Daïy Hoïc
toát
toát
KHOA HỌC TỰ NHIÊN 7

Khi nghiên cứa quy luật biến đổi tính
chất của các nguyên tố, các nhà khoa
học đã tìm cách sắp xếp các nguyên tố
vào một bảng theo nguyên tắc nhất
định, gọi là bảng tuần hoàn các nguyên
tố hóa học. Các nguyên tố hóa học được
sắp xếp theo nguyên tắc nào? Chúng ta
biết được thông tin gì từ bảng tuần hoàn
các nguyên tố hóa học?

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:

Quan sát hình 4.1 trang 22 SGK cho
biết:

a) Dựa vào cơ sở nào sắp xếp các nguyên tố?
b) Nguyên tử của những nguyên tố nào có cùng số lớp

c) Nguyên tử của những nguyên tố nào có số
electron?
electron ở lớp ngoài cùng bằng nhau?

Quan sát hình 4.1 trang 22 SGK cho
biết:

a) Dựa vào cơ sở nào để sắp xếp các nguyên
tố?
=> Dựa vào sự tăng dần điện tích hạt nhân
nguyên tử.

Quan sát hình 4.1 trang 22 SGK cho
biết:

b) Nguyên tử của những nguyên tố nào có cùng số lớp
=> Các nguyên tử của các nguyên tố có cùng số lớp
electron?
electron là:
• 1 lớp: H, He
• 2 lớp: Li, Be, B, C, N, O, F, Ne
• 3 lớp: Na, Mg, Al, Si, P, S, Cl, Ar
• 4 lớp: K, Ca

Quan sát hình 4.1 trang 22 SGK cho
biết:

c) Nguyên tử của những nguyên tố nào có số
electron ở lớp ngoài cùng bằng nhau?
* Nguyên tử các nguyên tố có số lớp electron
lớp ngoài cùng bằng nhau:

+ 1 electron: H, Li, Na, K
+ 2 electron: Be, Mg, Ca,
He
+ Riêng
He chỉ
ngoài cùng,
lại được
3 electron:
B,có
Al 2 electron ở+lớp
4 electron:
C, Si
xếp vào nhóm VIIIA.

Điền vào chỗ trống các kết luận sau:
+ Các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn được sắp xếp
điện tích hạt nhân
theo chiều tăng dần …………………….của
nguyên tử.
electron
+ Các nguyên tố hóa học có cùng số lớp ………..
trong nguyên tử được xếp thành một hàng.
tương tự
+ Các nguyên tố có tính chất hóa học ………………..
nhau được xếp thành một cột.

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
- Các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn được sắp xếp
theo chiều tăng dần điện tích hạt nhân của nguyên tử.
- Các nguyên tố hóa học có cùng số lớp electron trong nguyên
tử được xếp thành một hàng (ngang).
- Các nguyên tố có tính chất hóa học tương tự nhau được xếp
thành một cột (dọc).
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:

Quan sát bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học cho biết cấu
tạo của bảng như thế nào?

- Bảng tuần hoàn gồm các nguyên tố hóa học mà vị trí được
đặc trưng bởi ô nguyên tố, chu kì và nhóm.
- Các nguyên tố họ lanthanides và họ actinides được xếp
riêng thành 2 hàng ở cuối bảng tuần hoàn.

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
- Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học có cấu tạo gồm các
nguyên tố, chu kì và nhóm

Tìm hiểu ô nguyên tố trong bảng tuần hoàn
các nguyên tố hóa học.
Mỗi ô nguyên tố trong bảng tuần hoàn cho biết các thông
tin cần thiết về 1 nguyên tố hóa học.
Thí dụ: ô nguyên tố hydrogen

+ Số hiệu nguyên tử của một nguyên tố hóa học
cho biết những thông tin gì về nguyên tố?
Số đơn vị điện tích hạt nhân (số p trong hạt

+ Cho biết những thông tin cơ bản về
nguyên tố hóa học cho dưới đây?
Những thông tin cơ bản về nguyên
tố Oxygen:
+ Số hiệu nguyên tử: 8
+ Kí hiệu nguyên tố hóa học: O
+ Tên nguyên tố: oxygen
+ Khối lượng nguyên tử: 16

Tìm hiểu về chu kì trong bảng tuần hoàn các
nguyên
tố hóa học

Quan sát hình 4.4 trả lời câu hỏi:
Câu 1. Chu kì là gì?
Câu 2. Mỗi chu kì bắt đầu từ nhóm nào và kết thúc ở nhóm nào?
Câu 3. Em hãy chỉ sự tuần hoàn ở mỗi chu kì trong bảng tuần
hoàn các nguyên tố hóa học?

