Tiếng
Việt

Hướng dẫn học trang 109

NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý
Chuẩn bị sẵn sàng đồ dùng học tập, sách
Hướng dẫn học Tiếng Việt 5 quyển 1.

Tập trung lắng nghe và làm theo
yêu cầu của cô giáo.
Hoàn thành bài tập cô giao.

Em hiểu thế nào là
đại từ?

GHI NHỚ
Đại từ là từ dùng để xưng hô,
để trỏ vào sự vật, sự việc hay để
thay thế danh từ, động từ, tính
từ (hoặc cụm danh từ, cụm động
từ, cụm tính từ) trong câu cho
khỏi lặp lại các từ ngữ ấy.

 Tìm đại từ trong các câu sau:

a. Sáng thứ Hai, lớp chúng tôi dự lễ chào
cờ đầu tuần.
b. Quang Huy là học sinh lớp 5B. Cậu ấy
rất chăm chỉ.
c. Tôi thích màu xanh. Bạn Quỳnh Anh
cũng vậy.
d. Bạn Mạnh rất nhanh nhẹn. Bạn Hưng
cũng thế.

 Tìm đại từ trong các câu sau:

a. Sáng thứ Hai, lớp chúng tôi dự lễ chào
cờ đầu tuần.
b. Quang Huy là học sinh lớp 5B. Cậu ấy
rất chăm chỉ.
c. Tôi thích màu xanh. Bạn Quỳnh Anh
cũng vậy.
d. Bạn Mạnh rất nhanh nhẹn. Bạn Hưng
cũng thế.

CÁ C E M
!
M
Ắ
L
I
GI Ỏ

PHẦN THƯỞNG CỦA CÁC
EM LÀ MỘT TRÀNG VỖ
TAY THẬT LỚN.

Từ “tôi, chúng tôi,
cậu” trong các câu
trên được gọi là đại
từ gì?

Thứ Ba, ngày 14 tháng 11 năm 2023
Tiếng Việt
BÀI 11A. ĐẤT LÀNH CHIM ĐẬU
(tiết 2)
Hướng dẫn học trang 109

MỤC TIÊU

Hiểu về đại từ xưng hô; bước đầu
biết cách dùng đại từ xưng hô.

6. Tìm hiểu về đại từ xưng hô.
1)  Điền các từ xưng hô được in đậm màu đỏ gạch dưới vào
cột thích hợp trong bảng sau:
Ngày xưa, có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không
biết yêu quý cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ
vãi lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ nhau
bỏ cả vào rừng.

(Theo Truyện cổ Ê-đê)

người
TừTừ
người
nói nói
dùng
để tự để
chỉ tự
mình
dùng
chỉ
mình

chúng tôi, ta

người
TừTừ
người
nói nói
dùng
để dùng
chỉ người
nghe
để chỉ
người nghe

chị, các ngươi

Từ
chỉ
người
Từ
chỉ
người
hay
vật
được
hay
vật người
được
nói nhắc
người
nói tới
nhắc
tới
chúng

2) Cách xưng hô của mỗi nhân vật ở đoạn
truyện trên thể hiện thái độ của người nói
như thế nào?
• Gợi ý: Cách xưng hô của mỗi nhân vật thể
hiện sự kiêu ngạo hay khiêm nhường, tôn
trọng hay coi thường người nghe.

Cách xưng hô của Cơm và Hơ Bia đã
thể hiện thái độ:
· Cơm: khiêm nhường, tôn trọng người
nghe.
· Hơ Bia: kiêu căng, coi thường người
nghe.

3) Viết vào vở những từ em dùng để xưng hô:
· Với thầy, cô.
· Với bố, mẹ.
· Với anh, chị, em.
· Với bạn bè.

* Gợi ý: - Em tìm từ để tự chỉ mình và từ dùng để
chỉ người nghe.
- Chú ý chọn từ xưng hô phù hợp với thứ
bậc, giới tính, tuổi tác, …
Từ người nói
Đối tượng giao
Từ người nói dùng
dùng để chỉ
tiếp
để chỉ người nghe
mình
Thầy, cô giáo
M: em (con)
M: thầy, cô
Bố, mẹ
Anh, chị
Em nhỏ

Từ người
Đối tượng
Từ người nói
nói dùng để
giao tiếp
dùng để chỉ mình chỉ người
nghe
Thầy, cô giáo
M: em (con)
M: thầy, cô
bố, ba, cha, thầy,
Bố, mẹ
tía, …mẹ, bu,
con
bầm, má, mạ,…
Anh, chị
anh, chị
em
Em nhỏ
em
anh (chị)
bạn, cậu, đằng ấy,
tôi, tớ,
Bạn bè
…
mình, …

Em hiểu thế nào là
đại từ xưng hô?

GHI NHỚ
1. Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự
chỉ mình hay chỉ người khác khi giao tiếp: tôi, chúng
tôi; mày, chúng mày; nó, chúng nó,…
2. Bên cạnh các từ ngữ nói trên, người Việt Nam còn
dùng nhiều danh từ chỉ người làm đại từ xưng hô để
thể hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới tính: ông, bà, anh,
chị, em, cháu, thầy, bạn,…
3. Khi xưng hô, cần chọn từ cho lịch sự, thể hiện
đúng mối quan hệ giữa mình với người nghe và
người được nhắc tới.

