NGỮ VĂN 10

Đặng Hữu Hoàng
ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ NÓI VÀ
NGÔN NGỮ VIẾT
I. NGOÂN NGÖÕ NOÙI
Ngôn ngữ nói là ngôn ngữ âm thanh, là lời nói trong giao tiếp hằng ngày, ở đó người nói và người nghe tiếp xúc trực tiếp với nhau có thể luân phiên nhau trong vai nói và vai nghe
1. KHAÙI NIEÄM:
2. ĐẶC ĐIỂM NGÔN NGỮ NÓI.
- Ngöõ ñieäu raát ña daïng, gioïng noùi coù theå cao hay thaáp, nhanh hay chaäm, maïnh hay yeáu, lieân tuïc hay ngaét quaõng.
- Người nói thể hiện : nét mặt, ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ .
- Từ ngữ khá đa dạng : khẩu ngữ, địa phương, tiếng lóng, trợ từ, hô ngữ .
- Caâu tænh löôïc chuû ngöõ, caâu ñoái ñaùp, nhieàu loïai caâu (caûm thaùn, caàu khieán …)
II. NGOÂN NGÖÕ VIEÁT
Ngôn ngữ viết được thể hiện bằng chữ viết trong văn bản và được nhận bằng thị giác.
1. KHÁI NIỆM :
2. ÑAËC ÑIEÅM NGOÂN NGÖÕ VIEÁT.
- Sử dụng hệ thống dấu câu, các ký hiệu, văn tự, hình ảnh minh họa, sơ đồ.
- Từ ngữ được lựa chọn đạt tính chính xác (tránh dùng khẩu ngữ, từ địa phương, tiếng lóng,.)
- Câu dài, câu nhiều thành phần được tổ chức mạch lạc, chặt chẽ, nhờ các quan hệ từ và sắp xếp các thành phần phù hợp.
III. LUYEÄN TAÄP
BÀI TẬP 1:
Ở đây phải chú ý 3 khâu:
Một là phải giữ gìn và phát triển vốn chữ của tiếng ta (tôi không muốn dùng chữ "từ vựng").
Hai là nói và viết đúng phép tắc của tiếng ta (tôi muốn thay chữ "ngữ pháp").
Ba là phải giữ gìn bản sắc, tinh hoa, phong cách của tiếng ta trong mọi thể van (văn nghệ, chính trị, khoa học, kĩ thuật.)
Phân tích đặc điểm của ngôn ngữ viết thể hiện trong đoạn văn trên?
- Thuật ngữ của các ngành khoa học: vốn chữ, từ vựng, ngữ pháp, bản sắc, phong cách, thể văn, văn nghệ, chính trị khoa học.
- Tách dòng sau mỗi câu để trình bày rõ từng luận điểm.
- Dùng nhiều dấu câu: dấu phẩy, dấu chấm, dấu ngoặc đơn, dấu ngoặc kép, dấu ba chấm, dấu hai chấm .
- Dùng từ ngữ để chỉ thứ tự trình bày: (một là, hai là, ba là) để đánh dấu các luận điểm.
Chủ tâm hắn cũng chẳng có ý chòng ghẹo cô nào, nhưng mấy cô gái lại cứ đấy vai cô ả này ra với hắn, cười như nắc nẻ:
Kìa anh ấy gọi ! Có muốn ăn cơm trắng mấy giò thì ra đẩy xe bò với anh ấy!
Thị cong cớn:
Có khối cơm trắng mấy giò đấy ! Này, nhà tôi ơi, nói thật hay nói khóac đấy ?
Tràng ngóai cổ lại vuốt mồ hôi trên mặt cười:
Thật đấy, có đẩy thì ra mau lên!
Thị vùng đứng dậy, ton ton chạy lại đẩy xe cho Tràng.
Đã thật thì đẩy chứ sợ gì, đằng ấy nhỉ. Thị liếc mắt, cười tít.
(Vợ nhặt – Kim Lân)
Em hãy cho biết ngữ điệu của ngôn ngữ nói ?
Tìm hiểu đọan trích sau:
Bên cạnh ngữ điệu, ngôn ngữ nói còn phối hợp với phương tiện nào để hổ trợ cho người nói?
Từ ngữ được sử dụng trong ngôn ngữ nói?
Em có nhận xét gì về câu trong văn bản trên?
Phân tích những đặc điểm của ngôn ngữ nói?
Sử dụng hô ngữ trong lời nhân vật: kìa, này, ơi, nhỉ….
Sử dụng từ tình thái: có khối đấy, thật đấy…..
Sử dụng khẩu ngữ : mấy giò, nói khoác, sợ gì…
BÀI TẬP 3:
a. Trong thơ ca Việt Nam thì đã có nhiều bức tranh mùa thu đẹp hết ý.
Trong thơ ca Việt Nam đã có nhiều bức tranh mùa thu rất đẹp.
b. Còn như máy móc, thiết bị do nước ngoài đưa vào góp vốn thì không được kiểm soát, họ sẵn sàng khai vống lên đến mức vô tội vạ.
Còn như máy móc, thiết bị do nước ngoài đưa vào góp vốn thì không được kiểm soát, họ sẵn sàng khai quá thực tế một cách tùy tiện.
Tình huoáng 1
A. Cậu có biết giải bóng đá Worldcup vừa qua diễn ra không ?
B. Tớ bận học bài thi nên cũng ít quan tâm.
A. Thế cậu có biết diễn ra ở nước nào không ?
B. Hình như, tớ nghe nói ở nước Đức.
Câu hỏi thảo luận
Cuộc giao tiếp có mấy người ?
Họ tiếp xúc với nhau bằng phương tiện gì ?
Vậy thế nào ngôn ngữ nói ?
Ñoïc ñoïan vaên sau:
"Ca dao diễn tả đời sống tâm hồn, tư tưởng, tình cảm của nhân dân trong các mối quan hệ gia đình, xã hội, đất nước. Ca dao trữ tình là những tiếng hát than thân, những lời ca yêu thương tình nghĩa cất lên từ cuộc đời nhiều cay đắng, xót xa nhưng đầm thắm ân tình của người bình dân Việt Nam"

Em đọc được đoạn văn là ngờ yếu tố nào?
Vậy thế nào là ngôn ngữ viết?
Ngôn ngữ viết tuy không có sự kết hợp của những yếu tố hỗ trợ như nét mặt, cử chỉ, . nhưng nó được hỗ trợ bằng những yếu tố nào?
Em nhận xét cách sử dụng từ ngữ trong ngôn ngữ ở đọan văn trên?
Trong ngôn ngữ viết người ta sử dụng những lọai câu nào?
C?ng c?
Nắm vững lại khái niệm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết.
Xem kỹ lại đặc điểm ngôn ngữ nói và ngôn ngữ viết.
Soạn bài mới : CA DAO HÀI HƯỚC.