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
- Công nghệ tế bào là ngành kĩ thuật về quy trình ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra những cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
II. Ứng dụng công nghệ tế bào
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở cây trồng (vi nhân giống)
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở cây trồng (vi nhân giống)





H: Qui trình thực hiện nhân giống vô tính được thực hiện như thế nào?
H: Em hãy cho biết ưu điểm và triển vọng của phương pháp nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở cây trồng?
ưUu di?m v� tri?n v?ng c?a phuong phỏp nhõn gi?ng vụ tớnh ? cõy tr?ng
Là phương pháp có hiệu quả tăng nhanh số lượng đáp ứng yêu cầu sản xuất
Bảo tồn nguồn gen các loài thực vật có nguy cơ bị tuyệt chủng
+ Sâm ngọc linh
Dứa
I. Công nghệ tế bào
II. Ứng dụng công nghệ tế bào.
Nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở cây trồng (vi nhân giống)




*Ưu điểm và triển vọng:
Nhân nhanh số lượng cây trồng.
Rút ngắn thời gian tạo cây con.
Bảo tồn một số nguồn gen thực vật quí hiếm.
* Thành tựu: nhân giống ở khoai tây, mía, phong lan, gỗ quí, thuốc quí…
2. Ứng dụng nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống cây trồng
Bước 1: Lấy tế bào và mô từ các cơ quan khác nhau để nuôi cấy trong môi trường dinh dưỡng
Bước 2: Phát hiện và chọn lọc các dòng tế bào xôma biến dị => tạo mô sẹo
Bước 3: Nuôi dưỡng và biệt hóa để tạo ra các cây con hoàn chỉnh có nhiều biến dị khác nhau)
H: Mô tả các bước phương pháp nuôi cấy mô và tế bào trong chọn giống cây trồng?

Giống lúa CR 203 dùng phương pháp nuôi cấy mô để nhân giống và tạo ra giống lúa DR2 năng suất cao, độ thuần chủng cao, chịu nóng và khô hạn tốt.
Nhân giống hoa đồng tiền bằng nuôi cấy mô
Tạo giống cây trồng ở cây Thanh Long
Công nghệ tế bào
II. Ứng dụng công nghệ tế bào
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở cây trồng (vi nhân giống)
2. Ứng dụng nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống cây trồng







- Tạo giống cây trồng mới bằng cách chọn lọc tế bào xôma biến dị (tập hợp các tế bào được hình thành từ một tế bào xôma ban đầu qua nhiều lần nguyên phân).
- Ví dụ
+ Từ tế bào phôi của giống lúa CR203: Chọn dòng tế bào chịu nóng và khô hạn, năng suất cao.
+ Nuôi cấy để tạo giống lúa mới cấp quốc gia DR2 có năng suất và độ thuần chủng cao, chịu hạn, chịu nóng tốt.
3. Nhân bản vô tính ở đông vật
+ Lấy trứng và bỏ nhân của con cừu B ra khỏi cơ thể
+ Lấy nhân tế bào tuyến vú của con cừu A đưa vào tế bào trứng đã bỏ nhân
+ Nuôi trứng trong ống nghiệm để phát triển thành phôi
+ Cấy phôi và tử cung của con cừu C => Tạo ra cừu Dolly con
- Năm 1997 Dolly ra đời sau nhiều năm nghiên cứu, từ 277 quả trứng thì chỉ có 29 phôi được tạo thành, trong đó chỉ có 3 con cừu được sinh ra và có duy nhất Dolly sống sót. Nó giống hệt hình dáng đến tính cách của cừu mẹ cho gen.
Tháng 3/1998 nặng 45 kg.
Tháng 2/2003 Dolly chết do chững viêm khớp và sưng phổi nặng.
Dolly là con cừu cái sinh ra từ kĩ thuật tách 1 tế bào trưởng thành.
Nó có 3 bà mẹ:
Mẹ cho gen
Mẹ cho noãn
Mẹ mang thai
Một số thông tin bổ sung về cừu Dolly
HOẠT ĐỘNG NHÓM

H: Nhân bản vô tính là gì?
H: Vì sao người ta lại sử dụng nhân tế bào xôma đưa vào tế bào trứng đã bỏ nhân để kích thích thành cơ thể mới?
H: Cơ thể con lai có đặc điểm giống động vật cho trứng hay động vật cho tế bào xôma? Tại sao?
H: Nhân giống vô tính là gì?
Là hiện tượng chuyển nhân của 1 tế bào xôma vào tế bào trứng đã bỏ nhân, rồi kích thích phát triển thành phôi, từ đó làm cho phôi phát triển thành 1 cơ thể mới.( Cơ thể mới này chứa bộ NST của cơ thể mẹ cho nhân)
H: Vì sao người ta lại sử dụng nhân tế bào xôma đưa vào tế bào trứng đã bỏ nhân để kích thích thành cơ thể mới?
Ở động vật khả năng biệt hóa cao nên muốn kích thích tế bào xoma thành cơ thể mới rất khó. Nhưng với tế bào trứng thì dễ dàng hơn.
H: Cơ thể con lai có đặc điểm giống động vật cho trứng hay động vật cho tế bào xoma? Tại sao?
Cơ thể con lai giống với động vật cho tế bào xoma vì nhân chứa NST, mà NST quyết định đặc điểm di truyền
Công nghệ tế bào
II. Ứng dụng công nghệ tế bào
1. Nhân giống vô tính trong ống nghiệm ở cây trồng (vi nhân giống)
2. Ứng dụng nuôi cấy tế bào và mô trong chọn giống cây trồng
3. Nhân bản vô tính ở động vật
- Là hiện tượng chuyển nhân của 1 tế bào xoma vào tế bào trứng đã bỏ nhân, rồi kích thích phát triển thành phôi, từ đó làm cho phôi phát triển thành 1 cơ thể mới.
- Ý nghĩa:
+ Nhân nhanh nguồn gen động vật quý hiếm có nguy cơ bị tuyệt chủng.
+ Tạo cơ quan nội tạng của động vật đã được chuyển gen người để chủ động cung cấp các cơ quan thay thế cho các bệnh nhân bị hỏng các cơ quan.







