CHÀO QUÝ THẦY CÔ
VÀ CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!
Phân môn
Lịch
sử
9
t
r
Sta

Em có cảm nhận gì sau khi xem hình
ảnh và video về vệ tinh Spút-ních 1
(1957)

-Spút-ních 1 (1957) - vệ tinh đầu tiên của Liên Xô được phóng vào quỹ
đạo Trái đất khiến cả thế giới phải thán phục, mở màn cuộc chạy đua
vào không gian giữa hai cường quốc Liên Xô và Mỹ.
- Ngày 4/10/1957, Liên Xô phóng thành công vệ tinh nhân tạo đầu tiên
mang tên Spút-ních 1 lên quỹ đạo Trái đất, mở đầu “Kỉ nguyên không
gian” của nhân loại. Đây là một trong những thành tựu quan trọng của
Liên Xô trong quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội từ năm 1945 đến
năm 1991. Vậy, tình hình chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa của Liên Xô
và Đông Âu từ năm 1945 đến năm 1991 như thế nào? Tại sao chế độ xã
hội chủ nghĩa Đông Âu và Liên Xô lại sụp đổ? Chúng ta sẽ cùng nhau tìm
hiểu trong bài học ngày hôm nay – Bài 10: Liên Xô và các nước Đông
Âu từ năm 1945 đến năm 1991.

BÀI 10: LIÊN XÔ VÀ CÁC NƯỚC ĐÔNG ÂU
TỪ NĂM 1945 ĐẾN NĂM 1991

NỘI DUNG

1. Tình hình của Liên Xô từ năm 1945
đến năm 1991
2. Tình hình các nước Đông Âu từ năm
1945 đến năm 1991

01

LIÊN XÔ TỪ NĂM
1945
ĐẾN NĂM 1945

Hãy vẽ sơ đồ tư duy thể hiện những nét chính về tình hình
chính trị, kinh tế, văn hóa- xã hội của Liên Xô 1945 - 1991
Dựa vào mục a; Em có biết SGK tr 48, tìm
hiểu về tình hình chính trị của Liên Xô từ
năm 1945 đến năm 1991 .
Dựa vào hình 10.1, 10.2, 10.3 SGK tr 49
hãy tìm hiểu về tình hình kinh tế của Liên
Xô từ năm 1945 đến năm 1991.
Dựa vào hình 10.4, 10.5, 10.6; Em có biết
SGK tr 50 hãy tìm hiểu về tình hình Xã
hội , văn hóa của Liên Xô từ năm 1945
đến năm 1991 .
Dựa vào mục b SGK tr 51, hình 10.7; 10.8.
Em hãy cho biết Liên Xô đã sụp đổ như thế
nào?
Hãy giải thích lí do của sự sụp đổ đó.

1. Tình hình Liên Xô từ năm 1945 đến năm 1991
a. Tình hình Liên Xô từ năm 1945 đến nửa đầu thập niên 80

Nhóm 1;2
Mời đại diện nhóm 2 trình bày
Dựa vào mục a; Em có biết SGK tr 48, tìm
hiểu về tình hình chính trị của Liên Xô từ
năm 1945 đến năm 1991 .

•Mời nhóm 1 nhận xét, bổ sung.

Nhóm 1;2 Mời đại diện nhóm 2 trình bày
- Đối nội :

CHÍNH TRỊ

Bầu cử Xô Viết các cấp.
Củng cố, tăng cường vai trò lãnh đạo toàn diện của
Đảng cộng sản.
Hoàn
Hoànthiện
thiệnbộ
bộmáy
máynhà
nhànước.
nước.


