Thứ Sáu, ngày 3 tháng 12 năm
2022
Khoa học
Bài 14. ĐÁ VÔI, XI MĂNG (Tiết 1+2)
Hướng dẫn học trang 42

Bài 14.
ĐÁ VÔI, XI MĂNG (TIẾT 1+2)
MỤC TIÊU

- Trình bày được một số tính chất của đá vôi, xi măng và công
dụng của chúng.
- Nhận biết được đá vôi, xi măng trong thực tiễn.
- Nêu được việc khai thác đá vôi, sản xuất xi măng làm ô
nhiễm môi trường và sự cần thiết phải khai thác đá vôi hợp lí.

HOẠT ĐỘNG
CƠ BẢN

A. Hoạt động cơ bản

1. Liên hệ thực tế
Kể một số vùng núi đá vôi và một số nhà máy xi măng mà em biết.

+ Một số vùng núi đá vôi là: dãy núi đá vôi Hoàng Thạch ở Hải Dương, dãy
đá vôi Núi Voi ở Bắc Thái, dãy đá vôi Núi Nhồi ở Thanh Hóa, dãy đá vôi ở Hạ
Long (Quảng Ninh).
+ Một số nhà máy xi măng: Xi măng Hà Tiên, Xi măng Lạng Sơn, xi măng
Cẩm Phả, xi măng Hoàng Thạch.

A. Hoạt động cơ bản
2. Thí nghiệm “Tìm hiểu tính chất của đá vôi và xi măng”

a. Đá vôi có tính chất gì?

* Thí nghiệm 1:
· Đồ dùng: 1 hòn đá vôi, 1 hòn đá cuội.
· Cách tiến hành:
+ Cọ xát hòn đá vôi vào hòn đá cuội.

+ Quan sát chỗ cọ sát trên hai hòn đá.
+ Nhận xét tính cứng của đá vôi so với đá cuội.
 Viết nhận xét và kết luận vào vở.

Đá cuội

Đá vôi

Cọ xát hòn đá vôi với hòn đá cuội

Bụi đá vôi bị mài
mòn dính vào đá
cuội

A. Hoạt động cơ bản
2. Thí nghiệm “Tìm hiểu tính chất của đá vôi và xi măng”

* Thí nghiệm 2:
- Đồ dùng: 1 hòn đá vôi, 1 hòn đá cuội, 1 lọ giấm thật chua hoặc 1 lọ dung
dịch a-xít loãng.
· Cách tiến hành: Nhỏ vài giọt giấm hoặc dung dịch a-xít loãng lên hòn đá
vôi và hòn đá cuội rồi nhận xét.
Hãy viết nhận xét và kết luận vào vở.

Sủi
khí

Đá vôi

Đá cuội

* Nhỏ vài giọt giấm thật chua (hoặc chanh) lên mặt đá vôi và đá cuội, nhận xét
hiện tượng.

A. Hoạt động cơ bản
2. Thí nghiệm “Tìm hiểu tính chất của đá vôi và xi măng”

b. Xi măng có tính chất gì?
- Đồ dùng: một ít xi măng, một chiếc chén nhỏ, một ít nước, một thìa
nhỏ.
· Cách tiến hành:
• Cho vài thìa xi măng vào 1 chén nhỏ, nhìn xem xi măng có màu gì?
• Rót nước từ từ vào chén đựng xi măng và trộn đều lên. Nhận xét xem
xi măng có hòa tan trong nước không?
• Đổ xi măng đã trộn với nước vào một tờ bìa. Sờ tay vào xi măng khi
mới được trộn với nước và khi đã khô em có nhận xét gì?
Hãy viết nhận xét và kết luận vào vở.
Lưu ý: Rửa tay ngay và những dụng cụ dùng để trộn xi măng với nước.

A. Hoạt động cơ bản
2. Thí nghiệm “Tìm hiểu tính chất của đá vôi và xi măng”
Báo cáo kết quả thí nghiệm
 * Thí

nghiệm 1:
· Chỗ cọ xát của đá cuội có màu trắng do những vụn đá vôi dính vào (hình 6).
· Chỗ cọ xát của đá vôi bị mài mòn.
· Đá vôi mềm hơn đá cuội.
* Thí nghiệm 2:
· Đá vôi có bọt sủi và khí bay lên.
· Đá cuội không có phản ứng gì.
· Đá vôi có tác dụng với giấm hoặc a-xít loãng.
b. Xi măng có tính chất:
· Xi măng không hòa tan trong nước.
· Khi mới trộn với nước, xi măng trở nên dẻo.
· Khi khô, xi măng kết thành tảng, cứng như đá.

3. Quan sát, đọc và liên hệ thực tế
a. Đá vôi được dùng để làm gì?

3. Quan sát, đọc và liên hệ thực tế

b. Xi măng được dùng để làm gì?

