CHÀO MỪNG CÁC
EM HỌC SINH

Nguyễn Nhâm-11210knttf
0981713891- 0366.698.459

KHỞI ĐỘNG

Trò chơi ô chữ
1
2
3
4
5
6
7
8
9

1
2
3
4
5
6
7
8
9

M
Ư Ờ
? ?
?
L
Ũ ?
N G
? ?
?
Q
?
C H
?
?

?I
N
?
U
?
?Í

T
N
? R
? U
? ?
C
?
T
H Ủ
L
? ?
? ?
Đ
G Q
U
? Ô
? N
? ?
? ?

N
?
H
?
Â
?
N
?
N
?
G
?
H
?
?Ĩ
A
?

Ă
?
A
?
N
?
H
?
H
?
Đ
?
Ữ
?
N
?
N
?

?M
?I
?S
?L
?À
?Ạ
?N
?H

Ự
?
U
?
M
?
?I
Ô
?

N
?Ậ ?
H
?I N
? ?
M
?
BÀI HỌC

N
?
H
?
Â
?
N
?
N
?
G
?
H
?
?Ĩ
A
?

Câu 1. Một thập kỉ bằng bao nhiêu năm? (7 kí tự)

QUAY VỀ

Câu 2. Hội thề thể hiện sự đồng lòng của Lê Lợi
cùng hào kiệt trong việc đánh đuổi giặc Minh. (8
kí tự)

QUAY VỀ

Câu 3. Tên lĩnh vực chỉ hoạt động liên quan đến
đấu tranh vũ trang, chiến tranh, quân đội? (6 kí
tự)

QUAY VỀ

Câu 4. Điền từ còn thiếu vào chỗ trống: “ …… là thể văn nghị
luận viết về những vấn đề thuộc nhiều lĩnh vực đời sống khác
nhau: chính trị, kinh tế, triết học…”. (9 kí tự)

QUAY VỀ

Câu 5. Triều đại phong kiến phương Bắc nào
xâm lược nước ta từ năm 1407 – 1427?
(7 kí tự)

QUAY VỀ

Câu 6. Nguyễn Trãi là nhà văn thuộc giai
đoạn nào (7 kí tự)

QUAY VỀ

Câu 7. Tập thơ Quốc âm thi tập được viết
bằng chữ gì? (6 kí tự)

QUAY VỀ

Câu 8. Người đứng đầu, khởi xướng và
lãnh đạo các hoạt động được gọi là gì? (7
kí tự)

QUAY VỀ

Câu 9. Tên gọi khác của kinh thành Thăng
Long dưới thời thuộc Minh? (8 kí tự)

QUAY VỀ

BÌNH NGÔ ĐẠI CÁO
Nguyễn Trãi

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. Đọc văn bản và
Tìm hiểu chung

1. Đọc

2. Tìm hiểu chung

* Hoàn cảnh sáng tác

Cuối năm 1927, cuộc
kháng chiến chống giặc
Minh của nhân dân ta
kết thúc thắng lợi,
Nguyễn Trãi thừ lệnh
Lê Lợi viết Bình Ngô
đại cáo.

* Hoàn cảnh sáng tác

Tác phẩm được ban bố
vào tháng Chạp năm Đinh
Mùi. Bài Cáo được xem là
văn kiện chính trị mang tính
chất của một bản tuyên
ngôn độc lập mở đầu cho
một triều đại mới, kỉ nguyên
mới

* Thể loại

Một thể loại văn nghị
luận cổ, có nguồn gốc từ
TQ, được vua chúa dùng
để trình bày một sự
nghiệp, một tuyên ngôn,
một sự kiện trọng đại.

* Thể loại

Cáo có thể viết bằng văn
xuôi hay văn vần nhưng
phần nhiều được viết bằng
văn biền ngẫu, không có
vần hoặc có vần, thường có
đối, câu dài ngắn không gò
bó, mỗi cặp hai về câu đối
nhau.

