Khoa học tự nhiên 7 (Kết nối tri
thức)

BÀI 8: TỐC
ĐỘ CHUYỂN
ĐỘNG
Khám phá bí ẩn của sự
nhanh chậm trong thế
giới quanh ta

KM/
H

Mục Tiêu Bài
Học
Nêu được ý nghĩa vật
lí của tốc độ.

Xác định được tốc độ qua
quãng đường (s) và thời
gian (t).

Liệt kê được một số đơn
vị đo tốc độ thường
dùng.

Vận dụng công thức
tính tốc độ để giải bài
tập thực tế.

Tiến Trình Khám Phá
Bài Học
1. Khởi
động

4. Luyện
tập
& Vận
dụng

2. Tìm hiểu
khái
niệm tốc độ

3. Tìm hiểu
đơn vị
đo tốc độ

VIDEO 1

Hoạt động 1:
Quan sát cuộc
đua

Có những cách nào để
xác định được học
sinh chạy nhanh nhất,
chậm nhất trong một
cuộc thi chạy?

Tình Huống Cần Giải
Quyết
Có những cách nào để xác định học sinh chạy nhanh nhất, chậm
nhất?

So sánh
bằng
quãng
Trong khoa học, chúng ta không thể chỉ dựa vào cảm
giác
quan
sát
bằng
đường?
So sánh
bằng
thời gian?

VIDEO 2

I.
KHÁI NIỆM
TỐC ĐỘ

Hoạt Động 2: Tìm Hiểu Khái
Niệm Tốc Độ
Làm
việc
cá
nhân

Thảo
luận
cặp đôi

Làm việc cá
nhân
(Suy nghĩ độc
lập)

Thảo luận cặp
đôi
(Chia sẻ ý
tưởng)

Thảo
luận
nhóm

Thảo luận nhóm
(Tổng hợp thông
tin)

Báo
cáo
kết
quả

Báo cáo kết quả
(Rút ra công
thức)

Thử thách so
sánh
Xe máy có luôn nhanh hơn
xe đạp?

Ô tô có luôn nhanh hơn
tàu hỏa?

Bạn A có
luôn
chạy
nhanh
hơn bạn
B?

Để kết luận chính xác, ta cần biết những
thông tin gì?

VIDEO 3

HS thảo luận đôi
bạn
(Think - Pair Em cần thông tin về tốc độ
Share)
trung bình của
các phương

THẢO LUẬN HIỆU
QUẢ

tiện để biết cái nào nhanh
hơn trong cùng thời gian
hoặc cùng quãng đường.

1. Lắng
nghe

2. Tôn
trọng
3. Chia sẻ ý
kiến

4. Thống
nhất

Giải thích nhu cầu thông tin
(1.1TC1a)

GV Hướng Dẫn Sử Dụng
Thiết Bị Số
TÌM KIẾM AN
TOÀN

Tìm kiếm thông
tin...

SỬ DỤNG
INTERNET AN
TOÀN

Kiểm tra nguồn: tin cậy,
chính xác

Từ khóa phù hợp, rõ
ràng
Bảo vệ thông tin cá
nhân
Đọc kỹ, chọn lọc thông tin

Máy tính / máy tính
bảng
Kết nối internet
an toàn
Tìm kiếm thông tin
phù hợp

Suy
nghỉtrọng
Tôn
Bảo
mật
Bảo

cáo

Ví dụ
1
2
ph
0
út

Quan sát thực tế: Ai nhanh
hơn?
Kết luận:
1
ph
út

5

Anh đi nhanh hơn
em!

Cùng một quãng
đường

Ví dụ
2

50
m

Kết luận:
Anh bơi nhanh hơn
em!

30
m
Notebook<

2 Cách So Sánh Chuyển Động

Tiêu chí Quãng
đường
Cố định thời gian. So

sánh quãng đường đi
được trong cùng một
khoảng thời gian.
Quãng đường lớn
hơn
→ Nhanh hơn

Tiêu chí Thời
gian

Cố định quãng đường. So
sánh thời gian cần thiết
để đi hết cùng một
quãng đường.
Thời gian ít
hơn
→ Nhanh
hơn

VIDEO 4

I.

KHÁI NIỆM TỐC ĐỘ

CÁCH XÁC ĐỊNH SỰ NHANH CHẬM
CÁCH 1
So sánh quãng đường đi được trong cùng khoảng thời gian
Quãng đường dài hơn → chuyển động nhanh hơn
nhanh
hơn

I.

KHÁI NIỆM TỐC ĐỘ

CÁCH XÁC ĐỊNH SỰ NHANH CHẬM
CÁCH 2
So sánh thời gian để đi cùng quãng đường
Thời gian ngắn hơn → chuyển động nhanh hơn
nhanh
hơn

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Bước Truy Tìm Dữ Liệu
Số
Bước 1:
Xác định từ
khóa

Bước 2:
Chọn
nguồn tin
cậy

edu.v
n
Tốc độ trung bình xe
đặp...

