TIẾT 41:
BÀI 36: ĐẶC ĐIỂM ĐẤT
VIỆT NAM

Quan sát các hình dưới đây, em hãy cho biết đây là
đất gì? Phân bố ở khu vực nào?

SLIDESMANIA.C

BÀI 36 : ĐẶC ĐIỂM ĐẤT VIỆT NAM

Đặc điểm
chung của đất
Việt Nam.

Vấn đề sử
dụng và cải
tạo đất.

BÀI 36 : ĐẶC ĐIỂM ĐẤT VIỆT NAM
1. Đặc điểm chung của đất Việt Nam.

Quan sát H 36.1: Đọc tên các loại đất ở nước ta
theo vĩ tuyến 200B?

SLIDESMANIA.C

Nhận xét gì về sự tương quan giữa các dạng
địa hình và các loại đất (thổ nhưỡng) ?

Nhận xét về đặc điểm của đất Việt Nam?

Rất
phong
phú
và
đa
dạng:
64
loại
đất,
=>
chia thành 19 nhóm.

Vì sao đất ở Việt
Nam lại đa dạng?
SLIDESMANIA.C

Nhân tố tạo nên
sự đa dạng của
đất

ĐÁ MẸ

CON
NGƯỜI

ĐỊA
HÌNH
ĐẤT
KHÍ
HẬU

SINH
VẬT
NGUỒN
NƯỚC

H. 1 - Đá mẹ - Nguồn gốc sinh ra
thành phần khoáng trong đất.

H. 2 - Địa hình- Ảnh hưởng tới
quá trình tích lũy mùn của đất.

H. 3 - Khí hậu và nguồn nước- Tác
động đến quá trình phân giải và
trao đổi chất.
ĐÁ MẸ

ĐỊA
HÌNH

CON
NGƯỜI

ĐẤT
SINH
VẬT

H. 4- Sinh vật- Nguồn cung
cấp vật chất hữu cơ cho đất.

H. 5 - Con người- Tác động mạnh mẽ đến đất,
làm cho đất tốt lên hay xấu đi.

KHÍ
HẬU
NGUỒN
NƯỚC

- Đất nước ta rất đa dạng, thể hiện rõ
tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm của
thiên nhiên Việt Nam
=> Tầng phong hóa dày, giàu chất dinh
dưỡng
SLIDESMANIA.C

BÀI 36 : ĐẶC ĐIỂM ĐẤT VIỆT NAM
1. Đặc điểm chung của đất Việt Nam.
a) Đất nước ta rất đa dạng, thể hiện rõ tính chất
nhiệt đới gió mùa ẩm của thiên nhiên Việt
Nam:
- Nước ta có nhiều loại đất khác nhau: Đất
feralit, đất phù sa, đất mùn núi cao.
- Tầng phong hóa dày, giàu chất dinh dưỡng
- Nguyên nhân: Do nhiều nhân tố tạo thành: Đá
mẹ, địa hình, khí hậu, thuỷ văn, sinh vật và sự
tác động của con người.

Quan sát bản đồ trang 28:
Cho biết nước ta có mấy nhóm
đất chính? Kể tên? Nhóm đất
nào chiếm diện tích lớn nhất?

Dựa vào kênh chữ sgk hoàn thiện vào bảng đặc điểm các nhóm đất.

* Nhóm 1: Nhóm đất feralit

* Nhóm 2,3: Nhóm đất mùn núi cao
* Nhóm 4: Nhóm đất bồi tụ phù sa sông
Nhóm đất
Đất feralit
Đất mùn
núi cao
Đất phù sa
sông, biển

Phân bố

Diện tích

Đặc tính

Giá trị kinh tế

ĐẶC ĐIỂM CỦA 3 NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Nhóm đất

Đất feralit

Phân Bố

Diện
tích
(%)