Các Xô viết đại
biểu
( cơ quan lập

Hội đồng bộ
trưởng
(cơ quan hành

Tòa án, trọng tài,
viện kiểm sát
( cơ quan tư

Nhóm 1;2
- Đối nội :

CHÍNH TRỊ

Bầu cử Xô Viết các cấp.
Củng cố, tăng cường vai trò lãnh đạo toàn diện của
Đảng cộng sản.
Hoàn thiện bộ máy nhà nước.
Các tổ chức chính trị xã hội đại diện nhân dân :
 Công đoàn,
 Đoàn thanh niên,
 Hội phụ nữ,
 Mặt trận tổ quốc...

CHÍNH TRỊ

- Đối nội :
Bầu cử Xô Viết các cấp, dân chủ hóa hệ thống chính
trị .
Củng cố, tăng cường vai trò lãnh đạo toàn diện của
Đảng cộng sản.
Hoàn thiện bộ máy nhà nước.

- Đối ngoại :
Bảo vệ hòa bình thế giới .
Ủng hộ phong trào cách mạng thế giới .
Trụ cột trong phe XHCN đối phó với Mỹ và
phương Tây trong chiến tranh lạnh.

Chính quyền Xô Viết ở Việt Nam được thành lập
vào thời gian nào ? Trong phong trào nào ?
Em biết gì về chính quyền này?

Năm 1930
Trong phong trào Xô viết Nghệ -Tĩnh.
 Tổ chức nhà nước do nhân dân bầu lên, đại
diện nhân dân, tương đương với chính quyền
các cấp hiện nay.

Em có biết ? Đảng cộng sản Liên Xô

• Đảng được tách ra từ Đảng Lao động Dân chủ Xã hội Nga
(1898)
• Năm 1912 với tên gọi Đảng Lao động Dân chủ Xã hội Nga
(Bolshevik).
• Tại Đại hội VII (1918), sau khi Cách mạng Tháng Mười
thành công, Đảng mang tên Đảng Cộng sản (Bolshevik)
Nga.
• Tại Đại hội khóa XIV năm 1925, đổi tên thành Đảng Cộng
sản toàn Liên bang.
• Tại Đại hội khóa XIX năm 1952, đổi tên thành Đảng Cộng
sản Liên Xô, cho đến năm 1991 thì tan rã.
• Tuy nhiên, trên danh nghĩa, Đảng Cộng sản Liên Xô vẫn

Liên Xô – Việt Nam: “Tuy khoảng cách rất xa
nhưng trái tim của chúng ta rất gần” (tranh cổ động)

1. Tình hình Liên Xô từ năm 1945 đến năm 1991
a. Tình hình Liên Xô từ năm 1945 đến nửa đầu thập niên 80
Nhóm 3,4 , Mời nhóm 3 trình bày

Dựa vào hình 10.1, 10.2, 10.3 SGK
tr 49 hãy tìm hiểu về tình hình kinh
tế của Liên Xô từ năm 1945 đến
năm 1991.

•Mời nhóm 4 nhận xét, bổ sung

CHÍNH TRỊ

- Đối nội :
Bầu cử Xô Viết các cấp, dân chủ hóa hệ thống chính trị.
Hoàn thiện bộ máy nhà nước.
- Đối ngoại :
 Bảo vệ hòa bình thế giới .
 Ủng hộ phong trào cách mạng thế giới .
 Trụ cột trong phe XHCN đối phó với Mỹ và phương Tây trong chiến tranh lạnh.

KINH TẾ

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai: Tổng thiệt hại vật chất: 2 600 tỉ rúp (30% tài sản
quốc gia và công sức lao động 7 năm của cả nước).
- Năm 1946 – 1950: hoàn thành công cuộc tái thiết đất nước sau kế hoạch 5 năm lần
thứ 4.
- Giữa thập niên 50 đến nửa sau thập niên 70:
+ Tăng trưởng đều, tốc độ cao.
+ Đạt nhiều thành tựu.
• Khôi phục vị thế cường quốc công nghiệp thứ hai thế giới .
• Dẫn đầu thế giới về công nghiệp quốc phòng, hàng không vũ trụ .

