CÂU 1: Vì sao Lý Công Uẩn dời đô về Thăng Long?

A Địa thế Thăng Long đẹp hơn Hoa Lư
B Đóng đô ở Hoa Lư, các triều đại không kéo
dài được

CC

Thăng Long có vị trí trung tâm, đất đai bằng
phẳng thuận lợi để phát triển kinh tế, chính trị

CÂU 2: Nhà Lý đã làm những việc gì để củng cố quốc
gia thống nhất:
A

BB

Tổ chức lễ cày tịch điền, ban chức tước và gả
công chúa cho các tù trưởng miền núi
Ban hành bộ Hình Thư, thực hiện chính sách “ngụ
binh ư nông”, gả công chúa cho tù trưởng, quan hệ
bình thường với nhà Tống, dẹp tan cuộc tấn công
của Cham-pa

C

Ban hành bộ luật Gia Long, thực hiện chính sách
ngụ binh ư nông, quan hệ tốt đẹp với nước Tống

D

Gả công chúa cho tù trưởng, quan hệ bình thường
với nhà Tống, dẹp tan cuộc tấn công của Cham-pa

CÂU 4: Nhà Lý luôn kiên quyết giữ nguyên tắc gì trong quan hệ
với các nước láng giềng?
A

Tránh xung đột

B

Phải phục tùng

CC

Giữ quan hệ hòa hiếu nhưng kiên quyết
bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ quốc gia

D Mở cửa, trao đổi, lưu thông hàng hóa

- Cuối năm 1009, Lê Long Đĩnh qua đời. Lý Công Uẩn lên ngôi vua. Nhà Lý thành lập.
- Năm 1010, Lý Công Uẩn đặt niên hiệu là Thuận Thiên, dời đô về Đại La (nay là Hà Nội), đổi
tên thành là Thăng Long.

Bài 15: NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (1009-1225)

4. Tình hình kinh tế, xã hội
a. Tình hình kinh tế
* Nông nghiệp:
- Nhà Lý thực hiện nhiều biện pháp khuyến
khích sản xuất nông nghiệp:
+ “Ngụ binh ư nông”
+ Cày ruộng tịch điền
+ Bảo vệ trâu, bò, khai hoang, đào kênh, đắp đê..
- Kết quả: Nhiều năm mùa màng bội thu

Nhà Lý đã thi
hành những chính
sách gì để phát
triển nông nghiệp?

Bài 15: NHÀ LÝ XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN ĐẤT NƯỚC (10091225)

4. Tình hình kinh tế, xã hội
a. Tình hình kinh tế
* Nông nghiệp:
* Thủ công nghiệp:

Tình hình thủ
công nghiệp thời
kỳ này như thế
nào?

- Khá phát triển với 2 bộ phận:
+ Thủ công nghiệp Nhà nước (Đúc tiền, chế tạo vũ khí, làm phẩm
phục triều đình)
+ Thủ công nghiệp nhân dân (Đúc đồng, làm giấy, dệt vải, làm
gốm...)

Tháp báo thiên

Tháp Báo Thiên, tên gọi đầy đủ là Đại thắng tư
thiên bảo tháp, được xây cất vào năm Đinh Dậu
(1057) đời Lý Thánh Tông. Tháp cao 20 trượng
(khoảng 70 m) và gồm 30 tầng (có tài liệu chép là
12 tầng), nằm trong khuôn viên chùa Sùng Khánh
ở phường Báo Thiên. Tháp được coi là một trong
tứ đại khí do có số tầng chẵn biểu thị sự cân bằng,
ổn định, tĩnh tại, bền vững như triều đình nhà Lý
đầy khí thế, sẽ tồn tại dài lâu. Ngọn tháp đúc bằng
đồng khắc ba chữ “Đao Ly Thiên” tỏ ý tưởng của
đấng tối cao xông lên tận trời thẳm. Tuy nhiên, trận
bão năm Mậu Ngọ (1258), ngọn tháp này bị đổ.
Sau này, tháp bị sét đánh sạt mất hai tầng năm
1322 và bị đổ vào năm 1406. Thời thuộc Minh
(1414-1427), quân Minh đã cho phá tháp để chế
súng. Chỗ tháp bị phá sau đó được đổ đất thành gò
cao để dựng đàn tràng.

Chuông Quy Điền được đúc trong lần sửa
lại chùa Diên Hựu (chùa Một Cột, Hà
Nội) vào tháng hai năm Canh Thân
(1080) đời Lý Nhân Tông. Để đúc quả
chuông này, vua Lý Nhân Tông đã cho sử
dụng đến 12.000 cân đồng (tương đương
với 7,3 tấn đồng bây giờ). Chuông đúc
xong, đánh không kêu, nhưng cho rằng
nó đã thành khí, không nên tiêu hủy, nhà
vua bèn sai người vần ra khu ruộng sau
chùa.
Vì khu ruộng này thấp trũng, có nhiều rùa
đến ở, nên có tên là Quy Điền (ruộng
Rùa), nhân đó gọi chuông là chuông Quy
Điền. Tháng 10 năm Bính Ngọ (1426),
chuông Quy Điền đã bị Vương Thông
(nhà Minh) cho phá hủy để chế súng đạn,
hỏa khí.