Câu 1. Chu kì là gì?
Chu kì là tập hợp các nguyên tố hóa học có cùng số lớp
electron trong nguyên tử theo hàng ngang.
Câu 2. Mỗi chu kì bắt đầu từ nhóm nào và kết thúc ở nhóm
nào?
Mỗi chu kì bắt đầu từ nhóm IA và kết thúc ở nhóm VIIIA.

Câu 3. Em hãy chỉ sự tuần hoàn ở mỗi chu kì trong bảng
tuần hoàn các nguyên tố hóa học?
Mỗi chu kì bắt đầu bằng nguyên tố có 1 electron lớp ngoài
cùng, tiếp theo là nguyên tố có 2 electron lớp ngoài cùng và
cứ thế kết thúc chu kì bằng 1 nguyên tố có 8 electron lớp
ngoài cùng và tiếp tục một chu kì mới.

Quan sát hình và thông tin SGK Tr 25 trả lời câu hỏi:
Câu 1. Trong bảng tuần hoàn các NTHH có tất cả mấy chu kì?
Câu 2. Chia mấy loại chu kì?
Câu 3. Chu kì nhỏ gồm những chu kì nào? Chu kì lớn?

Câu 4. Dựa vào số thứ tự của chu kì cho ta biết điều gì?
Cho ta biết số lớp electron của 1 NTHH.

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
- Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học có cấu tạo gồm các
nguyên tố, chu kì và nhóm.
- Chu kì là tập hợp các nguyên tố hóa học có cùng số lớp
electron trong nguyên tử theo hàng ngang.
- Các nguyên tố trong chu kì được sắp xếp theo chiều tăng dần
điện tích hạt nhân. Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron.

+ Tìm hiểu về nhóm trong bảng tuần hoàn
hoàn các nguyên tố hóa học
+ Quan sát hình 4.5, cho biết
những nguyên tố nào có tính
chất tương tự nhau? Nhóm là gì?
+ Những nguyên tố có tính chất
tương tự nhau là:

Nhóm IA: H, Li, K, Na, Rb, Cs, Fr
VIIA: F, Cl, Br, I, At, Ts
VIIIA: He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn, Og

+ Nhóm là tập hợp các nguyên tố
hóa học theo cột dọc, có tính chất
hóa học tương tự nhau và sắp xếp
theo chiều tăng dần về điện tích hạt
nhân.

Quan sát hình trả lời câu hỏi:
- Trong bảng tuần hoàn các NTHH có tất cả mấy nhóm?

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
- Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học có cấu tạo gồm các
nguyên tố, chu kì và nhóm.
- Chu kì là tập hợp các nguyên tố hóa học có cùng số lớp
electron trong nguyên tử theo hàng ngang.
- Các nguyên tố trong chu kì được sắp xếp theo chiều tăng dần
điện tích hạt nhân. Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron
- Nhóm là tập hợp các nguyên tố hóa học theo cột dọc, có tính
chất hóa học tương tự nhau và sắp xếp theo chiều tăng dần về
điện tích hạt nhân.

Dựa vào hình 4.2, hãy hoàn thành các
thông tin còn thiếu trong bảng sau:
Nguyên tố
Calcium
?
Xenon

KHHH
?
P
?

Nhóm
?
?
?

Chu kỳ
?
?
?

Nguyên tố

KHHH

Nhóm

Chu kỳ

Calcium

Ca

II A

4

Phosphorus

P

VA

3

Xenon

Xe

VIIIA

5

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
- Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học có cấu tạo gồm các
nguyên tố, chu kì và nhóm.
- Chu kì là tập hợp các nguyên tố hóa học có cùng số lớp
electron trong nguyên tử theo hàng ngang.
- Các nguyên tố trong chu kì được sắp xếp theo chiều tăng dần
điện tích hạt nhân. Số thứ tự của chu kì bằng số lớp electron.
- Nhóm là tập hợp các nguyên tố hóa học theo cột dọc, có tính
chất hóa học tương tự nhau và sắp xếp theo chiều tăng dần về
điện tích hạt nhân.
III. Các nguyên tố kim loại:

Các nguyên tố kim loại thuộc nhóm IIA được gọi là nhóm kim
loại kiềm thổ.

Hình 4.7. Một số kim loại nhóm IIA

Thảo luận nhóm
Câu 1. Dựa vào bảng tuần hoàn, hãy cho biết vị
trí (nhóm, chu kì) của các nguyên tố K, Mg, Al?
Câu 2. Một kim loại ở thể lỏng trong điều kiện
thường, được ứng dụng để chế tạo nhiệt kế. Đó là
kim loại nào? Cho biết vị trí (chu kì, nhóm) của
các nguyên tố kim loại đó?

