CÔ CHÀO CÁC EM HỌC MÔN NGỮ VĂN LỚP 7

3
Bài 3
( Văn bản nhật dụng )
1/ Tác giả
Khánh Hoài, tên thật Đỗ Văn Xuyền, sinh năm 1937, quê ở Thái Bình.
2/ Tác phẩm
- Thể loại: truyện ngắn
I/ Tìm hiểu chung
Khánh Hoài
Tác phẩm
- Kiểu văn bản: văn bản nhật dụng
- Thể loại: truyện ngắn

- Truyện ngắn được giải nhì trong cuộc thi thơ – văn viết về quyền trẻ em do Thụy Điển tổ chức năm 1992.
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
Tên khai sinh Đỗ Văn Xuyền, sinh ngày 10 tháng 7 năm 1937. Quê gốc ở xã Đông Kinh, Đông Hưng, Thái Bình. Nơi ở hiện nay là thành phố Việt Trì. Tốt nghiệp Đại học sư phạm (khoa sinh ngữ). Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam (1981).
* Tóm tắt văn bản
Thành và Thủy là hai anh em được sinh ra và lớn lên trong một gia đình khá giả. Hai anh em rất yêu thương nhau nhưng bố mẹ ly hôn, hai anh em phải chia tay nhau. Thành ở lại với bố. Thủy theo mẹ về quê sống cùng bà ngoại ở xa và không được tiếp tục đi học nữa. Hai anh em rất buồn. Cuộc chia tay diễn ra trong nước mắt cùng những con búp bê. Thủy đã không chia 2 con búp bê và quyết định để lại cho anh. Thành đã khóc và hứa với em sẽ không bao giờ để 2 con búp bê cách xa nhau.
* Hướng dẫn đọc văn bản
Rõ ràng, mạch lạc, phân biệt lời đối thoại, lời kể, diễn biến tâm lí của 2 nhân vật.
* Hỏi: Em hãy tóm tắt văn bản?
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
Khánh Hoài
- PTBĐ: tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
- Ngôi kể thứ nhất
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
Khánh Hoài
Hỏi: Truyện viết về ai? Về việ gì? Ai là nhân vật chính trong truyện?
Truyện viết về cuộc chia tay đầy xót xa, cảm động giữa hai anh em ruột thịt. Nhân vật chính là Thành-Thủy.
Hỏi: Tìm phương thức biểu đạt của văn bản? Truyện được kể ở ngôi nào?
Hỏi: Việc lựa chọn ngôi kể này có tác dụng gì?
Người xưng tôi trong truyện (Thành) là người chứng kiến các việc xảy ra, cũng là người chịu nỗi đau như em gái của mình. Cách chọn lựa ngôi kể này cũng làm tăng lên tính chân thực của câu chuyện và do vậy sức thuyết phục của truyện tăng cao hơn.

Hỏi: Văn bản có thể chia làm mấy phần?Nêu nội dung từng phần?
Bố cục: 3 đoạn
- Đoạn 1: Từ đầu…..hiếu thảo như vậy: Chia búp bê
- Đoạn 2: Hay anh dẫn em đến trường một lát…trùm lên cảnh vật: Chia tay lớp học.
- Đoạn 3: Còn lại: Hai anh em chia tay nhau.
Ngôi kể: Truyện được kể theo ngôi thứ nhất.
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
Khánh Hoài
II/ Phân tích
1/ Hòan cảnh xảy ra các sự việc trong truyện
CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
Khánh Hoài
Hỏi: Vì sao hai anh em phải chia búp bê?
- Búp bê là đồ chơi thân thiết gắn liền với tuổi thơ và kỉ niệm đẹp.
Hỏi: Búp bê có ý nghĩa ntn trong cuộc sống của hai anh em?
Bố mẹ li hôn nên hai anh em phải xa nhau, phải chia đồ chơi theo lệnh của mẹ.
Bố mẹ thành và Thủy li hôn.
- Búp bê đối với Thành và Thuỷ là bạn, là sợi dây kết nối tình anh em thân thiết
- Búp bê là hình ảnh gia đình hạnh phúc, đầm ấm
2. Cuộc chia tay của hai anh em Thành và Thủy

CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ
Khánh Hoài

Hỏi: Tâm trạng của hai anh em ntn khi nghe mẹ ra lệnh phải chia đồ chơi?
+ Thuỷ: run lên bần bật, cặp mắt tuyệt vọng, hai bờ mi song mộng nước vì khóc nhiều; như người mất hồn; loạng choạng bám vào anh.
+ Thành: cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc, nhưng nước mắt cứ tuôn ra.
 Đau khổ, buồn tủi, tuyệt vọng đến bất lực.
a/ Tâm trạng của Thuỷ và Thành khi chia búp bê
- Đau khổ, buồn tủi, tuyệt vọng đến bất lực.
- Thê hiện qua những giọt nứơc mắt xót xa, ngậm ngùi của hai anh em trong đêm.
Hỏi: Thuỷ đã tỏ thái độ ntn khi anh chia đồ chơi và chia 2 con búp bê?
Thái độ của Thuỷ: lúc đầu không quan tâm, nhưng sau lại phản ứng mạnh, sau đó trú tréo giận dữ khi Thành chia hai con búp bê..đồng ý
Hỏi: Tại sao Thuỷ lại phản ứng như vậy ?
Vì em không muốn chia rẽ hai con búp bê.
Hỏi: Khi 2 con búp bê được đặt cạnh nhau Thuỷ lại có tâm trạng ntn?
Nó như là biểu tượng của 2 anh em -> sau đó em lại vui vẻ đồng ý chia.
Hỏi: Hình ảnh hai con búp bê luôn đứng cạnh nhau có ý nghĩa gì?
II. PHÂN TÍCH
a.Tâm trạng của Thuỷ và Thành khi chia búp bê
- Tình cảm chân thành, sâu nặng.
* Kỉ niệm về ngừơi em trong trí nhớ của ngừơi anh.
- Thủy vá áo cho anh, Thành đón em tan học.
- Hai anh em nhường đồ chơi cho nhau, khóc khi phải chia tay . . .
- Thành đưa Thủy đi chào cô giáo và các bạn.
- Cuối cùng Thủy tụt xuống xe để đặt búp bê Em Nhỏ bên cạnh Vệ Sĩ.
 
 
b. Tình cảm của anh em Thành và Thủy:
II. PHÂN TÍCH
Hỏi: Tìm chi tiết cho thấy hai anh em luôn yêu thương, quan tâm nhau? Thuỷ đã thể hiện sự quan tâm lo lắng cho anh ntn?
- Thủy: vá áo cho anh, lo anh đêm không ngủ được, bắt con Vệ Sĩ gác cho anh ngủ.
-> Ngoan ngoãn, giàu lòng vị tha, yêu thương, lo lắng cho anh.
- Thành: giúp em học, đưa đón em, dành hết đồ chơi cho em, dẫn em đến trường chào cô và các bạn.
-> Quan tâm, chăm sóc cho em chu đáo.




Hỏi: Việc để lại búp bê cho anh cho thấy Thuỷ là một người em gái ntn?
Vừa thương anh vừa thương búp bê. Thà mình chịu thiệt để hai con búp bê luôn được gần nhau, để búp bê gác cho anh ngủ -> tấm lòng vị tha của Thuỷ.
Hỏi: Trong mắt Thành, Thuỷ là cô em gái ntn?
- Ngoan, khéo tay.
Hỏi: Thành đã có những hành động cử chỉ nào đối với em?
Dành hết đồ chơi cho em, dẫn em đến trường chào cô và các bạn.
Hỏi: Em có nhận xét gì về tình cảm và thái độ của Thành đối với em?
Hỏi: Qua đây em có cảm nhận gì về tình cảm của hai anh em Thành và Thuỷ?
 Tình cảm thật trong sáng, gần gũi, gắn bó rất mực thương yêu, quan tâm nhau.
b. Tình cảm của anh em Thành và Thủy:
Tích hợp Tập làm văn
Hỏi: Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ của TG khi diễn tả maâu thuaãn của anh em Thành và Thủy khi chia đồ chơi? Điều đó thể hiện đặc điểm gì của VB?
Các từ ngữ biểu thị không muốn phân chia đồ chơi của hai anh em chính là vấn đề chủ yếu liên kết các sự việc trong văn bản, làm cho văn bản trở nên có nghĩa, dễ hiểu.
3. Cuộc chia tay với lớp học
Thật bất ngờ làm cho cô giáo và cả lớp bàng hoàng, xúc động bật khóc khi biết Thủy không được đi họ .
Tình cảm bạn bè, thầy cô ấm áp.

