ĐÀN GHI TA CỦA LOR -CA
Thanh Thảo
Thanh Thảo
ĐÀN GHI TA CỦA LOR-CA
Nhà thơ Thanh Thảo và quê hương Quảng Ngãi
Chúng tôi đã đi không tiếc đời mình
nhưng tuổi hai mươi ai mà không tiếc
nhưng ai cũng tiếc tuổi hai mươi
thì còn chi Tổ Quốc?
( Trích Trường ca Những người đi tới biển)
Những giọt sương lạc vào lá cỏ
qua nắng gắt, qua bão tố
vẫn giữ lại cái mắt lành đầy sức mạnh
vẫn long lanh bình thản trước vầng dương
(Bùng nổ trước mùa xuân)
MỘT VÀI CÂU THƠ TIÊU BIỂU CỦA THANH THẢO
Khối vuông rubic – những gợi ý cho sự cách tân nghệ thuật của nhà thơ Thanh Thảo
Vài nét về thơ tượng trưng và siêu thực phương tây
Thơ tượng trưng
Ra đời tại Pháp vào cuối TK XIX.
Chú trọng mối tương giao bí ẩn giữa các giác quan, giữa con người và vũ trụ.
Đề cao trực giác, lấy trực giác để khám phá cái bí ẩn vô hình của thế giới
Đề cao tính nhạc.
Thơ siêu thực
Ra đời ở Pháp vào đầu thế kỉ XX.
Hướng về thế giới siêu thực, là thế giới chỉ tìm thấy trong giấc mơ, tiềm thức.
Đề cao cái ngẫu hứng,bất ngờ, phi logic,cách viết tự do bỏ qua mọi qui tắc...
ĐÀN GHI TA CỦA LORCA
Thanh Thảo
những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li – la li – la li – la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn

Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
ao choàng bê bết đỏ
Lor – ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du

tiếng ghi ta nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghi ta lá xanh biết mấy
tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy



không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
giọt nước mắt vầng trăng
long lanh trong đáy giếng

đường chỉ tay đã đứt
dòng sông rộng vô cùng
Lor – ca bơi sang ngang
trên chiếc ghi ta màu bạc

chàng ném lá bùa cô gái Di – gan
vào xoáy nước
chàng ném trái tim mình
vào lặng yên bất chợt

li – la li – la li – la…

Nhận xét chung về bài thơ:
Cả bài thơ không có dấu
chấm câu
Bài thơ không có vần.
Kết thúc bài thơ
không có dấu chấm hết
Chữ mở đầu bài thơ
không viết hoa
Phá vỡ cấu trúc
logic thông
thường
Sự tự do
trong cảm xúc
liên tưởng và
sáng tạo.
những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độc
vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn
2. Bài thơ:
2.1. Sáu câu đầu: Lor – ca, người nghệ sĩ tự do, khát vọng cách tân nghệ thuật:
Thảo luận: Nêu tác dụng của các biện pháp tu từ trong 6 câu thơ đầu của bài thơ.
những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
Hoa Li- la ( Tử đinh hương)

2.2. 12dòng tiếp theo :
Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lor-ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du

tiếng ghi ta nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghita lá xanh biết mấy
tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghita ròng ròng
máu chảy
I. Tìm hiểu chung:
I.Tìm hiểu chung
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc – hiểu văn bản
* Ý nghĩa nhan đề, lời đề từ


ĐÀN GHI TA CỦA LOR CA

những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn

Tây Ban Nha
hát nghêu ngao
bỗng kinh hoàng
áo choàng bê bết đỏ
Lor-ca bị điệu về bãi bắn
chàng đi như người mộng du

tiếng ghi ta nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghi ta lá xanh biết mấy
tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy
không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
giọt nước mắt vầng trăng
long lanh trong đáy giếng

đường chỉ tay đã đứt
dòng sông rộng vô cùng
Lor-ca bơi sang ngang
trên chiếc ghi ta màu bạc

chàng ném lá bùa cô gái Di-gan
vào xoáy nước
chàng ném trái tim mình
vào lặng yên bất chợt

