LUYỆN TỪ VÀ CÂU
Giáo viên : Nguyễn Thị Bích Sương

Khởi động

TRÒ CHƠI : AI NHANH HƠN ?
Câu 1: Trong bài hát “Con chim vành khuyên” có
các đại từ là ?
A. bác, cô, anh, chị, chúng mình
B. chào mào, chích chòe, sơn ca, sáo nâu
C. lễ phép, ngoan ngoãn, dạ, vâng

Câu 2: Thay thế các từ hoặc cụm từ cần thiết
bằng đại từ thích hợp để câu văn không bị lặp lại :

Một
nước,con
nó quạ
tìm tìm
thấythấy
một
Mộtcon
conquạ
quạ khát
khát nước,
một
cái lọ.
cái lọ

Thứ ba ngày 14 tháng 11 năm 2023

Luyện từ và câu

Đại từ xưng hô

KHÁM PHÁ

I. Nhận xét:
1. Trong số các từ xưng hô được in đậm dưới đây, những từ nào chỉ người
nói ? Những từ nào chỉ người nghe ? Từ nào chỉ người hay vật được nhắc tới ?

Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không biết yêu quý
cơm gạo. Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi lung tung. Thấy
vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ nhau bỏ cả
vào rừng.
Theo Truyện cổ Ê-đê

Ngày xưa có cô Hơ Bia đẹp nhưng rất lười, lại không biết yêu quý cơm gạo.
Một hôm, Hơ Bia ăn cơm để cơm đổ vãi lung tung. Thấy vậy, cơm hỏi:
- Chị đẹp là nhờ cơm gạo, sao chị khinh rẻ chúng tôi thế?
Hơ Bia giận dữ:
- Ta đẹp là do công cha công mẹ, chứ đâu nhờ các ngươi.
Nghe nói vậy, thóc gạo tức lắm. Đêm khuya, chúng rủ nhau bỏ cả vào rừng.
Theo Truyện cổ Ê-đê
Trong các từ in đậm:
Những từ chỉ người nói: chúng tôi, ta
Những từ chỉ người nghe: chị, các ngươi
Từ chỉ người hay vật được nhắc tới: chúng

Đại từ xưng hô

Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ mình hay chỉ
xưng
hô làtôi;
từ mày,
nhưchúng
thế nào?
người khác khiĐại
giaotừ
tiếp:
tôi, chúng
mày; nó, chúng
nó….

2. Theo em cách xưng hô của mỗi nhân vật trong đoạn văn trên thể
hiện thái độ của người nói như thế nào ?
Chị đẹp là nhờ
cơm gạo, sao
chị khinh rẻ
chúng tôi thế ?

Cơm gạo
Cách xưng hô: chúng tôi - chị
Thể hiện thái độ lịch sự, tôn trọng
Hơ Bia

Ta đẹp là do
công cha công
mẹ, chứ đâu
nhờ các ngươi.

Hơ Bia
Cách xưng hô: ta – các ngươi
Thể hiện thái độ kiêu căng, thô
lỗ, coi thường cơm gạo

3. Tìm những từ em vẫn dùng để xưng
hô với:
- Thầy, cô
- Anh, chị,
Đối em
tượng
Gọi
Tự xưng
- Bố,cômẹ
- Bạn bè
Thầy,
Bố, mẹ
Anh, chị
Em
Bạn bè
THẢO LUẬN NHÓM 2