Chuông Quy Điền – Hình minh họa

4. Tình hình kinh tế, xã hội
a. Tình hình kinh tế
* Nông nghiệp:
* Thủ công nghiệp:
* Thương nghiệp:
- Nhiều chợ được hình thành ở các địa phương
- Buôn bán với nước ngoài (Nhà Tống) khá phát
triển, cảng Vân Đồn trở thành cảng biển buôn bán
sầm uất.

Tình hình buôn
bán thời kỳ này
như thế nào?

4. Tình hình kinh tế, xã hội
b. Tình hình xã hội
- Xã hội phân hóa rõ rệt hơn, cụ thể như sau:
+ Bộ phận thống trị:

Quý tộc (Vua, Quan lại)
Địa chủ

+ Bộ phận bị thống trị:

Nông dân
Thợ thủ công
Thương nhân
Nô tì

Hãy trình bày
sự phân hóa xã
hội thời Lý?

Lý Thường Kiệt chủ động kết thúc chiến tranh bằng cách
nào?

A. Tổng tiến công, truy kích kẻ thù đến cùng.
B.
Thươnglượng,
lượng,đềđề
nghị
giảng
B. Thương
nghị
giảng
hòa.hòa.
C. Kí hòa ước, kết thúc chiến tranh.
D. Đề nghị “giảng hòa”củng cố lực lượng, chờ
thời cơ.

Nêu những nét chính của văn hóa nước ta thời Lý
Hoàn thành nội dung của bảng sau

Loại hình

Đặc điểm

Văn học

Bước đầu phát triển.

Đạo Phật

Được đề cao, xem là quốc giáo.

Văn hóa dân gian

Phát triển, phong phú nhiều loại hình: Hát chèo, múa rối, đua
thuyền, đấu vật….

Kiến trúc, điêu khắc

phát triển đa dạng, độc đáo (Tháp Chương Sơn (Nam Định),
Chuông Chùa (Trùng Quang), Chùa Một Cột.
 

Nguyên bản tiếng Hán

南國山河
南國山河南帝居
截然定分在天書
如何逆虜來侵犯
汝等行看取敗虛

Phiên âm Hán-Việt:

NAM QUỐC SƠN HÀ
Nam quốc sơn hà Nam đế cư,
Tiệt nhiên định phận tại Thiên thư.
Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm,
Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.

Múa rối nước (vinh quy bái tổ)

Đàn nguyệt

Đàn nhị

Đàn bầu

Đàn tranh

Thi đấu vật

MÚA RỒNG

ĐUA THUYỀN

Tượng Phật A di đà (chùa
Phật Tích – Bắc Ninh )

Chùa Một Cột nhìn từ phía sau

Tháp
Báo
Thiên
ở
Thăng
Long
gồm
12
tầng

Hình rồng thời Lý
Phong cách đa dạng, độc đáo, in đậm bản sắc Việt
=> văn hóa Thăng Long

Em hãy cung cấp
thông tin hiểu
biết về những
hình ảnh sau:

Em hãy cung cấp thông tin
hiểu biết về những hình ảnh
Năm
sau:
1070

Nhà Lý
dựng
Văn
Miếu ở
Thăng
Long
để thờ
Khổng
Tử và
là nơi
dạy
học

Văn Miếu chính thức được xây dựng vào tháng 9 năm 1070. Đây là miếu thờ tổ đạo nho Khổng Tử và là nơi dạy
học cho các con vua. Văn Miếu dài 350m, rộng 75m.
Văn Miếu là quần thể di tích đa dạng và phong phú hàng đầu của thành phố Hà Nội,
kinh thành Thăng Long thời nhà Lý.

nằm ở phía Nam

Em hãy cung cấp
107
thông tin hiểu
5
biết về những
hình ảnh sau:

Năm
1075,
khoa thi
đầu tiên
được mở
để tuyển
chọn
quan lại.

:

107
6

em quý tộc
theo học, đây
107
được xem là
Sau đó, nhà Lý mở
6
trường đại học
rộng cho con em
đầu tiên của
quan lại và những
người học giỏi trong
quốc gia Việt
nước
vào
đây
học
Nam.
tập.

Bia Tiến sĩ Văn Miếu – Quốc Tử Giám – Hà Nội được coi như những pho sử đá về giáo dục nho học Việt
Nam. Văn bia ghi lại lịch sử cụ thể của từng khoa thi. Các bài văn bia đều do những danh nhân văn hóa, trí
thức lớn của đất nước soạn nên về cơ bản đều là những tác phẩm văn học vô giá. Bia được đặt trên lưng
sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám được UNESCO công nhận
con rùa đá để biểu82
thịbia
sự tiến
trường
tồn của tinh hoa dân tộc.
là Di sản tư liệu và ghi vào danh mục Ký ức thế giới toàn cầu.