A. Hoạt động cơ bản
3. Quan sát, đọc và liên hệ thực tế
a. Đá vôi được dùng để làm gì?
b. Xi măng được dùng để làm gì?

a. Đá vôi được dùng để sản xuất xi măng, lát đường,
xây nhà, nung vôi, tạc tượng, làm phấn viết, kè sông,
...
b. Xi măng là thành phần quan trọng để làm vữa
trát tường, bê tông lát đường, bê tông cốt thép xây
nhà cao tầng, ...

A. Hoạt động cơ bản

4. Đọc và trả lời
a) Đọc nội dung sau:
- Đá vôi không cứng lắm. Dưới tác dụng của a-xít, đá vôi bị sủi bọt. Đá vôi
được dùng để lát đường, xây nhà, nung vôi, sản xuất xi măng, tạc tượng, làm
phấn viết, …
- Xi măng được làm từ đất sét, đá vôi và một số thành phần khác. Xi măng ở
dạng bột, có màu xám xanh (hoặc nây đất, trắng). Khi trộn với nước, xi măng
không hoà tan mà trở nên dẻo và rất chóng bị khô, kết thành tảng và cứng
như đá. Xi măng là thành phần quan trọng để làm vữa xi măng, bê tông, bê
tông cốt thép.
b) Trả lời câu hỏi:
· Nhờ có tính chất nào, đá vôi được dùng để tạc tượng?
· Từ tính chất của xi măng, em hãy nêu cách bảo quản xi măng
.  Đá

vôi không cứng lắm nên được dùng để tạc tượng.
· Cần bảo quản xi măng ở nơi khô, thoáng khí, không để nước thấm vào.

Một số vùng núi đá vôi ở nước ta

Thạch nhũ trong hang động đá vôi ở Phong Nha (Quảng Bình)

Núi đá vôi ở vịnh Hạ Long (Quảng Ninh)

Bích Động ở Ninh Bình

Khu danh thắng Tràng An - Ninh Bình

Động Hương Tích ở Hà Nội

Ngũ Hành Sơn ở Đà Nẵng

Châu Nham Sơn (Hà Tiên - Kiên Giang)

MỘT SỐ HÌNH ẢNH VỀ CÔNG DỤNG CỦA ĐÁ VÔI

Đá vôi dùng để xây nhà lát nền

Đá vôi dùng để lát đường, xây nhà

Tạc tượng bằng đá vôi

Lò nung vôi

Đá vôi dùng để sản xuất xi măng

Đá vôi dùng để làm mặt bàn ghế, tạc tượng,…

Xi măng đã đóng bao

Xi măng ch­ưa đóng bao

28

Nhà máy xi măng Sài Sơn- Thành phố Hà Nội

Thứ 6, 28/11/2014

29

Nhà máy xi măng Hà Giang - tỉnh Hà Giang

30

Nhà máy xi măng Thạnh Mỹ (Quảng Nam)

31

NHÀ MÁY XI MĂNG BỈM SƠN, THANH HOÁ

32

NHÀ MÁY XI MĂNG HẢI PHÒNG-THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

33

NHÀ MÁY XI MĂNG BÚT SƠN -TỈNH HÀ NAM

34

Nhà máy xi măng Hoàng Mai – tỉnh Nghệ An

35

NHÀ MÁY XI MĂNG THĂNG LONG- TP HỒ CHÍ MINH

36

Một số công dụng của xi măng

Đổ bê tông cốt thép

Bê tông cốt thép

Đổ bê
tông cốt
thép

38

Bê tông cốt sợi thủy tinh

Bê tông siêu bền, chịu nhiệt và chấn
động

Bê tông cốt thép không thấm nước

Bê tông cốt sợi thủy tinh dùng làm
đường ray tàu điện

Bệnh viện

Trường học

Chợ
Đập chứa nước

Nhà

40

Bê tông
cốt thép

Thứ 6, 28/11/2014

Đập chứa nước.

Hầm đường bộ Hải Vân

B. Hoạt động thực hành

Thực hiện dự án nhỏ: Sưu tầm tranh ảnh, thông tin để trả lời
một trong hai câu hỏi dưới đây:
· Tại sao cần khai thác đá vôi hợp lí?
· Việc khai thác đá vôi và sản xuất xi măng có ảnh hưởng gì đến
môi trường sống?
a. Cần khai thác đá vôi hợp lí vì tài nguyên thiên nhiên không phải

là vô tận. Khai thác bừa bãi sẽ làm cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên
và ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường tự nhiên.
b. Việc khai thác đá vôi và sản xuất xi măng ảnh hưởng nghiêm
trọng đến môi trường sống. Bụi đá vôi và bụi xi măng sẽ gây ô
nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khoẻ của mọi người.

Khói nhà máy xi măng làm ô nhiễm môi trường không khí

Khói nhà máy ảnh hưởng đến môi
trường sống

49

Thực hiện bảo quản xi măng ở nơi khô ráo.