* Thể loại

Đây là thể văn hùng
biện, do đó lời lẽ phải
đanh thép, lí luận phải
sắc bén, kết cấu phải
chặt chẽ, mạch lạc

Đặc điểm
Viết bằng văn xuôi hay văn vần,
phần nhiều là văn biền ngẫu
Lời lẽ đanh thép, lí luận sắc bén
Kết cấu chặt chẽ, mạch lạc

4. Bố cục
Phần 1: Từ đầu đến “chứng cớ còn ghi”: Nêu nguyên
lí chính nghĩa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn

Phần 3: Tiếp đó đến “Lấy ít địch
nhiều”: suy ngẫm- ý chí- khát
vọng của bậc chủ tướng trước
vận mệnh đất nước và số phận
nhân dân
04
05

01

02

Phần 2: Tiếp đó đến “Ai bảo thần dân chịu
được?”: Vạch trần tội ác cảu kẻ thù, cũng
chính là lí di dấy binh khởi nghĩa
03

Phần 4: Tiếp đó đến “chưa thấy xưa nay”: diễn
biến chính và kết quả của cuộc khởi nghĩa
Phần 5: còn lại: tuyên bố thắng lợi cuối cùng
và “tuyên ngôn” mở ra một thời kì tự chủ mới

II. Khám phá văn
bản

1. Cơ sở pháp lí của
bài cáo

Khía cạnh

Nội dung

Tư cách phát ngôn của Nguyễn Trãi

 

Sự kiện lịch sử được tái hiện và bàn

 

luận
Mục đích viết

 

Đối tượng tác động của bài cáo

 

Khía
cạnh

Nội dung

 Thể loại cáo mang chức năng tuyên bố
Tư
rộng rãi một chính lệnh của nhà vua/ bậc
cách
đế vương làm chủ thiên hạ; vì vậy chỉ đế
phát
vương mới có quyền ban bố. Trong trường
ngôn
hợp này, người ban cáo là chủ tướng Lê
của
Lợi- bậc anh ùng vừa lãnh đạo nhân dân
Nguyễ
tiến hành thắng lợi cuộc kháng chiến vĩ đại
n Trãi
chống giặc Minh. Nguyễn Trãi với tư cách
là bậc khai quốc công thần, nhà quân sự lỗi
lạc, bậc tri thức có tài viết thư thảo hịch
nổi tiếng nhất của thời đại, là người được

Khía
cạnh
Sự
kiện
lịch
sử
được
tái
hiện
và
bàn
luận

Nội dung
 Sự thành công
của cuộc kháng
chiến
vĩ
đại
chống giặc Minh
ở đầu thế kỉ XV,
do nghĩa quân
Lam
Sơn
tiến
hành, trải qua
hơn mười năm
gian khổ

Khía
cạnh
Mục
đích
viết

Nội dung
 - Để tuyên bố cho toàn dân biết về sự
thắng lợi của cuộc kháng chiến chống
giặc
Minh
xâm
lược
- Để trình bày/ tóm tắt lại và thông báo về
diễn biến, kết quả của cuộc kháng chiến
- Để thể hiện niềm tự hào về cuộc kháng
chiến của nghĩa quân Lam Sơn

Khía
cạnh
Đối
tượn
g tác
động
của
bài
cáo

Nội dung
 

Toàn thể nhân dân Đại Việt

Theo bạn, trong đoạn (1)
của văn bản, câu văn nào
thể hiện rõ nhất mục đích
của việc thực thi lí tưởng
nhân nghĩa?

2. Luận đề của bài cáo
Nguyễn Trãi đã xác định
được mục đích nội dung
của việc nhân nghĩa chủ
yếu là yên dân trước hết
lo trừ bạo.

Luận đề của bài
cáo: “Luận đề
chính nghĩa”

Nhân nghĩa là chống
xâm
lược, bóc trần
luận điệu xảo trá của
địch, phân định rạch ròi
ta là chính nghĩa giặc là
phi nghĩa.