PHIẾU BÀI TẬP

Đối
tượng

Gọi

Tự xưng

Thầy, cô

Thầy, cô

Em, con

Bố, ba, cha, mẹ, u,
má,…
Anh, chị
Anh, chị
Bố, mẹ

Em
Bạn bè

Em
Bạn, cậu, đằng
ấy,…

Con
Em
Anh (chị)
Tôi, tớ, mình,…

Ghi nhớ
1. Đại từ xưng hô là từ được người nói dùng để tự chỉ mình hay chỉ
Đại
từ
xưng
hô
là
từ
như
thế
nào?
người khác khi giao tiếp: tôi, chúng tôi; mày, chúng mày; nó, chúng
nó, …
2. Bên
Trong
cạnhgiao
các tiếp,
từ nóingười
trên, Việt
ngườiNam
Việtcòn
Namdùng
còn những
dùng nhiều
danhdanh
từ chỉ
từ
chỉngười
ngườilàm
làmđại
đạitừtừxưng
xưnghô
hônào
để thể
để thể
hiệnhiện
rõ thứ
rõ thứ
bậc,bậc,
tuổituổi
tác, giới
tác,
tính:
giớiông,
tính?
bà, anh, chị, em, cháu, thầy, bạn,…
3. Khi xưng hô, cần chú ý chọn từ cho lịch sự, thể hiện đúng mối
Khi mình
xưngvới
hô người
cần cónghe
thái và
độngười
như thế
nào?
quan hệ giữa
được
nhắc tới.

LUYỆN TẬP

1. Tìm các đại từ xưng hô và nhận xét về thái độ, tình cảm của
nhân vật khi dùng mỗi đại từ trong đoạn văn sau:

Trời mùa thu mát mẻ. Trên bờ sông, một con rùa đang cố
sức tập chạy. Một con thỏ thấy thế liền mỉa mai:
- Đã gọi là chậm như rùa mà cũng đòi tập chạy à!
Rùa đáp:
- Anh đừng giễu tôi! Anh với tôi thử chạy thi coi ai hơn!
Thỏ ngạc nhiên:
- Rùa mà dám chạy thi với thỏ sao? Ta chấp chú em một
nửa đường đó.
Theo La Phông-ten

1. Tìm các đại từ xưng hô và nhận xét về thái độ, tình cảm của nhân
vật khi dùng mỗi đại từ trong đoạn văn sau:
Rùa mà dám chạy thi
với thỏ sao? Ta chấp
chú em một nửa đường
đó.

- Anh đừng giễu tôi!
Anh với tôi thử chạy
thi coi ai hơn!

Cách xưng hô: tôi – anh
Thể hiện thái độ lịch sự

Cách xưng hô: ta – chú em
Thể hiện thái độ kiêu ngạo, coi
thường rùa

Bài 2: Chọn các đại từ xưng hô tôi, nó, chúng ta thích hợp với
mỗi ô trống :
Bồ Chao hốt hoảng kể với các bạn:
Tôi và Tu Hú đang bay dọc một con sông lớn, chợt Tu Hú gọi: “Kìa
- …….
Tôi ngước nhìn lên. Trước mắt là những ống thép
cái cột chống trời.” ……..
Nó
dọc ngang nối nhau chạy vút tận mây xanh. …..…tựa
như một cái cầu xe
lửa đồ sộ không phải bắc ngang sông, mà dựng đứng trên trời cao.

Thấy vậy, Bồ Các mới à lên một tiếng rồi thong thả nói:
Nó cao hơn tất cả những ống
Tôi
- …..…
cũng từng bay qua cái trụ đó. …..
chúng ta thường gặp. Đó là trụ điện cao
khói, những cột buồm, cột điện mà ….…….

thế mới được xây dựng.
Mọi người hiểu rõ sự thực, sung sướng thở phào. Ai nấy cười to vì
thấy Bồ Chao đã quá sợ sệt.

VẬN DỤNG

Câu 1:

Xác định đại từ trong câu sau:
Chúng ta hãy cùng nhau đi đá bóng thôi !
A. Chúng ta

C. ta

B. nhau

D. đi

Câu 2:

Các từ tôi, tớ, mình, tao,…. Dùng để chỉ
đối tượng nào?
A. Người nghe

C. Người nói

B. Người được nhắc đến

D. Cả A và B

Câu 3:

Trong các từ sau đây, từ nào không phải là
đại từ xưng hô ?
A. Tơ ́

C. Cậu ấy

B. Thế

D. Các bạn

CHÚC CÁC EM CHĂM NGOAN, HỌC GIỎI!