LỊCH SỬ VÀ ĐỊA LÍ 8

Bài 6:

ĐẶC ĐIỂM KHÍ HẬU

Giáo viên:

Mục tiêu bài học
01

Trình bày được đặc
điểm khí hậu nhiệt
đới ẩm gió mùa của
Việt Nam

03

02
02

04

Chứng minh được sự
phân hóa đa dạng
khí hậu Việt Nam

1.
Khí hậu nhiệt đới ẩm gió
mùađới ẩm
Tính
a. chất nhiệt

Dựa vào thông tin trong bài và hình 6.1, hãy
nêu những đặc điểm thể hiện tính nhiệt đới
ẩm của khí hậu nước ta.

- Tính chất nhiệt đới thể hiện qua các yếu tố bức xạ:
+ Lượng bức xạ tổng cộng của nước ta lớn; cán cân bức xạ trên lãnh
thổ luôn dương (từ 70 - 100 kcal/cm2/năm).
+ Nhiệt độ trung bình năm ở hầu hết mọi nơi trên cả nước đều trên
200C (trừ vùng núi cao) và tăng dần từ Bắc vào Nam.
+ Số giờ nắng nhiều, đạt từ 1400 - 3000 giờ/ năm.
- Tính chất ẩm thể hiện qua yếu tố lượng mưa và độ ẩm:
+ Lượng mưa trung bình năm lớn: từ 1500 - 2000 mm/năm. Ở những
khu vực đón gió biển hoặc vùng núi cao, lượng mưa trong năm
thường nhiều hơn, khoảng 3000 - 4000 mm/ năm.
+ Cân bằng ẩm luôn dương, độ ẩm không khí cao, trên 80%.

b.
TÍNH CHẤT GIÓ MÙA

Dựa vào hình 6.1 và thông tin trong bài, em
hãy cho biết tính chất gió mùa của khí hậu
nước ta được thể hiện như thế nào?

Nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến bán cầu Bắc, nên có gió Tín Phong bán cầu Bắc hoạt động quanh năm. Mặt
khác, khí hậu Việt Nam còn chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của các khối khí hoạt động theo mùa với hai mùa gió chính
gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ.
* Gió mùa đông:
- Thời gian hoạt động: từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau
- Nguồn gốc:
+ Ở miền Bắc, do tác động của khối khí lạnh phương bắc di chuyển xuống;
+ Ở miền Nam, do hoạt động của gió Tín Phong Bắc bán cầu.
- Hướng gió: Đông Bắc
- Hệ quả:
+ Tạo nên mùa đông lạnh ở miền Bắc (nửa đầu mùa đông có thời tiết lạnh, khô; nửa sau mùa đông, thời tiết lạnh, ẩm
có mưa phùn);
+ Tạo mùa khô cho khu vực Nam Bộ và Tây Nguyên; gây mưa cho khu vực Duyên hải miền Trung.
* Gió mùa hạ:
- Thời gian hoạt động: từ tháng 5 đến tháng 10
+ Nguồn gốc: do tác động của các khối khí nhiệt đới ẩm:
+ Đầu mùa hạ, khối khí nhiệt đới ẩm xuất phát từ áp cao Bắc Ấn Độ Dương;
+ Vào giữa và cuối mùa hạ, khối khí nhiệt đới ẩm xuất phát từ áp cao cận chí tuyến Nam.
- Hướng gió: Tây Nam (riêng miền Bắc, do ảnh hưởng của áp thấp Bắc Bộ nên gió thổi vào đất liền theo hướng Đông
Nam).
- Hệ quả:
+ Vào đầu mùa hạ: gió Tây Nam gây mưa cho Nam Bộ và Tây Nguyên; tạo nên hiệu ứng phơn khô, nóng cho Trung Bộ
và Bắc Bộ.
+ Vào giữa và cuối mùa hạ, gió Tây Nam gây mưa lớn kéo dài trên cả nước.