Vùng đồi
núi thấp

65

Đặc tính

Giá trị kinh
tế

Chua, nghèo
Trồng cây
mùn, nhiều sét, công nghiệp
màu đỏ vàng

Nhóm đất feralit

đá
ba dan

đá
vôi

Đất feralit trên đá ba dan và
đất đá vôi phân bố chủ yếu ở
những vùng đồi núi thấp.
Hình 36.2. Lược đồ phân bố các loại đất chính ở Việt Nam

MÀU CỦA ĐẤT FERALIT

THÍCH HỢP TRỒNG CÂY CN VÀ CÂY ĂN QUẢ

Đất feralit hình thành trên địa hình nào? Tại sao
lại gọi là feralit? Muốn hạn chế hiện tượng đất bị
xói mòn và đá ong hoá chúng ta cần phải làm gì?

- Phủ xanh đất
trống đồi trọc.
SLIDESMANIA.C

ĐẶC ĐIỂM CỦA 3 NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Nhóm đất

Đất feralit
Đất mùn
núi cao

Phân Bố

Diện
tích
(%)

Vùng đồi
núi thấp

65

Vùng núi
cao

11

Đặc tính

Giá trị kinh
tế

Chua, nghèo
Trồng cây
mùn, nhiều sét, công nghiệp
màu đỏ vàng
Trồng rừng
Giàu mùn và cây công
nghiệp

Mẫu đất - đất mùn núi cao

RỪNG PHÁT TRIỂN

ĐẶC ĐIỂM CỦA 3 NHÓM ĐẤT CHÍNH Ở NƯỚC TA

Nhóm đất

Đất feralit
Đất mùn
núi cao
Đất phù sa
sông, biển

Phân bố

Diện
tích
(%)

Vùng đồi
núi thấp

65

Vùng núi
cao

11

Vùng đồng
bằng, ven
biển

24

Đặc tính

Giá trị kinh
tế

Chua, nghèo
Trồng cây
mùn, nhiều sét, công nghiệp
màu đỏ vàng
Trồng rừng
Giàu mùn và cây công
nghiệp
Phì nhiêu, tơi
xốp, ít chua,
giàu mùn

Trồng cây
lương thực
và cây ăn
quả

ĐẤT PHÙ SA

TRỒNG CÂY LƯƠNG THỰC VÀ CÂY ĂN QUẢ

BÀI 36 : ĐẶC ĐIỂM ĐẤT VIỆT NAM

+ Đất phù sa: Tỉ lệ 24%. Phân bố: vùng đồng
1. Đặc điểm chung của đất Việt Nam.
a) Đất nước ta rất đa dạng, thể hiện rõ tính chất bằng. Đặc tính: tơi xốp, giữ nước tốt, màu nâu.
nhiệt đới gió mùa ẩm của thiên nhiên Việt Giá trị: trồng cây lương thực, ăn quả…
Nam:
- Nước ta có nhiều loại đất khác nhau: Đất
feralit, đất phù sa, đất mùn núi cao.
- Tầng phong hóa dày, giàu chất dinh dưỡng
- Nguyên nhân: Do nhiều nhân tố tạo thành: Đá
mẹ, địa hình, khí hậu, thuỷ văn, sinh vật và sự
tácNước
động ta
của
người.
b)
cócon
3 nhóm
đất chính:
+ Đất mùn núi cao: Tỉ lệ diện tích: 11%. Phân
bố: vùng núi cao. Đặc tính: màu nâu đen, tơi
xốp, giàu mùn.
+ Đất feralit đồi núi thấp: Tỉ lệ 65%. Phân bố
vùng đồi núi thấp. Đặc tính: chua, nghèo mùn,
nhiều sét, dễ rửa trôi, kết von, màu đỏ vàng.
Giá trị: trồng cây công nghiệp.

