Tiết 15 + 16 - BÀI 11:
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075-1077)

LỊCH SỬ 7
Xem video và hoàn thành các phiếu học tập
“Sau khi Giao Chỉ (Đại Việt) thua, hãy đặt thành quận huyện mà cai trị, hãy sung công của cải, và nếu thắng được Đại Việt thì thế Tống sẽ tăng, các nước Liêu – Hạ sẽ phải kiêng nể!”
Vua T?ng Th?n Tụng (1067-1085)
Nguồn: Đại cương Lịch sử Việt Nam. T1
Tên: Lý Thường Kiệt.
Tên húy: Ngô Tuấn.
Sinh – mất: (1019 – 1105)
Quê: phường Thái Hòa, Thăng Long – Hà Nội.
Năm 23 tuổi, được tuyển giữ chức Hoàng môn chi hậu (chức quan nhỏ). Nhưng với sự lỗ lực, “hiến việc tốt, can việc xấu” cho vua, ông được vua Lý phong đến chức Thái úy. Là thiên tài quân sự và được vinh danh là vị tướng lừng danh nhất thế kỉ XI.
Thái úy Lý Thường Kiệt.
“Ngồi yên đợi giặc, không bằng đem quân đánh trước để chặn thế mạnh của giặc”
Nơi tập trung lực lượng của quân Tống
Vì ông hiểu được những khó khăn của nhà Tống; mặt khác, châu Khâm, châu Liêm, châu Ung là những nơi tập trung mọi lực lượng chuẩn bị xâm lược nước ta của nhà Tống, do vậy ông tin rằng nếu biết phối hợp, tập trung lực lượng tấn công bất ngờ thì có thể tiêu diệt được lực lượng chuẩn bị của giặc.
5000 quân
Nơi tập trung lực lượng của quân Tống
Lược đồ cuộc tiến công để tự vệ của Lý Thường Kiệt
Tông Đản, Thân Cảnh Phúc
Lý Thường Kiệt
42
30/12/1075
Bài 11: CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG (1075 – 1077)
Tiết 14: I/ GIAI ĐOẠN THỨ NHẤT (1075)
1. Nhà Tống âm mưu xâm lược nước ta:
Thế kỷ XI nhà Tống gặp khó khăn về kinh tế - chính trị → xâm lược Đại Việt để giải quyết tình hình khó khăn trong nước
Nhà Tống xúi giục Cham-pa đánh Đại Việt, ngăn cản việc trao đổi buôn bán giữa 2 nước Việt – Tống.
2. Nhà Lý chủ động tiến công để phòng vệ:
Thực hiện chủ trương “Tiến công trước để tự vệ”
- Tháng 10-1075, Lý Thường Kiệt và Tông Đản chỉ huy 10 vạn quân tiến vào đất Tống.
- Sau 42 ngày chiến đấu, quân ta hạ được thành Ung Châu và nhanh chóng rút về nước.
4. Khi tấn công quân ta yết bảng nói rõ mục đích tấn công của mình.
-Chỉ tấn công vào các căn cứ quân sự mà địch chuẩn bị làm nơi tập kết để sang xâm lược nước ta.
- Khi đạt được mục tiêu, quân ta nhanh chóng rút về nước.
5. Làm cho quân Tống hoang mang bị động và thêm khó khăn trong việc chuẩn bị xâm lược nước ta và buộc phải kéo dài thời gian.
-Quân dân ta tăng thêm lòng tự tin và thời gian chuẩn bị kháng chiến.
BÀI TẬP CỦNG CỐ:
a. Đánh 2 nước Hạ - Liêu
b. Đánh Champa để mở rộng lãnh thổ
c. Đánh Đại Việt để giải
quyết khó khăn trong nước
d. Tất cả biện pháp trên
Để giải quyết khó khăn của mình giữa thế kỷ XI nhà Tống đã làm gì?
Để thực hiện âm ưu đánh chiếm Đại Việt, nhà Tống có chủ trương gì?
A. Xúi giục Cham-pa đánh lên từ phía Nam
B. Ngăn cản viêc buôn bán giữa 2 nước Việt – Tống
C. Dụ dỗ các tù trưởng người dân tộc ở dọc biên giới nước ta
D. Tất cả các ý trên
A. Lý Thái Tổ
B. Lý Thái Tông
C. Lý Thánh Tông
D. Lý Thế Tông
Để ổn định biên giới phía Nam vị vua nào cùng Lý Thường Kiệt tấn công Cham-pa?
A. 41 ngày
B. 42 ngày
C. 43 ngày
D. 44 ngày
Cuộc chiến đấu tiêu diệt thành Ung Châu diễn ra trong bao lâu?