2.
KHÍ HẬU PHÂN HÓA ĐA
DẠNG

Câu hỏi 1
Dựa vào hình 6.1 và thông tin trong bài, em hãy chứng
minh khí hậu nước ta có sự phân hoá đa dạng theo
chiều bắc - nam, đông - tây và theo độ cao

Các em tự trả lời

* Nguyên nhân: do ảnh hưởng của vị trí địa lí, hình dạng lãnh thổ và địa hình nên khí hậu nước ta có sự phân hóa đa dạng.
* Chứng minh:
- Khí hậu nước ta phân hoá từ Bắc vào Nam:
+ Miền khí hậu phía Bắc (từ dãy Bạch Mã về phía bắc):khí hậu nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh, tương đối ít mưa, nửa
cuối mùa đông ẩm ướt; mùa hè nóng, ẩm và mưa nhiều.
+ Miền khí hậu phía Nam (từ dãy Bạch Mã trở vào nam):khí hậu cận xích đạo gió mùa, nhiệt độ quanh năm cao và hầu như
không thay đổi trong năm, mùa mưa và mùa khô tương phản sâu sắc.
- Khí hậu nước ta phân hóa theo chiều Đông - Tây:
+ Khí hậu có sự phân hóa giữa hai sườn của dãy Hoàng Liên Sơn; Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam, tạo nên sự khác
biệt về chế độ nhiệt và ẩm giữa hai sườn.
+ Vùng Biển Đông, khí hậu có tính chất gió mùa nhiệt đới hải dương.
- Khí hậu nước ta phân hóa theo độ cao:ở những miền núi cao, khí hậu có sự phân hóa rõ rệt theo độ cao, điển hình nhất
ở vùng núi Tây Bắc với 3 đai khí hậu là: nhiệt đới gió mùa; cận nhiệt đới gió mùa trên núi và ôn đới gió mùa trên núi.
+ Đai nhiệt đới gió mùa trên núi:(miền Bắc đến độ cao 600 - 700 m, miền Nam đến độ cao 900 - 1000 m); Mùa hạ nóng,
nhiệt độ trung bình các tháng mùa hạ đều trên 25°C. Độ ẩm và lượng mưa thay đổi tuỳ nơi.
+ Đai cận nhiệt đới gió mùa trên núi:(từ độ cao 600 - 700m, hoặc 900 - 1000 m đến dưới 2 600 m); Khí hậu mát mẻ, nhiệt
độ trung bình các tháng đều dưới 25°C, lượng mưa và độ ẩm tăng lên.
+ Đai ôn đới gió mùa trên núi: (từ độ cao 2600 m) quanh năm nhiệt độ dưới 15°C, mùa đông nhiệt độ dưới 5°C.
- Ngoài ra, khí hậu Việt Nam còn có sự phân hóa theo mùa:
+ Mùa hạ có sự hoạt động của rõ mùa Tây Nam.
+ Mùa đông có sự hoạt động của gió mùa Đông Bắc.

Luyện Tập – Vận
dụng
Luyện Tập
•

Chứng minh rằng khí hậu nước ta có tính chất nhiệt đới ẩm
gió mùa.