BÀI 36 : ĐẶC ĐIỂM ĐẤT VIỆT NAM
1. Đặc điểm chung của đất Việt Nam.
a) Đất nước ta rất đa dạng, thể hiện rõ tính chất
nhiệt đới gió mùa ẩm của thiên nhiên Việt
Nam:
- Nước ta có nhiều loại đất khác nhau: Đất
feralit, đất phù sa, đất mùn núi cao.
- Tầng phong hóa dày, giàu chất dinh dưỡng
- Nguyên nhân: Do nhiều nhân tố tạo thành: Đá
mẹ, địa hình, khí hậu, thuỷ văn, sinh vật và sự
tácNước
động ta
của
người.
b)
cócon
3 nhóm
đất chính:
+ Đất mùn núi cao: Tỉ lệ diện tích: 11%. Phân
bố: vùng núi cao. Đặc tính: màu nâu đen, tơi
xốp, giàu mùn.
+ Đất feralit đồi núi thấp: Tỉ lệ 65%. Phân bố
vùng đồi núi thấp. Đặc tính: chua, nghèo mùn,
nhiều sét, dễ rửa trôi, kết von, màu đỏ vàng.
Giá trị: trồng cây công nghiệp.

+ Đất phù sa: Tỉ lệ 24%. Phân bố: vùng đồng
bằng. Đặc tính: tơi xốp, giữ nước tốt, màu nâu.
Giá trị: trồng cây lương thực, ăn quả…
2. Vấn đề sử dụng và cải tạo đất ở Việt
Nam:

Các em quan sát những hình ảnh sau và cho biết đất có vai trò như thế nào
đối với đời sống và sản xuất người Việt Nam ?

Cà phê – Đắc Lắc

Vườn cây ăn quả - Đồng Nai

Trồng lúa – Kiên Giang

Vùng đất nuôi tôm ở Đồng Tháp

- Hãy giải thích câu tục ngữ sau:

Tấc đất tấc vàng

Đất lành chim đậu

- Hãy giải thích câu ca dao sau:

BÀI 36 : ĐẶC ĐIỂM ĐẤT VIỆT NAM
1. Đặc điểm chung của đất Việt Nam.
a) Đất nước ta rất đa dạng, thể hiện rõ tính chất
nhiệt đới gió mùa ẩm của thiên nhiên Việt
Nam:
- Nước ta có nhiều loại đất khác nhau: Đất
feralit, đất phù sa, đất mùn núi cao.
- Tầng phong hóa dày, giàu chất dinh dưỡng
- Nguyên nhân: Do nhiều nhân tố tạo thành: Đá
mẹ, địa hình, khí hậu, thuỷ văn, sinh vật và sự
tácNước
động ta
của
người.
b)
cócon
3 nhóm
đất chính:
+ Đất mùn núi cao: Tỉ lệ diện tích: 11%. Phân
bố: vùng núi cao. Đặc tính: màu nâu đen, tơi
xốp, giàu mùn.
+ Đất feralit đồi núi thấp: Tỉ lệ 65%. Phân bố
vùng đồi núi thấp. Đặc tính: chua, nghèo mùn,
nhiều sét, dễ rửa trôi, kết von, màu đỏ vàng.
Giá trị: trồng cây công nghiệp.

+ Đất phù sa: Tỉ lệ 24%. Phân bố: vùng đồng
bằng. Đặc tính: tơi xốp, giữ nước tốt, màu nâu.
Giá trị: trồng cây lương thực, ăn quả…
2. Vấn đề sử dụng và cải tạo đất ở Việt
Nam:
a.Vai trò: Đất là tài nguyên hết sức quý giá.

- Đất có phải là tài nguyên vô tận không?
Tại sao?

- Đất không phải là tài nguyên vô
tận. Vì nếu chúng ta sử dụng không
hợp lí sẽ dẫn đến thoái hoá đất, đất
bị sạt lở, mất chất dinh dưỡng không
canh tác được…
SLIDESMANIA.C

Hiện trạng tài nguyên đất của nước ta hiện nay như thế nào?
Em hãy đề xuất biện pháp khắc phục?