Trong chiến tranh thế giới thứ hai, Liên
Xô bị thiệt hại như thế nào?
Hơn 27 triệu người chết.( Thế giới gần 60
triệu người chết)
1.710 thành phố bị tàn phá.
Hơn 7.000 làng mạc, gần 32.000 nhà máy, xí
nghiệp.
65.000 km đường sắt bị phá hủy.
Kinh tế phát triển chậm lại 10 năm.

Dựa vào tư liệu 10.1, 10.2, nhận xét về
sự phát triển công nghiệp ở Liên Xô.
Trong vòng 5 năm (1940 – 1945)
Trong vòng 5 năm (1945 – 1950)
- 16.6
- 5.1

Tăng 111.8 triệu tấn , 1950 vượt kế hoạch 11,1 triệ
tấn
Tăng 48 tỉ kWh, 1950 vượt kế hoạch 9.2 tỉ kWh

-6

Tăng 15 triệu tấn , 1950 vượt kế hoạch 1.9 triệu tấn

Trong vòng 7 năm (1958 – 1965)
Tăng 129.9 triệu tấn
Tăng 85 triệu tấn
Tăng 36.1triệu tấn
Tăng 272 tỉ kWh

Giai đoạn 1946 1950

1946: bắt đầu khôi phục kinh tế.

Hoàn thành kế hoạch 5 năm lần thứ tư trước thời gian 9
tháng .
Thành
 tựu :

1950 : Hoàn
cuộc
tái73%
thiết( dự
đấtkiến
nước.
 thành
Công công
nghiệp
tăng
48%)
 Hơn 6.000 nhà máy được khôi phục và xây dựng .
 Nông nghiệp vượt mức trước chiến tranh.
 Đời sống nhân dân được cải thiện.
Tiến hành xây dựng cơ sở vật chất cho chủ nghĩa xã hội.

Giữa thập niên 50 đến nửa
sau thập niên 70

 Công nghiệp tăng 9.6%, chiếm
20% sản lượng công nghiệp thế
giới.
Là cường quốc công nghiệp
thứ hai thế giới ( sau Mỹ).
Dẫn đầu thế giới về công
nghiệp quốc phòng và hàng
không vũ trụ.

Giữa thập niên 50 đến nửa
sau thập niên 70

 Là cường quốc công nghiệp thứ hai thế giới ( sau
Mỹ).Chiếm 20% sản lượng công nghiệp thế giới.
 1949, Thử nghiệm thành công bom nguyên tử.
Liên Xô chế tạo thành công bom nguyên tử, nói lên điều gì?
 Làm phá vỡ thế độc quyền hạt nhân của Mỹ.
 Cân bằng thế lực quân sự giữa hai phe :
+ Tư bản chủ nghĩa ( Mỹ đứng đầu)
+ Xã hội chủ nghĩa ( Liên Xô đứng đầu)

Giữa thập niên 50 đến nửa
sau thập niên 70

 Là cường quốc công nghiệp thứ hai
thế giới ( sau Mỹ).
 1949, Thử nghiệm thành công bom
nguyên tử.
 1957: Phóng thành công vệ tinh
nhân tạo đầu tiên trên thế giớiSputnik -1.
 1961 : Tàu vũ trụ Vostok 1 đưa
Gagarin
quanhchinh
Trái Đất.
Mở bay
đầuvòng
kỉ nguyên
phục vũ trụ của loài

Khoảnh khắc tàu Vostok 1 cùng
Gagarin rời bệ phóng

Yuri Gagarin trước
chuyến bay vào vũ trụ
trên tàu vũ trụ
Vostok(12/4/1961)

Những bức tượng của Yuri Gagarin ở
nhiều nước trên thế giới

Mô hình vệ tinh đầu tiên tại bãi thử nghiệm

Sputnik 1 tại bảo tàng Công nghệ không gian

Tem Liên Xô Kopek mô tả Sputnik
1 quay quanh Trái đất, Trái đất
quay quanh Mặt Trời và Mặt trời
quay quanh trung tâm của Thiên
hà Miky Way

Đài tưởng niệm những người
tạo ra vệ tinh nhân tạo đầu tiên
trên thế giới ở Mosoky

Nhóm 5,6;
Mời nhóm 6 đại diện trình bày
Dựa vào hình 10.4, 10.5, 10.6; Em có biết
SGK tr 50 hãy tìm hiểu về tình hình Xã
hội , văn hóa của Liên Xô từ năm 1945
đến năm 1991 .