• Giải thích vì sao khí hậu nước ta có sự phân hoá đa dạng

Trả Lời
xạ:
hiện qua các yếu tố bức
ổ luôn
- Tính chất nhiệt đới thể
n cân bức xạ trên lãnh th
cá
;
lớn
ta
ớc
nư
a
củ
ng
+ Lượng bức xạ tổng cộ
cm2/năm).
(trừ
dương (từ 70 - 100 kcal/
cả nước đều trên 200C
n
trê
i
nơ
i
mọ
t
hế
u
hầ
ở
m
+ Nhiệt độ trung bình nă
n từ Bắc vào Nam.
dầ
g
vùng núi cao) và tăn
m.
t từ 1400 - 3000 giờ/ nă
+ Số giờ nắng nhiều, đạ
ẩm:
a yếu tố lượng mưa và độ
qu
n
hiệ
ể
 th
ẩm
ất
ững khu vực
ch
- Tính
00 - 2000 mm/năm. Ở nh
15
từ
n:
lớ
m
nă
h
bìn
ng
ờng nhiều hơn,
+ Lượng mưa tru
lượng mưa trong năm thư
o,
ca
i
nú
ng
vù
ặc
ho
n
đón gió biể
/ năm.
khoảng 3000 - 4000 mm
trên 80%.
g, độ ẩm không khí cao,
+ Cân bằng ẩm luôn dươn
Tín Phong
- Tính chất gió mùa:
n bán cầu Bắc, nên có gió
yế
tu
í
ch
i
nộ
ng
vù
ng
tro
+ Việt Nam nằm
anh năm.
c khối khí
bán cầu Bắc hoạt động qu
h hưởng mạnh mẽ của cá
ản
ịu
ch
n
cò
m
Na
ệt
Vi
u
mùa
+ Mặt khác, khí hậ
a mùa đông và gió mùa
mù
gió
h:
ín
ch
gió
ùa
m
i
ha
hoạt động theo mùa với
hạ.

Trả Lời 2

hóa
cho khí hậu nước ta phân
làm
ổ:
th
h
lãn
và
lí
a
đị
n đón bão nhiệt
- Ảnh hưởng của vị trí
ất thường, thường xuyê
th
u
hậ
í
kh
t,
rệ
rõ
m
Na
theo chiều Bắc
lụt, sương giá...).
đới, các thiên tai khác (lũ
và hoàn lưu gió mùa:
- Tác động của địa hình
cao.
ân hóa khí hậu theo độ
Đông - Tây
+ Địa hình tạo nên sự ph
í hậu nước ta phân hóa
kh
o
ch
làm
gió
g
ớn
hư
i
ân hóa giữa sườn
+ Địa hình kết hợp vớ
dãy Hoàng Liên Sơn; ph
là
i
giớ
nh
ra
c
Bắ
y
c Nam
Tâ
(Đông Bắc và
đối lập nhau giữa khu vự
ô
-kh
ưa
m
a
mù
n;
Sơ
g
Đông và sườn Tây Trườn
biển Trung Bộ....)
Bộ, Tây Nguyên và ven

Vận dụng
Vận dụng

Vận dụng 3 trang 117 Địa Lí 8: Hãy thực hiện một trong hai
nhiệm vụ sau:
Nhiệm vụ 1: Hãy sưu tầm và viết báo cáo về đặc điểm khí hậu
ở địa phương em (nhiệt độ, số giờ nắng, lượng mưa, mùa
mưa, mùa khô, độ ẩm không khí, biên độ nhiệt năm, các hiện
tượng thời tiết đặc biệt).
Nhiệm vụ 2: Hãy sưu tầm những câu ca dao, tục ngữ, bài thơ
có nội dung về khí hậu và các hiện tượng thời tiết ở nước ta.

Trả Lời

c hiện nhiệm vụ 2
có nội dung
(*) Lựa chọn: Thự
, tục ngữ, bài thơ
ao
d
ca
u
câ
ng
ữ
(*) Trình bày: nh
t ở nước ta
hiện tượng thời tiế
c
cá
và
u
hậ
í
kh
về
n.
o, tục ngữ:
ng ba rét nàng Bâ
á
- Một số câu ca da
th
c,
lộ
t
ré
i
ha
g
dài, thán
+ Tháng Giêng rét
ó nồm.
muối, cuối năm gi
+ Đầu năm sương
, gió nồm thì ẩm.
+ Gió bấc thì hanh
ân sang hè.
m trái
+ Gió nam đưa xu
háng tám nắng rá
T
/
ám
tr
nh
cà
y
gã
+ Tháng bảy mưa
Tây”
bòng.
ng, Trường Sơn
Đô
n
ơ
S
ng
ờ
rư
“T
thơ
- Đoạn trong bài
i màu mây
Một dãy núi mà ha
, khí trời cũng khác
Nơi nắng nơi mưa
như Nam với Bắc
Như anh với em,
một dải rừng liền
Như Đông với Tây
(Phạm Tiến Duật)

CHÀO
TẠM
BIỆT