Tốc độ xe
máy
Tốc độ ô tô trong thành
phố
Tốc độ tàu hóa Việt
Nam

.gov.v
n

Nguồn thông tin rõ
ràng

Bước 3:
Ghi chép dữ
liệu

Tên phương
tiện

Tốc
độ

Đơn vị

Bước 4:
Kiểm tra
chéo

So sánh từ 2
đến 3 nguồn để
xác thực

VIDEO 5

Nhiệm vụ của Thám tử Vật
lý
Tìm dữ liệu tốc độ
thực tế

Yêu
cầu
Tìm ít nhất 3 ví dụ
cho mỗi phương
tiện.
Ghi chú lại tốc độ tìm được.

Sắp xếp phương tiện nào nhanh hơn,
chậm hơn.
@

Quy tắc an toàn trên không gian mạng
PD

Chỉ dùng từ
khóa tiếng Việt

Ưu tiên nguồn chính
thống, nguồn giáo
dục.

KHÔNG bấm vào
đường link lạ.
KHÔNG tải tệp
không rõ nguồn
gốc.
KHÔNG cung cấp
thông tin cá
nhân.
KHÔNG sao chép
máy móc khi
chưa
hiểu nội dung.

Báo cáo dữ liệu từ hiện
trường

Phương
tiện

Đơn
vị

Tốc
độ

So sánh

15km/h
40 km/
h

8
0
9
0

km/
h
km/
h

Kết luận: Phương tiện có tốc độ lớn hơn thì chuyển động
nhanh hơn.

Tốc độ cho chúng ta biết
điều
gì?
Tốc độ cho biết mức độ NHANH hay CHẬM
chuyển động.

của

Một vật có tốc độ càng lớn
thì...
Cùng thời
Cùng quãng
gian
đường

Trong cùng khoảng thời gian,
vật đi được quãng đường
CÀNG DÀI.

Trên cùng một quãng đường,
vật đi hết thời gian CÀNG
NGẮN.

I.

KHÁI NIỆM TỐC ĐỘ

TỐC ĐỘ
Tốc độ là đại lượng vật lí đặc trưng cho mức
độ nhanh hay chậm của chuyển động.
Được xác định bằng độ dài quãng đường đi
được trong một đơn vị thời gian.

Lựa chọn các từ sau để điền vào chỗ
trống

Nhanh

Chậm

Đơn vị

Di
chuyển
Thời gian
Quãng đường đi
được
……………
……………
Tốc độ cho biết sự
,
của chuyển động.(1)
……………
Độ lớn của tốc độ
được tính
trong một……………
(4)
……………

(2)
…………………
……………
bằng
…(3)gian.
thời
…………………

Đáp án thử
tháchchậm của
Tốc độ cho biết sự nhanh,
chuyển động. Độ lớn của tốc độ được tính
bằng quãng đường đi được trong một đơn
vị thời gian.
Lưu ý sống còn:
- Tốc độ KHÔNG CHỈ phụ thuộc vào quãng đường.
- Tốc độ KHÔNG CHỈ phụ thuộc vào thời gian.
- > Tốc độ là MỐI QUAN HỆ giữa quãng đường VÀ
thời gian!

Chìa khóa giải mã chuyển
động

Quãng
đường
vật đi được

Tốc độ của
vật

v=s:
t
Để tính tốc độ, ta BẮT BUỘC phải
biết
Quãng đường (s) và Thời gian

Thời gian đi
hết
quãng đường
đó

Bảo bối ghi nhớ: Tam giác
ma thuật
Muốn tìm Tốc độ:
v=s:
(Lấy quãngt đường chia

s
v

thời gian)

Muốn tìm Quãng
đường:
s=v
(Lấy tốc độ nhân
× t thời gian)

t
t
v

Muốn tìm Thời gian:
t=s:
(Lấy quãng v
đường chia tốc
độ)

I.

KHÁI NIỆM TỐC
ĐỘ
CÔNG

v=

THỨC
t=

s = v.t

Sơ đồ mối liên hệ quãng đường, vận tốc, thời
gian

s
v

t

Vận dụng 1: Ai là nhà
vô địch?

Bạn A chạy:

s = 120 m | t = 35
s

Bạn B chạy:

s = 140 m | t = 40
s

AI CHẠY NHANH
HƠN?
1 Tính tốc độ từng
2

bạn
So sánh

3 Kết

luận

Hồ sơ
Bạn A

Giải mã Vận
dụng 1

Tóm tắt: s = 120 m; t = 35
s.
V = 120 : 35
3,43
=
m/s

So sánh: 3,43 <
3,5
->
vA <
vB

Hồ sơ
Bạn B

Tóm tắt: s = 140 m; t = 40
s.
v = 140 : 40
3,5
=
m/s

Bạn B chạy nhanh
hơn!

