BÀI 39
BIẾN DẠNG LÒ XO
PHÉP ĐO LỰC

Để thuận lợi cho việc xác định khối lượng của vật, các nhà
sản xuất đã chế tạo ra những chiếc cân xách tay gọn nhẹ.
Những chiếc cân này hoạt động dựa theo nguyên tắc nào?
Bài học ngày hôm nay chúng ta sẽ đi tìm hiểu thí nghiệm về
độ dãn của lò xo treo thẳng đứng và đo lực bằng lực kế của
lò xo.

1. BIẾN DẠNG CỦA LÒ XO
 Thực nghiệm thí nghiệm
Tiến hành thí nghiệm
như mô tả bên và
cho biết nhận xét về
sự thay đổi chiều dài
của lò xo trong quá
trình làm thí nghiệm

1. BIẾN DẠNG CỦA LÒ XO
 Thực nghiệm thí nghiệm
- Dụng cụ tiến hành thí nghiệm gồm:
Giá đỡ

Lò xo xoắn

50g

Thước đo
chiều dài

50g
50g
50g
50g
50g

Các quả
nặng loại
50g

1. BIẾN DẠNG CỦA LÒ XO
 Thực nghiệm thí nghiệm
- Tiến hành thí nghiệm:
+ Treo lò xo theo phương thẳng
đứng vào giá thí nghiệm
+ Đo chiều dài tự nhiên của lò xo (l0)

lo = ?4cm

1. BIẾN DẠNG CỦA LÒ XO
 Thực nghiệm thí nghiệm
- Tiến hành thí nghiệm:
+ Treo quả nặng loài 50g vào đầu
dưới lò xo. Đo chiều dài của lò xo
khi đó (l1)

l1 = ?5cm
50g

1. BIẾN DẠNG CỦA LÒ XO
 Thực nghiệm thí nghiệm
- Tiến hành thí nghiệm:
+ Treo 2 quả nặng loại 50g vào đầu
dưới lò xo. Đo chiều dài của lò xo
khi đó (l2)

l2 = ?6cm
50g
50g

1. BIẾN DẠNG CỦA LÒ XO
 Thực nghiệm thí nghiệm
- Tiến hành thí nghiệm:
+ Treo 3 quả nặng loại 50g vào đầu
dưới lò xo. Đo chiều dài của lò xo
khi đó (l3)

l3 = ?7cm
50g
50g
50g

ĐIỀN KẾT QUẢ ĐO ĐƯỢC GHI VÀO BẢNG 39.1
số quả nặng 50g Tổng khối
Chiêu dài của lò Độ dãn của lò xo
móc vào lò xo
lượng các
xo (cm)
(cm)
quả nặng (g)

0

0

1 quả nặng

?
50g

2 quả nặng
3 quả nặng

lo = ?4cm

0

?
100g

l1 = ?5cm

l1 - lo = ?1cm

l2 = ?6cm

l2 - lo = ?2cm

150g

l3 = ?7cm

l3 - lo = ?3cm

?

1. BIẾN DẠNG CỦA LÒ XO

 Thực nghiệm thí nghiệm

Qua thí nghiệm trên em có nhận xét gì về độ dãn của lò xo lúc
này?
Khi treo các quả nặng vào lò xo thì lò xo dãn ra, chiều dài lò xo
tăng lên. Độ dãn của lò xo lúc này là hiệu giữa chiều dài khi
biến dạng(l) và chiều dài tự nhiên của lò xo (lo): l - lo

1. BIẾN DẠNG CỦA LÒ XO

 Thực nghiệm thí nghiệm

Từ Thí nghiệm trên em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa độ
dãn của lò xo và khối lượng vật treo?
Độ dãn của lò xo treo theo phương thẳng đứng tỉ lệ thuận với
khối lượng vật treo.

LUYỆN TẬP

Một lò xo có chiều dài tự nhiên 12 cm được
treo thẳng đứng, đầu dưới của lò xo gắn một
quả nặng có khối lượng 50 g. Khi quả nặng
cân bằng thì lò xo có chiều dài 15 cm. Cho
rằng độ dãn của lò xo tỉ lệ thuận với khối
lượng vật treo. Khi treo quả nặng có khối
lượng 100 g vào lò xo thì chiều dài của lò xo
là bao nhiêu?

LUYỆN TẬP
- Do độ dãn của lò xo tỉ lệ thuận với khi treo quả nặng khối
lượng 50 g là: 15 – 12 = 3 (cm)
- Do độ dãn của lò xo tỉ lệ thuận với khối lượng vật treo, mà
khối lượng quả nặng sau nặng gấp đôi khối lượng quả nặng
đầu nên độ dãn của lò xo lúc sau cũng gấp đôi độ dãn của lò
xo lúc đầu.
- Vậy độ dãn của lò xo khi treo quả nặng có khối lượng 100 g
là: 2.3 = 6 (cm)
- Suy ra chiều dài của lò xo khi treo quả nặng có khối lượng
100 g là: 12 + 6 = 18 (cm)

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
 Tìm hiểu về lực kế.