Xem video và hoàn thành các phiếu học tập
Lý Kế Nguyên
LÝ THƯỜNG KIỆT
Vi Thủ An
Thân Cảnh Phúc
) (Lạng Sơn
(Cao Bằng)
Quảng Ninh
+ Cả nước ráo riết bố phòng
+ Cử Lý Kế Nguyên đem quân ra đóng ở vùng biển Đông Kênh (Quảng Ninh)
+ Xây dựng các tuyến phòng thủ, chủ yếu là ở sông Như Nguyệt (sông Cầu)
QUẢNG TÂY
Phòng tuyến trên sông Như Nguyệt
Cuối năm 1076, 10 vạn bộ binh tinh nhuệ, một vạn ngựa chiến, 20 vạn dân phu do Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy tiến vào nước ta. Một đạo quân do Hoà Mâu dẫn đầu tiếp ứng theo đường biển.
Lý Kế Nguyên
LÝ THƯỜNG KIỆT
Vi Thủ An
Thân Cảnh Phúc
Lạng Sơn
Cao Bằng
Quảng Ninh
1-1077, 30 vạn quân bộ do Quách Quỳ và Triệu Tiết chỉ huy vượt Nam Quan qua Lạng Sơn vào nước ta, nhưng bị ta chặn đánh ở bờ bắc sông Như Nguyệt.
Quân Thủy do Hòa Mâu chỉ huy cũng bị quân của Lý Kế Nguyên đánh bại, nên không thể tiến sâu để hỗ trợ cho quân bộ.
Lược đồ trận đánh trên sông Như Nguyệt
1. Kh�ng chi?n b�ng n?:
II. GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076- 1077)
a. Chuẩn bị:+ Cả nước ráo riết bố phòng
+ Cử Lý Kế Nguyên đem quân ra đóng ở vùng biển Đông Kênh (Quảng Ninh)
+ Xây dựng các tuyến phòng thủ, chủ yếu là ở sông Như Nguyệt (sông Cầu)
b. Diễn biến :- Cuối 1076 quân Tống tiến vào nước ta bằng 2 đường thủy và bộ
- 1-1077, 30 vạn quân bộ do Quách Quỳ và Triệu Tiết chỉ huy vượt Nam Quan qua Lạng Sơn vào nước ta, nhưng bị ta chặn đánh ở bờ bắc sông Như Nguyệt.
- Quân Thủy do Hòa Mâu chỉ huy cũng bị quân của Lý Kế Nguyên đánh bại, nên không thể tiến sâu để hỗ trợ cho quân bộ.



- Quách Quỳ nhiều lần cho quân đánh vào phòng tuyến của ta nhưng thất bại, nên đã chán nản, mệt mỏi và chết dần.
Tranh minh họa Lý Thường Kiệt và bài thơ thần “Nam quốc sơn hà”
* Bài thơ này được xem như là bản Tuyên ngôn độc lập đầu tiên của nước ta. Bài thơ đã khẳng định độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của người Việt ở phương Nam.
“Sông núi nước Nam, vua Nam ở
Rành rành định phận ở sách trời.
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm,
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời.”
- Cuối xuân 1077, Lý Thường Kiệt bất ngờ đánh vào trại giặc.
Vì sao đang ở thế thắng mà Lý Thường Kiệt lại cử người đến thương lượng giảng hoà với giặc?
Nhóm
I
Nêu những nét độc đáo trong cách đánh giặc của Lý Thường Kiệt?
Trận chiến trên phòng tuyến Như Nguyệt thắng lợi là do đâu?
Nhóm
II
Nhóm
III
Vì: + Để đảm bảo mối quan hệ bang giao hoà hiếu giữa 2 nước.
+ Để không làm tổn thương danh dự của nước lớn đảm bảo nền hoà bình lâu dài.
+ Phòng thủ.
+ Cách tấn công.
+ Cách kết thúc chiến tranh.
+ Tinh thần đoàn kết và chiến đấu anh dũng của nhân dân ta.
+ Sự chỉ huy tài tình của Lý Thường Kiệt.
Nhóm
III
2/ Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến sông Như Nguyệt.
a. Diễn biến.
- Quách Quỳ nhiều lần cho quân đánh vào phòng tuyến của ta nhưng thất bại, nên đã chán nản, mệt mỏi và chết dần.
- Cuối xuân 1077, Lý Thường Kiệt bất ngờ đánh vào trại giặc.
b. Kết quả.
- Quân Tống thua to.
- Lý Thường Kiệt chủ động “giảng hòa” để kết thúc chiến tranh.
- Quân Tống Chấp nhận ngay và rút quân về nước.
c. Ý nghĩa.
- Nền độc lập được giữ vững
- Nhà Tống phải từ bỏ mộng xâm lược nước ta
Ghi các sự kiện lịch sử tương ứng với cột (thời gian ) theo mẫu sau:
Lý Thường Kiệt và Tông Đản chỉ huy 10 vạn quân tiến công vào đất Tống.
Quách Quỳ, Triệu Tiết chỉ huy 1o vạn quân đánh vào nước ta.
Đại quân Tống vượt ải Nam Quan qua Lạng Sơn tiến vào nước ta.
Quân Tống thất bại ở sông Như Nguyệt. Cuộc k/c chống Tống kết thúc thắng lợi
Bài tập củng cố