Mời nhóm 5 nhận xét, bổ sung

KINH TẾ

CHÍNH TRỊ

- Đối nội :

 Bầu cử Xô Viết các cấp, dân chủ hóa hệ thống chính trị.
 Hoàn thiện bộ máy nhà nước.
- Đối ngoại :

 Bảo vệ hòa bình thế giới .
 Ủng hộ phong trào cách mạng thế giới .
 Trụ cột trong phe XHCN đối phó với Mỹ và phương Tây trong chiến tranh lạnh.

- Sau Chiến tranh thế giới thứ hai: Tổng thiệt hại vật chất: 2 600 tỉ rúp (30% tài sản
quốc gia và công sức lao động 7 năm của cả nước).
- Năm 1946 – 1950: hoàn thành công cuộc tái thiết đất nước sau kế hoạch 5 năm lần
thứ 4.
- Giữa thập niên 50 đến nửa sau thập niên 70: + Tăng trưởng đều, tốc độ cao.
+ Đạt nhiều thành tựu.
Mức sống, phúc lợi của người dân được cải thiện .
Xây dựng được hệ thống phúc lợi xã hội, y tế. Người dân có việc làm, thu nhập ổn
định.
Hệ thống giáo dục quốc dân phát triển, người dân có trình độ văn hóa cao.
Trí thức, nhà khoa học, viện nghiên cứu được ưu tiên đầu tư phát triển.
Nghệ thuật có nhiều thành tựu, đóng góp vào văn hóa nhân loại.

10.4. Phân phối hàng hóa tiêu dùng ở Liên Xô năm
1955 và năm 1966 (tính theo tỉ lệ số hàng hóa trên 1
000 người)

10.5. Đài phun nước, công
trình kiến trúc tượng trưng cho
tình bằng hữu giữa các dân tộc
trong Liên bang Xô viết (Mátxcơ-a, 1954)

10.6. Tòa nhà chính của
Trường Đại học Tổng
hợp Quốc gia Mát- x cơva mang tên M.V.Lô-mônô-xốp, xây dựng trên
Đồi chim sẻ sau Chiến
tranh thế giới thứ hai

Về xã hội
Cơ cấu
xã hội
có
biến
đổi
tích
cực :

1945 – đầu những năm 70
của thế kỉ XX.
Tăng

Thành phần công nhân và trí thức ......................

Chiếm hơn 55%

Công nhân ........................................

Hơn 30 triệu
Người làm việc trí óc.....................................
người

Về xã hội

Cuối những năm 70 của
thế kỉ XX đến năm 1991

Đời sống của nhân dân suy giảm.
Niềm tin vào chủ nghĩa xã hội bị lung lay,
bất bình gia tăng.
1989 nhiều cuộc biểu tình, bãi công đã
nổ ra.
Lễ tưởng niệm các nạn nhân bị Liên Xô thảm sát tại
Karapaty- Bê lô rus-si- a , 1989

Về văn hóa

Sau 1945

 Phát triển.
Thực hiện chế độ giáo
dục miễn phí.
Thúc đẩy giao lưu văn
hóa giữa các dân tộc
trong nước và các quốc

Lớp học tại một trường học ở Moscow, 1964

Năm 1970
Có ¾ dân số
thành
phố
và nửa dân
số
nông
thôn
làm
việc có trình
độ đại học
và trung học
.

Sách, báo được xuất
bản với số lượng
lớn .