Xói
mòn

Sạt lở

Thực trạng việc sử dụng đất ở địa phương chúng ta hiện nay còn chưa hợp lí, diện tích đất
bị giảm sút, đất tự nhiên có vấn đề cần phải cải tạo, đất trống đồi trọc còn rất nhiều,…

Hiện trạng tài nguyên đất ở nước ta

Hạn hán

Đất bạc màu

Hiện trạng tài nguyên đất ở nước ta

Đất mặn

Hiện tượng sa mạc hóa

SLIDESMANIA.C

- Để bảo vệ tài nguyên đất cần có các giải pháp:
* Đối với vùng đồi núi:
+ Áp dụng tổng thể các biện pháp thủy lợi canh tác như làm ruộng
bậc thang, đào hố vẩy cá, trồng cây theo băng.
+ Cải tạo đất hoang, đồi núi trọc bằng các biện pháp nông - lâm kết
hợp.
+ Bảo vệ rừng và đất rừng, tổ chức định canh, định cư.
* Đối với vùng đồng bằng:
+ Cần có biện pháp quản lí chặt chẽ và có kế hoạch mở rộng diện tích
đất nông nghiệp.
+ Thâm canh, nâng cao hiệu quả sử dụng đất, cần canh tác hợp lí,
chống bạc màu, gây nhiễm mặn, nhiễm phèn.
+ Bón phân cải tạo đất thích hợp, chống ô nhiễm đất do chất độc hóa
học, thuốc trừ sâu, nước thải công nghiệp chứa chất độc hại, chất
chứa nhiều vi khuẩn gây bệnh hại cây trồng.

Các biện pháp bảo vệ đất vùng đồi núi

BẢO VỆ RỪNG

TRỒNG RỪNG

RUỘNG BẬC THANG

TRỒNG RỪNG TRÊN CÁT

Các biện pháp bảo vệ đất vùng đồng bằng

Cày, phơi đất

Trồng rừng phòng hộ ven biển

Thủy lợi

Không lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật

Dưa hấu trên đất nhiễm mặn ven biển
Tân Thành tỉnh Tiền Giang

Trồng khóm (dứa) trên đất nhiễm mặn
huyện Thanh Hóa tỉnh Long An

BÀI 36 : ĐẶC ĐIỂM ĐẤT VIỆT NAM
1. Đặc điểm chung của đất Việt Nam.
2. Vấn đề sử dụng và cải tạo đất ở Việt
Nam:
a.Vai trò: Đất là tài nguyên hết sức quý giá.
b. Thực trạng:
+ Nhiều vùng đất được cải tạo và được sử dụng
có hiệu quả.
+ Tuy nhiên vẫn còn nhiều điều chưa hợp lí, tài
nguyên đất bị giảm sút : 50% diện tích đất tự
nhiên cần cải tạo, đất trống, đồi trọc bị xói mòn
tới >10 triệu ha.
c. Biện pháp bảo vệ:
+ Sử dụng đất hợp lí, có hiệu quả, có biện pháp
bảo vệ đất: chống xói mòn, rửa trôi, bạc màu
vùng đồi núi; cải tạo đất chua mặn, phèn ở
vùng đồng bằng ven biển.

Đa dạng  nhiệt đới gió mùa ẩm.

65 % diện tích
Miền núi thấp

Tài nguyên
vô cùng
quý giá

Đất feralit
Có 3 nhóm chính

Trồng cây công
11 %
nghiệp

Đất mùn Rừng đầu nguồn
núi cao
24 %

Đất phù sa Đồng bằng
Sử dụng chưa
Lương thực,
Sử dụng,
hợp lí
thực phẩm
Vùng núi
cải tạo
Cải tạo Đồng bằng

Vì sao đất feralit lại
chiếm diện tích nhiều
nhất ở nứơc ta ?
SLIDESMANIA.C

Tại sao chúng ta cần phải
sử dụng hợp lí đi đôi với
việc cải tạo, chăm sóc và
bảo vệ đất trồng?
SLIDESMANIA.C

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:

- Trả lời câu hỏi và làm bài tập SGK/129
- Làm bài tập ở tập bản đồ
- Nghiên cứu Bài 38: Đặc điểm sinh vật
Việt Nam