Vận dụng 2: Truy tìm
thời gian

0
3
=
V
h
/
m
k
5
1
=
S
km

THỜI
t=
???
GIAN
Phút

Hộp nhiệm
vụ

Tóm tắt
Chọn công thức
Tính toán
Đổi đơn vị thời
gian.

Notebook<

Tóm
tắt
v = 30
km/h
s = 15 km
t=?
Công thức áp
dụng

Lời giải chuẩn
mực
Bài
giải
Thời gian ca nô đi
là:
t = 15 : 30 = 0,5
ĐỔI ĐƠN VỊ:
0,5
h
=
30
(h)
phút

S

V

t

t=s:
v

Kết luận: Ca nô đi hết quãng
đường 15 km trong 30 phút. Hồ sơ
vụ án đóng lại!

II.

ĐƠN VỊ
TỐC ĐỘ

Hoạt động 3: Tìm hiểu đơn vị đo tốc
độ

Khi đi xe máy, đồng hồ tốc độ
thường ghi đơn vị gì?
Khi đo tốc độ chạy của vận động
viên, có thể dùng đơn vị gì?

Hoạt động 3: Tìm hiểu đơn vị đo tốc
độ
HOẠT ĐỘNG
NHÓM

Nhắc lại cách đổi
đơn vị km, m, cm

Nhắc lại cách đổi đơn
vị , giờ, phút, giây

Một số đơn vị đo tốc độ cơ
bản
Hệ đo lường chính thức

m/
s

km/
h

(Mét trên
giây)

m/phút

(Kilômét trên
giờ)

Ngoài ra còn
có:

cm/s

mm/s

km/s

Chi nhớ: Đơn vị tốc độ = Đơn vị độ dài / Đơn
vị thời gian

Tốc độ trong đời sống
thực tế

Thường dùng
m/s

Thường dùng
km/h

6
0

Thường dùng
km/h

Thường dùng
km/h

Câu hỏi tư duy: Vì sao tốc độ xe trên đường thường dùng km/h mà
không dùng m/s?

II.

ĐƠN VỊ TỐC
ĐỘ

ĐƠN VỊ
Đơn vị của tốc độ phụ thuộc
vào đơn vị độ dài và đơn vị
thời gian.

Tìm đơn vị tốc độ thích hợp để điền vào chỗ
trống ở bảng sau:
Đơn vị độ dài

m

m

km

km

cm

Đơn vị thời
gian

s

phút

h

s

s

Đơn vị tốc độ

m/s

Đơn vị tốc độ

Đơn vị độ dài

m

m

km

km

cm

Đơn vị thời
gian

s

phút

h

s

s

Đơn vị tốc độ

m/s

m/phút

Đơn vị tốc độ

km/h

km/s

cm/s

II.

ĐƠN VỊ TỐC
ĐỘ

ĐƠN VỊ
Trong Hệ đo lường chính thức của
nước ta, đơn vị đo tốc độ là mét
trên giây (m/s) và kilômét trên giờ
(km/h)

Cách đổi đơn vị: Từ km/h sang
m/s
Ta có:

1 km = 1000
m
1 h = 3600 s

Do đó:

1000
1 km/h
m
3600
=
s1
1 km/h
m/
3,
=
s
6

Ghi nhớ

Muốn đổi từ km/h sang m/s,
ta cho
chia

3,6

Ví dụ
36 km/h
= 36 : 3,6
= 10 m/s

Cách đổi đơn vị: Từ m/s sang
km/h
Ta
Ghi
Ví
có:
1 m/s =
km/h

3,6

nhớ:
Muốn
đổi từ
m/s sang
km/h, ta nhân
với 3,6.

Bảng nhớ
nhanh
km/h → m/s
m/s → km/h

dụ:
10 m/s = 10 ×
3,6
= 36 km/h

[ ÷ 3,6
]
[ × 3,6
]

Một số tốc độ thường gặp

0,055 m/s

7 m/s

1,5 m/s

4 m/s

14 m/s

200 m/s

Công thức và Đơn vị

v
=

s
Đơn vị
m/s

(Mét trên giây) Thường dùng cho
điền kinh, bơi lội.

v

S
t

v: Tốc độ | s: Quảng đường | t: Thời
gian

t

Đơn vị
km/h

(Kilômét trên giờ)
- Thường dùng cho
biển báo giao thông.

Mở rộng: Tốc kế (Đồng hồ báo
tốc độ)
Tốc kế là
gì?
Tốc kế là dụng
cụ
gắn trực tiếp
trên
phương tiện
để cho
biết tốc độ
ngay tại
thời điểm
đang
chuyển động.

Hiển thị tốc độ hệ mét
(km/h)
- Thường dùng ở Việt
Nam.

Tốc kế
thường
có trên:
Xe
máy
Ô
tô

Tàu
hỏa
Hiển thị
dặm/giờ
(MPH) - Dùng
ở

Máy
bay