1. Tìm các đại từ xưng hô trong đoạn truyện
sau và viết vào vở:
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một
con rùa đang cố sức tập chạy. Một con thỏ
thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập
chạy à!
Rùa đáp:
- Anh đừng giễu tôi! Anh với tôi thử chạy
thi coi ai hơn!
Thỏ ngạc nhiên:
- Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao? Ta chấp
chú em một nửa đường đó.
(Theo La Phông – ten)

Những đại từ xưng
hô trong đoạn truyện
trên là: anh, tôi, ta,
chú em.

1. Tìm các đại từ xưng hô trong đoạn truyện
sau và viết vào vở:
Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một
con rùa đang cố sức tập chạy. Một con thỏ
thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập
chạy à !
Rùa đáp:
- Anh đừng giễu tôi ! Anh với tôi thử chạy
thi coi ai hơn !
Thỏ ngạc nhiên:
- Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao? Ta chấp
chú em một nửa đường đó.
(Theo La Phông – ten)

2. Nhận xét thái độ, tình cảm của các nhân
vật trong đoạn truyện ở bài tập 1 thể hiện
qua đại từ xưng hô và viết vào vở:

* Gợi ý: Dựa vào cách sử dụng đại từ xưng
hô, em nhận xét: Mỗi nhân vật thể hiện sự
khiêm tốn hay kiêu căng, có tự trọng hay
không, lịch sự hay coi thường người đối
thoại?

Nhân vật
Rùa
Thỏ

Đại từ
Tự xưng: …
Gọi thỏ: …
Tự xưng: …
Gọi rùa: …

Thái độ

2. Nhận xét thái độ, tình cảm của các nhân
vật trong đoạn truyện ở bài tập 1 thể hiện
qua đại từ xưng hô và viết vào vở:

* Gợi ý: Dựa vào cách sử dụng đại từ xưng
hô, em nhận xét: Mỗi nhân vật thể hiện sự
khiêm tốn hay kiêu căng, có tự trọng hay
không, lịch sự hay coi thường người đối
thoại?
Nhân vật

Rùa
Thỏ

Đại từ
Tự xưng: tôi
Gọi thỏ: anh
Tự xưng: ta
Gọi rùa: chú em

Thái độ
Tự trọng
Lịch sự với thỏ
Kiêu căng
Coi thường rùa

Qua câu chuyện “Rùa
và thỏ” ở bài tập 1 và 2,
em đã rút ra bài học gì
cho bản thân?

Qua câu chuyện “Rùa và
thỏ” ở bài tập 1 và 2, em đã
rút ra bài học cho bản thân
là: không được chủ quan,
kiêu căng, coi thường người
khác, ...
.

3. Chọn các đại từ xưng hô tôi, nó, chúng ta thích
hợp với mỗi chỗ chấm:
Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn: .
Tôi và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt
- ..........
Tôi ngước nhìn lên.
Tu Hú gọi: “Kìa, cái trụ chống trời”. ………..
Trước mắt là những ống thép dọc ngang nối nhau chạy vút
Nó tựa như một cái cầu xe lửa đồ sộ
tận mây xanh. ………
không phải bắc ngang sông, mà dựng đứng trên trời cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói:
- ..........
..... cao hơn tất
Tôi cũng từng bay qua cái trụ đó. Nó
cả những ống khói, những trụ buồm, cột điện
ta
màchúng
..........................
thường gặp. Đó là trụ điện cao thế mới
được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai
nấy cười to vì thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.
(Theo Võ Quảng)

Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn: .
- Tôi và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn,
chợt Tu Hú gọi: “Kìa, cái trụ chống trời”. Tôi ngước
nhìn lên. Trước mắt là những ống thép dọc ngang
nối nhau chạy vút tận mây xanh. Nó tựa như một
cái cầu xe lửa đồ sộ không phải bắc ngang sông,
mà dựng đứng trên trời cao.
Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả
nói:
- Tôi cũng từng bay qua cái trụ đó. Nó cao hơn tất
cả những ống khói, những trụ buồm, cột điện mà
chúng ta thường gặp. Đó là trụ điện cao thế mới
được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở
phào. Ai nấy cười to vì thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.

Em hiểu thế
nào là đại từ
xưng hô?

GHI NHỚ
1. Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để
tự chỉ mình hay chỉ người khác khi giao
tiếp: tôi, chúng tôi; mày, chúng mày; nó, chúng
nó,…
2. Bên cạnh các từ ngữ nói trên, người Việt
Nam còn dùng nhiều danh từ chỉ người làm đại
từ xưng hô để thể hiện rõ thứ bậc, tuổi tác, giới
tính: ông, bà, anh, chị, em, cháu, thầy, bạn,…
3. Khi xưng hô, cần chọn từ cho lịch sự, thể
hiện đúng mối quan hệ giữa mình với người
nghe và người được nhắc tới.

CHÚC CÁC EM:
CHĂM NGOAN, HỌC
TỐT!

CHÀO TẠM BIỆT
CÁC EM!