Vườn bia trước khi tu
sửa

Vào ngày 9-3-2010,
UNESCO đã chính
thức công nhận 82
tấm bia tại Văn MiếuQuốc Tử Giám, là di
sản tư liệu thế giới.

Trạng nguyên

Cử nhân

Văn Miếu – Quốc Tử Giám
có giá trị về nhiều mặt: lịch
sử, vănQua
hóa, bài
kiếnhọc
trúc và tinh
thần hiếu
học
của
người
Việt
này, em hãy
nam được duy trì từ xưa đến
chomiếu
biết–trách
nay. Văn
Quốc Tử
nhiệm
Giám xứng
đángcủa
tiêu biểu
cho vănmình
hóa 1000
năm Thăng
trước
Long, và đáng quý hơn là
các
di
tích
lịch
truyền thống hiếu học, tôn sư
sử? suốt ngàn
trọng đạo trong
năm qua cần được lưu giữ và
phát huy.
Toàn cảnh về Văn Miếu – Quốc Tử Giám

Nêu
những
hạn chế
về giáo
dục và
thi cử ở
thời Lý?

- Năm 1075, khoa thi đầu tiên được mở để tuyển
chọn quan lại.
- Năm 1076, mở Quốc tử giám cho con em quý
tộc đến học( có thể xem đây là trường học đầu
tiên của quốc gia Đại Việt). Sau đó nhà Lý mở
rộng cho con em quan lại và những người tài
giỏi trong cả nước vào đây học tập, tổ chức
thêm một số kì thi. Nhà Lý đã quan tâm đến
giáo dục khoa cử xong chế độ thi cử chưa có
nề nếp, quy củ, khi nào nhà nước có nhu cầu
mới mở khoa thi.

Việc làm

Mục đích

- Năm 1070, xây dựng Văn - Thờ Khổng Tử,
miếu
- Dạy học cho các con vua
- Năm 1075 mở khoa thi
đầu tiên .
Tuyển chọn quan lại
Để con em các quý tộc,
- Năm 1076 mở Quốc tử
quan lại, những người giỏi
Giám
đến học tập
=> Nhà Lý đã có sự quan tâm đến giáo dục => tuyển lựa
được nhân tài

5. NHỮNG HÀNH TỰU TIÊU BIỂU VỀ VĂN HÓA – GIÁO DỤC:

b) Giáo dục:

- Năm 1070: Nhà Lý dựng Văn Miếu ở Thăng
Long
- Năm 1075: khoa thi đầu tiên
- Năm 1076: mở Quốc tử giám
=> Giáo dục thời Lý bắt đầu phát triển.

Em hãy đọc đoạn trích phần chữ nhỏ trang 48 sgk . Hãy
nêu vị trí của đạo Phật ở thời Lý?

“Lý Công Uẩn mới lên ngôi đã phát hai vạn quan
tiền để thuê thợ xây dựng 8 ngôi chùa ở quê mình,
lại phát hàng vạn quan dựng nhiều chùa ở kinh đô,
sửa sang chùa quán ở các lộ, cho phép hơn 1000
người ở Thăng Long làm sư”.

b. Tư tưởng

- Đạo Phật được đề cao và phát triển
rộng khắp trong nhân dân
c. Văn hóa

Hội Gióng. Đức Thánh Gióng tiêu biểu cho truyền thống chiến đấu chống ngoại xâm của nhân dân ta. Hội
Gióng diễn lại tiến trình đánh giặc Ân của Thánh Gióng.

Ca hát, nhảy múa

Mời các em quan sát hình 24; 25; 26 sgk, em có nhận xét gì về
nghệ thuật kiến trúc điêu khắc thời Lý?

Tháp Báo Thiên (1057)

Tượng phật được làm bằng đá, cao gần 2m,
được chia thành hai phần: tượng và bệ đá hoa
sen. Tượng phật A-di-đà được xếp bằng tròn, hai
bàn tay để ngửa và xếp chồng lên nhau ngay
trước bụng. Cả thân tượng ngồi tĩnh tọa trên đài
sen. Nếp áo dài buông xuống phủ kín hai bàn
chân. Khuôn mặt phật hiền từ với đôi tai dài, đôi
mắt lim dim vẻ suy tư. Bệ đá hình một bông sen
nở rộ...Chiêm bái pho tượng chính là để cảm
nhận và thực tập triết lí sống thanh tịnh, từ bi, hỉ
xả muôn đời bất diệt.
Đây là một tác phẩm điêu khắc đặc sắc thời nhà
Lý.

Là công trình kiến trúc độc đáo.Với
lịch sử gần 1000 năm, chùa Một Cột
được coi là Quốc Tự và là một nơi
rất linh thiêng, được công nhận là di
tích lịch sử cấp Quốc gia năm 1962.
Chùa Một Cột là biểu tượng của đất
Thăng long ngàn năm Văn hiến,
được khách thập phương trong và
ngoài nước tới cầu nguyện và tham
quan.