Hỏi: Vì sao Thuỷ lại khóc khi đến trường gặp cô giáo và các bạn?
Phải xa thầy cô, xa bạn bè và không được đi học nữa.
Hỏi: Cô giáo và các bạn đã tỏ thái độ ntn khi nghe tin 2 anh em phải xa nhau và tin Thuỷ không được đi học nữa ? (Tìm các chi tiết thể hiện tình cảm của cô giáo và các bạn dành cho Thuỷ?).
+ Kinh ngạc, sững sờ như không tin được vào sự thật đau lòng của hai anh em Thành và Thuỷ.
+ Cô giáo tái mặt, nước mắt giàn giụa, các bạn thút thít khóc... ôm chặt Thuỷ, tặng vở, bút
+ Các bạn thút thít khóc.
II/ Phân tích
Hỏi: Tâm trạng của Thành như thế nào khi ra khỏi trường. 
_ Thành “kinh ngạc khi thấy mọi người đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”.Trong tâm hồn Thành đang nổi giông bão vì sắp phải chia tay với em gái.
_ Thành cảm nhận được sự bất hạnh và sự cô đơn lạc lõng của hai anh em trước sự vô tình của người và cảnh.
 

* Xem lại đoạn cuối
? Tìm các chi tiết thể hiện tâm trạng của Thành và Thuỷ khi phải chia tay?
Cuộc chia tay đầy thương tâm, đau xót và xúc động thể hiện tình anh em mãi gắn bó không thể chia lìa .
+ Thuỷ: như người mất hồn, mặt tái xanh, đặt con Em Nhỏ gần con Vệ Sĩ và dặn dò anh.
+ Thành: mếu máo, đứng chôn chân nhìn theo bóng em.
=> Cuộc chia tay không đáng có, tước đoạt đi quyền được chăm sóc, học tập và được sống hạnh phúc dưới mái ấm gia đình của những đứa trẻ vô tội
? Em có cảm nhận và suy nghĩ gì trước cuộc chia tay này?
III.Tổng kết

1/ Nội dung
- Là câu chuyện của những đứa con nhưng lại gợi cho những người làm cha, mẹ phải suy nghĩ.
- Trẻ em cần được sống trong mái ấm gia đình.
- Mỗi người cần phải biết giữ gìn gia đình hạnh phúc.
* BVMT:
Hỏi: Qua câu chuyện này, theo em, tác giả muốn nhắn gởi đến mỗi người điều gì? 
Tổ ấm gia đình là vô cùng quý giá và quan trọng. Mọi người hãy cố gắn bảo vệ và gìn giữ không nên vì bất kì lí do gì làm tổn hại đến những tình cảm tự nhiên trong sáng ấy.
2/ Nghệ thuật:
- Lựa chọn ngôi kể thứ nhất.
- Khắc họa hình tượng nhân vật trẻ nhỏ.
- Lời kể tự nhiên theo trình tự sự việc.
18
Hướng dẫn tự học
- Học lại chủ đề văn bản nhật dụng
- Viết đoạn văn
+ Viết một đoạn văn ghi lại suy nghĩ của bản thân về ngày khai trường đầu tiên.
+ Viết một đoạn văn nói về tình cảm của cha mẹ dành cho con và tình cảm của con đối với cha mẹ.
 - Chuẩn bị bài : Từ láy”
Đọc các câu hỏi SGK/41 và trả lời câu hỏi 1,2,3
 
* Tình cảm của hai anh em Thành và Thủy.
_ Thủy mang kim ra tận sân vận động vá áo cho anh.
_ Thành giúp em học,chiều nào cũng đón em đi học về
_ Khi phải chia tay hai anh em càng thương yêu và quan tân lẫn nhau
+ Chia đồ chơi,Thành nhường hết cho em.
+ Thủy thương anh “không có ai gác đêm cho anh ngủ nên nhường lại anh con Vệ Sĩ”
Thành và Thủy rất mực gần gũi, thương yêu chia sẻ và quan tâm lẫn nhau.