2. Luận đề của bài cáo

Nhân nghĩa
Trừ bạo an dân

Luận đề của bài
cáo: “Luận đề
chính nghĩa”

Bảo vệ độc lập tự chủ
( bờ cõi, văn hóa, thể
chế riêng,...)
Có anh hùng hào kiệt
Hành động phi nghĩa
chắc chắn phải nhận
bại vong

* Luận đề thể hiện rõ nhất trong câu đầu tiên của bài cáo

“Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo”
=> Thể hiện sự nhân đạo, tự vệ chứ không hiếu
chiến của dân tộc Việt Nam

3. Nội dung và chức năng của các đoạn trong mạch lập luận

Đoạn

Nội dung

Chức năng Ý chính trong
mạch lập luận

1

 

 

 

2

 

 

 

3

 

 

 

4

 

 

 

5

 

 

 

Đoạn Nội dung

1

Trình bày chân lí chính nghĩa
 
của sự nghiệp kháng chiến
chống giặc Minh. Chân lí này là
cơ sở mang đến niềm tin chiến
thắng tất yếu của đội quân
nhân nghĩa “vì thương xót
nhân dân mà trừng trị kẻ có
tội” (yên dân phạt tội).
Đoạn văn đã thể hiện rõ ý
thức tự chủ và niềm tự
hào dân tộc của tác giả.

Chức năng

Ý chính trong
mạch lập luận

  Nêu vấn đề  
(trọng tâm là
luận đề chính
nghĩa),
dẫn
dắt mạch lập
luận và nội
dung
trình
bày của toàn
văn bản.

Lựa chọn và sử
dụng từ ngữ
xác thực. Có ý
nghĩa
khẳng
định ( “nước
Đại Việt ta”,
“xưng nền văn
hiến”, “núi sông
bờ cõi”, “phong
tục Bắc Nam”...

Đoạn Nội dung

1

Trình bày chân lí chính nghĩa
 
của sự nghiệp kháng chiến
chống giặc Minh. Chân lí này là
cơ sở mang đến niềm tin chiến
thắng tất yếu của đội quân
nhân nghĩa “vì thương xót
nhân dân mà trừng trị kẻ có
tội” (điều dân phạt tội).
Đoạn văn đã thể hiện rõ ý
thức tự chủ và niềm tự
hào dân tộc của tác giả.

Chức năng

Ý chính trong
mạch lập luận

  Nêu vấn đề  
(trọng tâm là
luận đề chính
nghĩa),
dẫn
dắt mạch lập
luận và nội
dung
trình
bày của toàn
văn bản.

Câu văn biển
ngẫu sóng đôi
thể hiện rõ sự
đối sánh NamBắc về nhiều
phương diện...

Đoạn Nội dung

1

Trình bày chân lí chính nghĩa
 
của sự nghiệp kháng chiến
chống giặc Minh. Chân lí này là
cơ sở mang đến niềm tin chiến
thắng tất yếu của đội quân
nhân nghĩa “vì thương xót
nhân dân mà trừng trị kẻ có
tội” (điều dân phạt tội).
Đoạn văn đã thể hiện rõ ý
thức tự chủ và niềm tự
hào dân tộc của tác giả.

Chức năng

Ý chính trong
mạch lập luận

  Nêu vấn đề  
(trọng tâm là
luận đề chính
nghĩa),
dẫn
dắt mạch lập
luận và nội
dung
trình
bày của toàn
văn bản.

Dẫn
chứng
bằng nhiều cứ
liệu lịch sử xác
thực, để khẳng
định,
thuyết
phục...

Đoạn Nội dung

1

Trình bày chân lí chính nghĩa
 
của sự nghiệp kháng chiến
chống giặc Minh. Chân lí này là
cơ sở mang đến niềm tin chiến
thắng tất yếu của đội quân
nhân nghĩa “vì thương xót
nhân dân mà trừng trị kẻ có
tội” (điều dân phạt tội).
Đoạn văn đã thể hiện rõ ý
thức tự chủ và niềm tự
hào dân tộc của tác giả.