Câu 1. Dựa vào bảng tuần hoàn, hãy cho biết vị trí (nhóm,
chu kì) của các nguyên tố K, Mg, Al?
• K: Nhóm IA, chu kì 4
• Mg: Nhóm IIA, chu kì 2
• Al: Nhóm IIIA, chu kì 3

Câu 2. Một kim loại ở thể lỏng trong điều kiện thường,
được ứng dụng để chế tạo nhiệt kế. Đó là kim loại nào? Cho
biết vị trí (chu kì, nhóm) của các nguyên tố kim loại đó?
Kim loại cần tìm là Mercury (thủy ngân), kí hiệu hóa học
là Hg, thuộc chu kì 6, nhóm IIB.

Có nhận xét gì về các nguyên tố kim loại trong
bảng tuần hoàn?

Hơn 80% các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn là kim
loại, bao gồm một số nguyên tố nhóm A và tất cả các nguyên
tố nhóm B.

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
III. Các nguyên tố kim loại:
Hơn 80% các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn là kim
loại, bao gồm một số nguyên tố nhóm A và tất cả các nguyên
tố nhóm B.

Mỗi kim loại đều có vai trò và ứng dụng khác nhau
trong đời sống, em hãy cho biết những kim loại nào
thường được dùng để làm trang sức. Dựa vào hình 4.2,
em hãy cho biết vị trí của chúng trong bảng tuần hoàn?

Một số kim loại được làm đồ trang sức:
+ Gold (vàng) kí hiệu hóa học Au, ô 79, chu kì 6, nhóm IB
+ Silver (bạc) kí hiệu hóa học Ag, ô 47, chu kì 5, nhóm IB

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
III. Các nguyên tố kim loại:
Hơn 80% các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn là kim
loại, bao gồm một số nguyên tố nhóm A và tất cả các nguyên
tố nhóm B.
IV. Các nguyên tố phi kim:

+ Carbon, nitrogen, oxygen và chlorine là những nguyên tố
phí kim phổ biến và gần gũi trong đời sống. Em hãy cho biết
vị trí (nhóm, chu kì) của chúng trong bảng tuần hoàn?

- Nguyên tố carbon: Nằm ở nhóm IVA,
chu kì 2
- Nguyên tố nitrogen: Nằm ở nhóm VA,
chu kì 2
- Nguyên tố oxygen: Nằm ở nhóm VIA,

Có nhận xét gì về các nguyên tố phi kim trong
bảng tuần hoàn?

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
III. Các nguyên tố kim loại:
Hơn 80% các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn là kim
loại, bao gồm một số nguyên tố nhóm A và tất cả các nguyên
tố nhóm B.
IV. Các nguyên tố phi kim:
Các nguyên tố phi kim bao gồm:
- Nguyên tố hydrogen ở nhóm IA.
- Một số nguyên tố nhóm IIIA và IVA.
- Hầu hết các nguyên tố thuộc nhóm VA, VIA và VIIA.

- Trong kem đánh răng thường có
muối của nguyên tố fluorine (F) có
tác dụng bảo vệ lớp men răng giúp
răng chắc khỏe.
Nguyên tố fluorine (F) thuộc chu kì
2, nhóm VIIA.
- Trong thành phần của muối ăn có
nguyên tố chlorine (Cl).
Nguyên tố chlorine (Cl) thuộc
chu kì 3, nhóm VIIA.

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
III. Các nguyên tố kim loại:
Hơn 80% các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn là kim
loại, bao gồm một số nguyên tố nhóm A và tất cả các nguyên
tố nhóm B.
IV. Các nguyên tố phi kim:
Các nguyên tố phi kim bao gồm:
- Nguyên tố hydrogen ở nhóm IA.
- Một số nguyên tố nhóm IIIA và IVA.
- Hầu hết các nguyên tố thuộc nhóm VA, VIA và VIIA.
V. Các nguyên tố khí hiếm:

QS H4.1. Em hãy nhận xét về số electron lớp ngoài cùng
trong nguyên tử của các nguyên tố khí hiếm?

=> Các nguyên tố khí hiếm đều thuộc nhóm VIIIA.
He có 2 e ngoài cùng ; Ne; Ar có 8 e ngoài cùng.

BÀI 4. SƠ LƯỢC BẢNG TUẦN HOÀN CÁC
NGUYÊN TỐ HÓA HỌC
I. Nguyên tắc xây dựng bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
II. Cấu tạo bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học:
III. Các nguyên tố kim loại:
Hơn 80% các nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn là kim
loại, bao gồm một số nguyên tố nhóm A và tất cả các nguyên
tố nhóm B.
IV. Các nguyên tố phi kim:
Các nguyên tố phi kim bao gồm:
- Nguyên tố hydrogen ở nhóm IA.
- Một số nguyên tố nhóm IIIA và IVA.
- Hầu hết các nguyên tố thuộc nhóm VA, VIA và VIIA.
V. Các nguyên tố khí hiếm:
Nhóm cuối cùng của bảng tuần hoàn là nhóm các nguyên tố
khí hiếm (nhóm VIIIA).