Luyện từ và câu
Đại từ xưng hô( Tr.104)

GV: Tô Thị Xuân

Thứ

ngày tháng năm 2023
Luyện từ và câu

Thay thế các từ cần thiết bằng đại từ
thích hợp để câu văn không bị lặp lại:
a) Một con quạ khát nước, con quạ tìm thấy một
cái lọ.
b) Tấm đi qua hồ, Tấm vô ý đánh rơi một chiếc
giày xuống nước.

a) Một con quạ khát nước, con
nó quạ tìm thấy một
cái lọ.
b) Tấm đi qua hồ, Tấm
cô vô ý đánh rơi một chiếc
giày xuống nước.

Thứ

ngày tháng năm 2023
Luyện từ và câu
Đại từ xưng hô ( Tr. 104)

I. Nhận xét:
1.Trong số các từ xưng hô được in đậm dưới đây, những từ nào chỉ
người nói? Những từ nào chỉ người nghe? Từ nào chỉ người hay vật
được nhắc tới?
Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không biết yêu quý cơm gạo.
Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ nhau bỏ cả vào rừng.

Chúng tôi, ta.
- Những từ chỉ người nghe: Chị, các ngươi.
- Những từ chỉ người nói:

- Từ chỉ người hay vật được nhắc tới: chúng.

Theo truyện cổ Ê -đê

Thứ

ngày tháng năm 2023
Luyện từ và câu
Đại từ xưng hô ( Tr. 104)

I. Nhận xét:

2.Theo em cách xưng hô của mỗi nhân vật ở đoạn
văn trên thể hiện thái độ của người nói như thế nào?
- Lời nói của từng nhân vật
- Cách xưng hô của mỗi người như thế nào?
- Cách xưng hô đó thể hiện thái độ như thế nào?

Cơm: - Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ
chúng tôi thế?
Gọi chị xưng là chúng tôi.

Tôn trọng, lịch sự

Hơ Bia: - Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ
các ngươi.
Gọi các ngươi xưng ta.

Kiêu căng thô lỗ.

Người nói

Cơm
Hơ Bia

Gọi

Tự xưng

Chị

Tự trọng, lịch sự với người đối
chúng tôi thoại.

các ngươi

ta

Thái độ

Kiêu căng, thô lỗ, coi thường
người đối thoại.

Khi sử dụng đại từ xưng hô chúng ta cần lưu ý điều gì?

I. Nhận xét
3.Tìm những từ em vẫn dùng để xưng hô:
- Với thầy cô.
- Với bố, mẹ.
- Với anh, chị, em.
- Với bạn bè.

Gọi
Thầy, cô
Bố, mẹ
Anh, chị, em
Bạn bè

Thầy, cô
Bố, mẹ ( ba, má)
Anh, chị, em
Bạn, cậu

Xưng
Em, con
con
Em, chị, anh
Tớ, mình

II. Ghi nhớ:
1. Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ mình hay
chỉ người khác khi giao tiếp: tôi, chúng tôi ; mày, chúng mày ;
nó, chúng nó, ...
2. Bên cạnh các từ trên, người Việt Nam còn dùng nhiều danh từ
chỉ người làm đại từ xưng hô để thể hiện rõ thứ bậc, tuổi tác,
giới tính: ông, bà, anh, chị, em, cháu, thầy, bạn, ...
3. Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể hiện đúng mối
quan hệ giữa mình với người nghe và người được nhắc tới.

III. Luyện tập
1. Tìm các đại từ xưng hô và nhận xét về thái độ, tình cảm
của nhân vật khi dùng mỗi đại từ trong đoạn văn sau:
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa đang cố sức tập
chạy. Một con thỏ thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập chạy à!
Rùa đáp:
- Anh đừng giễu tôi! Anh với tôi thử chạy thi coi ai hơn!
Thỏ ngạc nhiên:
- Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao? Ta chấp chú em một nửa
đường đó.
Theo LA PHÔNG-TEN

III. Luyện tập

1. Tìm các đại từ xưng hô và nhận xét về thái độ,
tình cảm của nhân vật khi dùng mỗi đại từ trong
đoạn văn sau:
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa đang
cố sức tập chạy. Một con thỏ thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập chạy à!
Rùa đáp:
Anh với tôi thử chạy thi coi ai
- Anh đừng giễu tôi ! Anh
hơn!
Thỏ ngạc nhiên:
-Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao?Ta chấp chú
chú em
một nửa đường đó.
Theo LA PHÔNG-TEN

Rùa: Anh đừng giễu tôi! Anh với tôi thử chạy thi coi ai hơn!
Gọi anh xưng là tôi.

Tôn trọng, lịch sự

Thỏ: Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao? Ta chấp chú em
một nửa đường đó.
Gọi chú em xưng ta.

Kiêu căng coi thường rùa.

2. Chọn các đại từ xưng hô tôi, nó, chúng ta thích hợp với mỗi ô trống:

Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
- Tôi và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt Tu Hú
gọi: “Kìa, cái trụ chống trời.” Tôi ngước nhìn lên. Trước mắt là
những ống thép dọc ngang nối nhau chạy vút tận mây xanh. Nó
tựa như một cái cầu xe lửa đồ sộ không phải bắc ngang sông, mà
dựng đứng trên trời cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói:
-Tôi cũng từng bay qua cái trụ đó. Nó cao hơn tất cả các ống
khói, những trụ buồm, cột điện mà chúng ta thường gặp. Đó là
trụ điện cao thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai nấy cười
to vì thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.
Theo VÕ QUẢNG

Sóc nhảy nhót chuyền cành thế nào ngã trúng
ngay vào Chó Sói đang ngủ. Chó Sói choàng dậy tóm
được Sóc, định ăn thịt, Sóc bèn van xin:
- Xin ông thả cháu ra.
Sói trả lời:
màyhãy
- Thôi được, ta sẽ thả mày ra. Có điều mày
nói cho ta hay, vì sao họ nhà Sóc chúng mày lúc nào
cũng vui vẻ như vậy?
(Theo Lép Tôn- xtôi)

Tìm đại từ xưng hô trong đoạn văn trên.
Khi xưng hô với người lớn tuổi ( ông, bà, bố,
mẹ…)chúng ta cần xưng hô như thế nào?

II. Ghi nhớ:
1. Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ
mình hay chỉ người khác khi giao tiếp : tôi, chúng tôi ;
mày, chúng mày ; nó, chúng nó, ...
2. Bên cạnh các từ trên, người Việt Nam còn dùng
nhiều danh từ chỉ người làm đại từ xưng hô để thể hiện
rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính : ông, bà, anh, chị, em,
cháu, thầy, bạn, ...
3. Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể hiện
đúng mối quan hệ giữa mình với người nghe và người
được nhắc tới.