Chức năng

Ý chính trong
mạch lập luận

  Nêu vấn đề  Quan niệm toàn
(trọng tâm là
luận
đề
chính nghĩa),
dẫn
dắt
mạch
lập
luận và nội
dung trình
bày của toàn
văn bản.

diện, sâu sắc của
tác giả về một
quốc gia dân tộc tự
chủ. Thể hiện ở
các tiêu chí: danh
xưng quốc gia; nền
văn hiến; lãnh thổ;
phong tục tập
quán; các triều đại
tự chủ nối tiếp...

Đoạn Nội dung

2

Chức năng

Vạch trần bản chất gian
 
  Lí
giải
trá “dối trời lừa dân”
nguyên nhân
và tội ác tột cùng của kẻ
trực tiếp của
thù phi nghĩa đối với
cuộc kháng
nhân dân ta “ Trúc
chiến, khởi
Nam Sơn không ghi hết
nghĩa Lam
tội, nước Đông Hải
Sơn.
không rửa hết mùi”...

Ý chính trong mạch
lập luận
  Tác

giả đã nêu
những âm mưu dã
tâm xâm lược, hành
động tội ác của giặc
Minh: mượn cớ “
phù Trần diệt Hồ”,
tàn sát dân chúng,
gây binh kết oán,
hủy hoại điều nhân
nghĩa...

Đoạn Nội dung

2

Chức năng

Vạch trần bản chất gian
 
  Lí
giải
trá “dối trời lừa dân”
nguyên nhân
và tội ác tột cùng của kẻ
trực tiếp của
thù phi nghĩa đối với
cuộc kháng
nhân dân ta “ Trúc
chiến, khởi
Nam Sơn không ghi hết
nghĩa Lam
tội, nước Đông Hải
Sơn.
không rửa hết mùi”...

Ý chính trong mạch
lập luận
  Tội ác kẻ thù được

thể hiện bằng nhiều
từ ngữ, hình ảnh
giàu sức biểu cảm:
“cuồng
Minh”,
“nướng dân đen”,
“vùi con đỏ”, “dối
trời lừa dân”, máu
mỡ bấy no nê”...

Đoạn Nội dung

2

Chức năng

Vạch trần bản chất gian
 
  Lí
giải
trá “dối trời lừa dân”
nguyên nhân
và tội ác tột cùng của kẻ
trực tiếp của
thù phi nghĩa đối với
cuộc kháng
nhân dân ta “ Trúc
chiến, khởi
Nam Sơn không ghi hết
nghĩa Lam
tội, nước Đông Hải
Sơn.
không rửa hết mùi”...

Ý chính trong mạch
lập luận
  Hai câu kết đoạn có

ý nghĩa biện luận
cao. Dùng điển cố
“trúc nam Sơn”,
“nước Đông Hải” để
đưa đến một hình
dung bao quát về sự
dơ bẩn và tội ác của
kẻ thù...

Đoạn Nội dung

3

Chức năng

Ý chính trong mạch
lập luận

 Những dòng tự sự đã nêu bật   Tập trung lí   Những
những khó khăn gian khổ và
ý chí quyết tâm của nghĩa
quân Lam Sơn từ phương
diện vật chất lẫn tinh thần; sự
đối lập giữa hoàn cảnh thực
tế và ý chí kiên cường, giữa
tình thế bất lợi...và sự tin vào
chiến lược và sách lược của
nghĩa quân Lam Sơn, “lấy
yếu chống mạnh” “lấy ít địch
nhiều”...

giải
cội
nguồn
sức
mạnh tinh
thần làm nên
chiến công
hiển hách...

khó khăn
gian khổ và ý chí
quyết tâm của nghĩa
quân Lam Sơn được
tác giả tái hiện xác
thực, vừa khái quát
vừa cụ thể...

