TRI THỨC TIẾNG VIỆT

- Biệt ngữ xã hội là những từ, cụm từ, thành ngữ, lối
diễn đạt được dùng hạn chế trong một nhóm người có
chung một đặc điểm nào đó (nghề nghiệp, vị trí xã hội,
tuổi tác,..).
- Ví dụ:
+ cớm: chỉ cảnh sát (các băng nhóm làm việc trái
pháp luật)
+ trúng tủ: học trúng bài có trong đề thi (học sinh)

TRI THỨC TIẾNG VIỆT

- Chức năng:
+ Để giữ bí mật trong phạm vi nhóm của mình.
+ Thể hiện cá tính, phong cách.
+ Tạo sự hài hước, dí dỏm.
- Giá trị:
+ Trong văn chương: làm cho câu chuyện, nhân
vật chân thật hơn.
+ Trong đời sống: làm cho vốn từ ngữ trở nên
phong phú hơn.

Một số tỉnh có đông người gốc Hoa thường
dùng từ các “ý” (dì), “chế” (chị), “cưng” (em),
“hia” (anh)… và những từ này được cả cộng đồng
người Hoa, người Việt đều dùng, trở thành những
từ ngữ địa phương chứ không phải từ của riêng một
dân tộc nào.

Bài tập 1, 4: Tìm BNXH và giải thích ý nghĩa của chúng.
BNXH

Ý nghĩa

chém gió Nói chuyện bịa đặt, thêm một phần hay nói quá lên.
khủng
nổ
tắt đài
phá đám

Chỉ sự khác thường, rất cao, rất tốt, …
Nói về mình hoặc những gì mình biết với sự thổi phồng
quá đáng. 
Im bặt, không phản pháo
Quấy rối để làm hỏng công việc hoặc cuộc vui của
người khác.

Tác dụng:
Việc sử dụng BNXH trong tác phẩm
văn học phù hợp với lứa tuổi và tính cách
của nhân vật, từ đó làm cho cuộc đối thoại
của các nhân vật chân thực hơn.

Bài tập 2: Tìm BNXH của giới trẻ và giải thích ý nghĩa
của chúng.
BNXH

xu cà na
…

Ý nghĩa

Không như mong đợi.

…

Bài tập 3: Có thể dùng BNXH khi viết bài văn phân tích
một tác phẩm văn học không?
- Thông thường  không thể:
+ Đối tượng tiếp nhận không phù hợp.
+ Văn viết có tính qui phạm nhất định.
- Có thể:
+ Nếu trong tác phẩm có BNXH (như một biện pháp
tu từ)  phân tích BNXH đó.
+ Tăng tính biểu cảm cho lời văn .
VD: Cái này, giới trẻ hiện nay gọi là “chất” đấy!

Bài tập 5: Tìm BNXH xuất phát từ thành ngữ / tục ngữ

Thành ngữ / tục ngữ

BNXH
Thất bại là mẹ thành công Thất bại vì ngại thành công
Liệu cơm gắp mắm
Liệu cơm không gắp nỗi mắm
…
…

Thảo luận 10 phút
Thành ngữ / tục ngữ
1. Có công mài sắt có ngày nên kim
2. Một điều nhịn, chín điều lành
3. Vạn sự khởi đầu nan
4. Cái nết đánh chết cái đẹp
5. Học ăn, học nói, học gói, học mở.
6.

Lời nói chẳng mất tiền mua,
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.

BNXH

Củng cố
a)”Giữa dòng đời vạn thính thì bản lĩnh
né thính càng cao.”
b)”Các bạn trẻ tiếc nuối vì ra sức đẩy thuyền
nhưng thần tượng lại không thành đôi.”

Dùng BNXH trong giao tiếp hàng ngày, ta
cần chú ý:
- Hoàn cảnh giao tiếp.
- Mục đích sử dụng.
- Dùng phải hiểu nghĩa.
- Tôn trọng người không
dùng BNXH.

Giữ gìn sự
trong sáng
của tiếng
Việt.