Ngày 7/1/2022 bệnh nhân David Benneitl (57 tuổi) được các bác sĩ
thuộc Trung tâm Y tế - Đại học Maryland ( Mỹ) ghép thành công trái
tim của 1 con heo biến đổi gen đầu tiên trên thế giới.
Các nhà khoa học tại Dubai (UAE) nhân bản vô tính một con lạc đà cái.
Một số thành tựu nhân giống vô tính
Sau Dolly, Chó (2/1998 tại Nhật Bản, 12/1999 tại Hàn Quốc, 3/2000 tại Thái Lan), chuột, bò, lợn.
Lợn nhân bản thế hệ thứ tư
Vào tháng 8-2004 tại Ý Con ngựa nhân bản đầu tiên bản sao của một con ngựa cái giống Haflinger (trái) đang dạo chơi trên bãi cỏ.
Cá trạch
THÀNH TỰU Ở VIỆT NAM
Ngày 17 / 12 / 2005, tại công viên văn hoá Đầm Sen (TP.HCM), đã diễn ra "ngày hội" của những em bé chào đời từ thụ tinh trong ống nghiệm và mừng em bé thứ 2000 ra đời bằng phương pháp khoa học này tại bệnh viện phụ sản Từ Dũ (TP.HCM).
Câu hỏi: Phương pháp nhân giống vô tính ở cây trồng so với nhân bản vô tính ở động vật có gì giống và khác nhau cơ bản?
Giống nhau:
Cơ thể con đều được tạo ra từ TB sinh dưỡng bằng phương pháp nuôi cấy TB hoặc mô.
Các bước tiến hành cơ bản giống nhau.
2. Khác nhau: Ở động vật, các tế bào phải được nuôi dưỡng từ tử cung của một con vật dùng làm mẹ.
Luyện tập
Chọn từ, cụm từ (hoocmôn sinh trưởng, dinh dưỡng đặc, mô sẹo, mô phân sinh) điền vào chổ trống.
Để nhân giống vô tính cây trồng trong ống nghiệm, người ta tách .............................rồi nuôi trên môi trường ........................... trong ống nghiệm để tạo ra ............... Các mô này tiếp tục được nuôi cấy trong ống nghiệm chứa môi trường ...........................và có ...................................... để kích thích chúng phân hoá thành cây con hoàn chỉnh. Các cây non này được trồng trong vườn ươm sau đó được trồng ngoài môi trường.
mô phân sinh
hoocmôn sinh trưởng
dinh dưỡng đặc
dinh dưỡng đặc
mô sẹo
Luyện tập
1. Công nghệ tế bào gồm những công đoạn thiết yếu nào?
Tách tế bào hoặc mô từ cơ thể.
Nuôi cấy tế bào trên môi trường nhân tạo để tạo mô sẹo.
Dùng hoocmôn sinh trưởng kích thích mô sẹo thành cơ quan, cơ thể hoàn chỉnh.
Cả 3 câu a, b, c đều đúng.
2. Điều nào sau đây là đúng với công nghệ tế bào:
Phương pháp nuôi cấy tế bào, mô trong môi trường nhân tạo.
Có khả năng tạo ra mô, cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
Cơ thể tạo ra có kiểu gen của cơ thể gốc.
Cả 3 câu a, b, c đều đúng.
Luyện tập

HƯỚNG DẪN Ở NHÀ

Học bài cũ:
- Nêu được cộng nghệ TB là gì?
- Nêu những thành tựu và ứng dụng của công nghệ TB trong chọn giống vật nuôi và cây trồng
2. Chuẩn bị nội dung bài mới:
Tìm hiểu thế nào là công nghệ gen, ứng dụng của công nghệ gen.
Thế nào là động vật, thực vật biến đổi gen?
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
n
s
Ngành kỹ thuật về quy trình ứng dụng phương pháp nuôi cấy tế bào hoặc mô để tạo ra cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh là ngành...
h
Dể có đủ số lượng cây trồng trong thời gian ngắn người ta áp dụng phương pháp nhân giống vô tính trong...
i
ứng dụng công nghệ tế bào để....vô tính ở động vật.
h
Dùng hoocmôn sinh trưởng...mô sẹo phân hóa thành cơ quan hoặc cơ thể hoàn chỉnh.
c
Dùng phương pháp tách....hoặc mô từ cơ thể mang nuôi cấy tạo mô sẹo.
o
Sự truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu là hiện tượng......
Lá non được nuôi cấy ở môi trường dinh dưỡng đặc trong ống nghiệm tạo thành...
1
2
3
4
5
6
7