Đoạn Nội dung

3

Chức năng Ý chính trong mạch lập
luận

 Những dòng tự sự đã nêu bật   Tập trung   Đối lập những khó khăn
những khó khăn gian khổ và
ý chí quyết tâm của nghĩa
quân Lam Sơn từ phương
diện vật chất lẫn tinh thần; sự
đối lập giữa hoàn cảnh thực
tế và ý chí kiên cường, giữa
tình thế bất lợi...và sự tin vào
chiến lược và sách lược của
nghĩa quân Lam Sơn, “lấy
yếu chống mạnh” “lấy ít địch
nhiều”...

lí giải cội
nguồn sức
mạnh tinh
thần làm
nên chiến
công hiển
hách...

gian khổ ấy là ý chí
quật cường , khát vọng
mãnh liệt, nỗ lực hết
mức, tự tin tuyệt đối
của chủ tướng và binh
sĩ: gắng chí khắc phục
gian nan, đoàn kết một
lòng, dựa vào mưu lược
“ lấy ít địch nhiều”, lấy
yếu chống mạnh.

Đoạn Nội dung

4

 Diễn biến chính của
cuộc tổng tiến công
giành thắng lợi cuối
cùng
trong
cuộc
kháng chiến chống
giặc Minh xâm lược.
Sự thất bại thảm hại
của kẻ thù và chiến
thắng hào hùng của
đội quân nhân nghĩa.

Chức năng
 Phần

Ý chính trong mạch
lập luận

trung  
tâm trong kết
cấu
thường
thấy thể loại
cáo có nội
dung liên quan
đến chiến trận,
nêu bật những
chiến
công
hiển hách của
sự nghiệp...

Thuyết phục người
nghe ở cách nêu diễn
biến cuộc tổng tiến
công qua một số sự
kiện/ trận đánh tiêu
biểu: quy mô rộng
lớn, tác chiến dồn
dập, khí thế hào
hùng...

Đoạn Nội dung

4

 Diễn biến chính của
cuộc tổng tiến công
giành thắng lợi cuối
cùng
trong
cuộc
kháng chiến chống
giặc Minh xâm lược.
Sự thất bại thảm hại
của kẻ thù và chiến
thắng hào hùng của
đội quân nhân nghĩa.

Chức năng
 Phần

Ý chính trong mạch
lập luận

trung  
tâm trong kết
cấu
thường
thấy thể loại
cáo có nội
dung liên quan
đến chiến trận,
nêu bật những
chiến
công
hiển hách của
sự nghiệp...

Nhấn mạnh khí thế vũ
bão
quật
cường,
không sức mạnh nào
địch nổi của nghĩa
quân Lam Sơn; thế
lực ngày càng mạnh
mẽ “gươm mài đá”,
“voi uống nước”, “nổi
gió to”...

Đoạn Nội dung

4

 Diễn biến chính của
cuộc tổng tiến công
giành thắng lợi cuối
cùng
trong
cuộc
kháng chiến chống
giặc Minh xâm lược.
Sự thất bại thảm hại
của kẻ thù và chiến
thắng hào hùng của
đội quân nhân nghĩa.

Chức năng
 Phần

Ý chính trong mạch
lập luận

trung  
tâm trong kết
cấu
thường
thấy thể loại
cáo có nội
dung liên quan
đến chiến trận,
nêu bật những
chiến
công
hiển hách của
sự nghiệp...

Hình ảnh thất bại
thảm hại và sự nhục
nhã của kẻ thù được
thể hiện, miêu tả một
cách sinh động, giàu
sức biểu cảm thông
qua hình ảnh của giặc
“cùng kế tự vẫn”, “lê
gối xin hàng”, “trói
tay”, “vẫy đuôi”...

Đoạn Nội dung

4

 Diễn biến chính của
cuộc tổng tiến công
giành thắng lợi cuối
cùng
trong
cuộc
kháng chiến chống
giặc Minh xâm lược.
Sự thất bại thảm hại
của kẻ thù và chiến
thắng hào hùng của
đội quân nhân nghĩa.

Chức năng

Ý chính trong mạch
lập luận

 Phần

trung  
tâm trong kết
cấu
thường
thấy thể loại
cáo có nội
dung liên quan
đến chiến trận,
nêu bật những
chiến
công
hiển hách của
sự nghiệp...

Cảm hứng nhân nghĩa
được thể hiện khá rõ
nét trong tư tưởng và
hành động.