Vô tuyến truyền hình
đã phủ sóng 70% dân
cư.

Em ấn
tượng với
thành tựu
nào nhất?
Vì sao?
Diễu hành trong Lễ khai
mạc Liên hoan Thanh niên
và sinh viên thế giới lần
thứ VI tại Mát-xcơ-va
(7/1957)

Về văn hóa

Sau 1985

 Nền văn hóa “cởi mở”
 Kích thích sự sáng tạo
trong các hoạt động văn
hóa .
 Chủ nghĩa đa nguyên và
tư tưởng chủ nghĩa xã hội
trong nước gia tăng .
Học sinh Liên Xô đến thăm Tiệp Khắc
vào năm 1985

Kết luận:

- Tình hình Liên Xô từ năm 1945 đến nửa đầu thập niên 80:
+ Về chính trị: củng cố chế độ xã hội, thực hiện chính sách
chung sống hòa bình, chống chủ nghĩa thực dân.
+ Về kinh tế: đạt được nhiều thành tự to lớn trong ngành
công nghiệp và sự phát triển vượt bậc của khoa học – kĩ
thuật.
+ Về xã hội, văn hóa: thay đổi cơ cấu xã hội, đào tạo con
người có kiến thức, trung thành với chủ nghĩa xã hội, xây
dựng nền văn hóa xã hội chủ nghĩa.

1. Tình hình Liên Xô từ năm 1945 đến năm 1991
a. Tình hình Liên Xô từ năm 1945 đến nửa đầu thập niên 80
b. Chế độ xã hội chủ nghĩa khủng hoảng, tan rã
ở Liên Xô ( nửa sau thập niên 80 đến năm
1991 )

Nhóm 7, 8Mời đại diện nhóm 7 trình bày
Dựa vào mục b SGK tr 51, hình 10.7; 10.8.
Em hãy cho biết Liên Xô đã sụp đổ như thế
nào? Hãy giải thích lí do của sự sụp đổ đó.

Mời nhóm 8 nhận xét, bổ sung

- Thập niên 80 của thế kỉ XX: kinh tế khó khăn,
phải lệ thuộc nhiều vào dầu mỏ. (1973)

+ Công nghiệp: Chính sách phát triển không
đồng bộ:
Tập trung cho công nghiệp nặng.
Công nghiệp nhẹ không sản xuất đủ hàng tiêu
dùng cho người dân.
+ Nông nghiệp: sản xuất không đủ lương thực
cho người và gia súc.
→ Xuất khẩu dầu mỏ, nguyên liệu thiết yếu để có
ngoại tệ nhập lương thực, hàng tiêu dùng.

Cảnh nhốn nháo bên
ngoài một cửa hàng bán
bánh mì

Người dân xếp hàng mua
lương thực trong thời kỳ trì
trệ.

- Cuối thập niên 80 của thế kỉ XX: khủng
hoảng toàn diện.

+ Kinh tế: khủng hoảng, nợ nước ngoài
+ Xã hội: bất ổn.
Đời sống nhân dân khó khăn.
Tham nhũng, hối lộ, thiếu dân chủ, vi phạm pháp luật.
+ Chính trị:
Công cuộc cải tổ của M. Goóc-ba-chốp thất bại.
T8/1991: Đảng Cộng sản Liên Xô bị đình chỉ hoạt động.
Ngày 21/12/1991: thành lập Cộng đồng các quốc gia
độc lập (SNG) gồm 11 nước cộng hòa Liên bang Xô viết.
Ngày 25/12/1991: Goóc-ba-chốp từ chức Tổng thống.
→ Chế độ CNXH chấm dứt.

Phụ nữ Liên Xô xếp hàng mua thực
phẩm trong thời kỳ thiếu hụt vào
những năm 1980

Người dân” đối thoại” với quân đảo
chính trên chiếc xe tăng T - 72

Một binh sĩ trung thành với các lãnh đạo
nhóm trên xe tăng tại Moscow