- Để đo lực người ta dùng dụng cụ là lực kế
- Có nhều loại lực kế, loại lực kế thường sử
dụng là lực kế lò xo.
- Đơn vị đo của lực kế là Niutơn, kí hiệu là N.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
 Một số hình ảnh về lực kế.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
 Một số hình ảnh về lực kế.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
 Một số hình ảnh về lực kế.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
 Một số hình ảnh về lực kế.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ

Hãy quan sát một lực
kế lò xo và cho biết
các thao tác sử dụng
đúng khi thực hiện
phép đo lực.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
Một lò xo đơn giản gồm có mấy phần?
- Vỏ lực kế có gắn một bảng chia độ.
- Một lò xo có một đầu gắn vào vỏ
lực kế, đầu kia gắn một cái móc và
một cái kim chỉ thị. Kim chỉ thị di
chuyển được trên mặt bảng chia độ.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
Khi đo lực bằng lực kế, cần lưu ý:
- Ước lượng giá trị lực cần đo để
lựa chọn lực kế phù hợp.
- Hiệu chỉnh lực kế sao cho kim
chỉ thị ở vạch số 0.
- Cho lực cần đo tác dụng vào
đầu có gắn móc của lò xo lực
kế.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
- Cầm vỏ của lực kế sao cho
lò xo của lực kế nằm dọc theo
phương của lực cần đo.
- Đọc và ghi kết quả đo, kết
quả đo là số chỉ gần nhất với
kim chỉ thị.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
Chú ý: Nếu kéo dãn lò xo bằng
một lực quá lớn, lò xo sẽ bị mất
tính đàn hồi và có thể bị hỏng.
Khi đó nếu ngừng kéo lò xo cũng
không thể trở về chiều dài tự
nhiên ban đầu. Vì vậy khi làm
các thí nghiệm với lò xo ta không
nên kéo lò xo bằng một lực quá
lớn, cũng như không treo vào
đầu lò xo một vật có trọng lượng
quá lớn.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ

 Tìm hiểu về lực kế.
 Đo lực bằng lực kế.
- Thực hành: Đo lực kéo khối gỗ.
- Dụng cụ: Lực kế lò xo có GHĐ 5 N ; khối gỗ.
- Tiến hành đo:
+ Đặt khối gỗ trên mặt bàn nằm ngang.
+ Móc lực kế vào một đầu khối gỗ.
+ Kéo nhẹ nhàng cho khối gỗ chuyển động ổn định.
+ Đọc số chỉ lực kế khi đó.
+ Lập bảng và ghi kết quả đo theo mẫu bảng 39.2.

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
Lần đo

Lực kéo

1

?

2

?

3

?

Bảng 39.2. Bảng kết quả đo lực kéo

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
Lúc khối gỗ chuyển động ổn định thì lực kéo khối gỗ là bao
nhiêu?

2. THỰC HÀNH ĐO LỰC BẰNG LỰC KẾ
* Lực kế là dụng cụ để đo lực.
* Các bước đo lực bằng lực kế.
- Ước lượng giá trị lực cần đo
- Lựa chọn lực kết phù hợp.
- Hiệu chỉnh lực kế.
- Thực hiện phép đo.
- Đọc và ghi kết quả đo.

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ: Hãy sử dụng lực kế để đo lực
nâng hộp bút của em lên khỏi mặt bàn.
Thời gian: 2 phút

Câu 1. Để đo lực người ta sử dụng dụng
cụ nào?
A. Lực kế
B. Nhiệt kế
C. Tốc kế
D. Đồng hồ

Câu 2. Treo vật vào đầu một lực kế lò
xo. Khi vật cân bằng, số chỉ của lực kế
là 3N. Điều này có nghĩa.
A. Trọng lượng của vật bằng 300g
B. Trọng lượng của vật bằng 3kg
C. Trọng lượng của vật bằng 3N
D. Trọng lượng của vật bằng 30N

Câu 3. Treo vật vào đầu một lực kế lò
xo. Khi vật cân bằng, số chỉ của lực kế
là 4N. Điều này cho biết
A. khối lượng của vật bằng 20g
B. khối lượng của vật bằng 40g
C. khối lượng của vật bằng 200g
D. khối lượng của vật bằng 400g

Câu 4. Chiều dài ban đầu của lò xo là 15 cm,
khi ta tác dụng lên lò xo một lực thì chiều dài
của nó là 18 cm. Cho biết lo xo bị dãn hay bị
nén và dãn hay nén một đoạn bao nhiêu?
A. nén một đoạn 3 cm
B. dãn một đoạn 3 cm
C. nén một đoạn 2 cm
D. dãn một đoạn 2 cm

Câu 5. Để đo độ lớn của một lực bằng lực kế, ta
cần thực hiện các bước theo thứ tự như nào?
(1) Lựa chọn lực kế phù hơp
(2) Ước lượng giá trị lực cần đo
(3) Thực hiện phép đo
(4) Hiệu chỉnh lực kế
(5) Đọc và ghi kết quả đo
A. (1), (2), (3), (4), (5).
B. (2), (1). (3), (4), (5).
C. (2), (1). (4), (3), (5).
D. (1), (2). (4), (3), (5).

- Học thuộc phần ghi nhớ trong
sgk
- Làm bài tập: Phần bài tập.
- Xem trước nội dung bài 40