li-la li-la li-la…
(1985-Thanh Thảo)
“khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”
Ph.G. Lor-ca
? 12 dòng kế: Lor-ca với cái
chết oan khuất.
? 6 dòng đầu: hình ảnh Lor-ca - người nghệ sĩ tự do, khát vọng cách tân nghệ thuật.
? Bố cục:
? còn lại: niềm xót thương Lor-ca, suy tư về cuộc giải thoát và giã từ của Lor-ca.
Qua cảm nhận ban đầu, hãy nêu
nội dung bài thơ ? Theo em, bài
thơ được chia làm mấy phần?
1.Hình ảnh Lor-ca - người nghệ sĩ tự do với khát vọng cách tân trong khung cảnh chính trị và nghệ thuật Tây Ban Nha:
những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn
I.TÌM HIỂU CHUNG
ĐÀN GHI TA CỦA LOR - CA
Tác giả:
Tác phẩm:
II.ĐỌC-HIỂU VB
* � nghia nhan d? v� l?i d? t?.
1. Hình ảnh Lor-ca - người nghệ sĩ tự do, khát vọng cách tân( 6 c�u d?u)
Tìm những hình ảnh tượng trưng và
cho biết những hình ảnh đó gợi cho em
điều gì?
những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn
→ so sánh: những âm thanh có hình khối: tròn trịa, mỏng manhCon đường cách tân nghệ thuật mỏng manh của Lor – ca.
1.Hình ảnh Lor-ca -người nghệ sĩ tự do, khát vọng cách tân nghệ thuật trong khung cảnh chính trị và nghệ thuật Tây Ban Nha:
 áo choàng đỏ gắt
gợi những đấu trường bò tót
gợi hình dung về một đấu trường đặc biệt
- Khát vọng dân chủ
- Khát vọng cách tân nghệ thuật
- Nền chính trị độc tài
- Nền nghệ thuật già nua
“ li – la ……la”+ nhịp 2/2/2âm thanh chậm rãi, điệp khúc mô phỏng tiếng đàn, tên một loài hoa.

“lang thang, miền đơn độc,
vầng trăng chếnh choáng,
yên ngựa mỏi mòn”: Từ láy, nhân hóa  hình ảnh người nghệ sĩ lãng tử, cô độc
những tiếng đàn bọt nước
Tây Ban Nha áo choàng đỏ gắt
li-la li-la li-la
đi lang thang về miền đơn độc
với vầng trăng chếnh choáng
trên yên ngựa mỏi mòn
1.Hình ảnh Lor-ca - người nghệ sĩ tự do, khát vọng cách tân nghệ thuật

Người nghệ sĩ dân gian tự do, tài hoa, ôm ấp khát vọng cách tân nghệ thuật và đấu tranh vì một nền dân chủ nhưng lại rất mong manh như một kỵ sĩ đơn độc trên hành trình lý tưởng ấy.
I.TÌM HIỂU CHUNG
Ñaøn ghi ta cuûa Lor-ca
Tác giả:
Tác phẩm:
- Xuất xứ
- Gar-xi-a Lor-ca
-Thể thơ
- Bố cục
II.ĐỌC-HIỂU VB
* Lời đề từ
1. Hình ảnh Lor-ca - người nghệ sĩ tự do, khát vọng cách tân
2. Lor-ca với cái chết oan khuất:
2.Lor-ca với cái chết
oan khuất:
Tây Ban Nha hát nghêu ngao bỗng kinh hoàng áo choàng bê bết đỏ
Lor-ca bị điệu về bãi bắn chàng đi như người mộng du
Thân phận Lor-ca thể hiện qua những
hình ảnh nào? Tìm những biện pháp
nghệ thuật đặc sắc?
tiếng ghi ta nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghi ta lá xanh biết mấy
tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy

- Hình ảnh thực, tượng trưng.
- Nghệ thuật:
 bi kịch của người nghệ sĩ cách tân trong thời đại bạo tàn.
2. Lor-ca với cái chết oan khuất:
tiếng ghi ta nâu
bầu trời cô gái ấy
tiếng ghi ta lá xanh biết mấy
tiếng ghi ta tròn bọt nước vỡ tan
tiếng ghi ta ròng ròng
máu chảy
2.Lor-ca với cái chết oan khuất:
Từ cái chết của Lor – ca, tác giả đã mô tả tiếng đàn ntn?
Tìm các biện pháp nghệ thuật.( Gợi ý: Trong đoạn thơ ta
có thể cảm nhận tiếng đàn bằng những giác quan nào?
-nhân hóa
-ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
-hoán dụ
2.Lor-ca với cái chết oan khuất:
Nghệ thuật:
► tạo ấn tượng về cái chết đầy bi phẫn,
Gợi nhiều cung bậc, trạng thái cảm xúc.
Tiếng ghi ta
Nâu
Màu của vỏ đàn, của đất, của quê hương
Nỗi niềm hướng tới quê hương
Lá xanh
Màu của sự sống tươi đẹp
Niềm tha thiết với cuộc sống
Tròn bọt nước vỡ tan
Ròng ròng máu chảy
Hình khối, dòng
đau đớn
tiếng đàn hóa thân thành thân phận, linh hồn, trái tim
Lor-ca; nỗi xót tiếc hành trình cách tân nghệ thuật còn dang dở
vỡ oà, xót xa, tức tưởi
►âm thanh vỡ ra thành màu sắc, hình ảnh:
Hình ảnh tượng trưng, siêu thực:
2.Lor-ca với cái chết oan khuất:
3. Niềm xót thương Lor-ca, suy tư về
cuộc giải thoát và giã từ của Lor-ca:
không ai chôn cất tiếng đàn
tiếng đàn như cỏ mọc hoang
giọt nước mắt vầng trăng
long lanh trong đáy giếng
I.TÌM HIỂU CHUNG
Ñaøn ghi ta cuûa Lor-ca
Tác giả:
Tác phẩm:


II.ĐỌC-HIỂU VB
* Lời đề từ
1. Hình ảnh Lor-ca..
2.Lor-ca với cái chết...
3. Niềm xót thương
Lor-ca, suy tư về cuộc
giải thoát và giã từ
của Lor-ca
đường chỉ tay đã đứt
dòng sông rộng vô cùng
Lor-ca bơi sang ngang
trên chiếc ghi ta màu bạc
chàng ném lá bùa cô gái Di-gan
vào xoáy nước
chàng ném trái tim mình
vào lặng yên bất chợt
li – la li – la li – la
 Niềm tin vào sự bất tử của nghệ thuật,người nghệ sĩ,sức sống mãnh liệt của nghệ thuật.
3. Niềm xót thương Lor-ca, suy tư về cuộc giải thoát và giã từ của Lor-ca:
“khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”
không ai chôn cất tiếng đàn
Tiếng đàn như cỏ mọc hoang
Nỗi buồn của tác giả vì khát vọng của Lor-ca không ai tiếp tục
Niềm tiếc xót cái chết, hành trình cách tân nghệ thuật dang dở của Lor-ca.
NT: so sánh, tượng trưng:
Hai câu“ Không….hoang”gợi lên trong em suy nghĩ gì?
Nghệ thuật có gì đặc sắc? Tình cảm tác giả?

Giọt nước mắt vầng trăng
long lanh trong đáy giếng
NT:tượng trưng, lối viết sắp đặt
Nỗi xót thương, tiếc nuối
Đẹp, trong sáng( vầng trăng trong đáy giếng)
Tác giả suy tư về cuộc giải thoát và giã từ của Lor-ca qua
những hình ảnh nào? Chuỗi âm “li-la-li-la-li-la” mang ý
nghĩa gì?
3. Niềm xót thương Lor-ca, suy tư về cuộc giải thoát và giã từ của Lor-ca:
Động từ “ ném”: nhấn mạnh sự giã từ, tự giải thoát của Lor – ca.
 Hình ảnh ẩn dụ: đường chỉ tay
đã đứt,dòng sông rộng vô cùng
→số phận ngắn ngủi,dứt khoát
chia tay mọi ràng buộc.
? cuộc đời đơn độc, ngắn ngủi nhưng mãi mãi gắn bó với nghệ thuật
Hoa Li la (Tử đinh hương)

 Nghệ thuật láy âm “li-la li-la li-la”:
- gợi hợp âm của tiếng đàn ghi ta: giàu tính nhạc
- gợi hình ảnh bông hoa buồn, chia li
-Tạo vĩ thanh trong lòng người đọc.
 Tiếng lòng tri ân sâu sắc
đối với nghệ sĩ, thiên tài
Lor-ca.
 Bài thơ có sự kết hợp hài hoà giữa hai yếu tố thơ và nhạc, cấu tứ tự sự và trữ tình.
 Những liên tưởng bất ngờ, nhiều so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, phép chuyển đổi cảm giác...
4. Nghệ thuật:
Hình ảnh, màu sắc gắn với cảm
xúc và suy tưởng.
Phong cách tượng trưng, siêu thực
I.TÌM HIỂU CHUNG
Ñaøn ghi ta cuûa Lor-ca
Tác giả:
Tác phẩm:
- Xuất xứ
- Gar-xi-a Lor-ca
-Thể thơ
- Bố cục
II.ĐỌC-HIỂU VB
* Lời đề từ
1. Hình ảnh Lor-ca..
3. Niềm xót thương
Lor-ca..
2.Lor-ca với cái chết..
4.Ngh? thu?t

III. CHỦ ĐỀ
Bài thơ làm sống lại huyền thoại Gar -xi-a Lor-ca, một nghệ sĩ tự do, cô đơn; một cái chết đầy oan khuất; một nhân cách cao quý, một tâm hồn bất diệt.
Sự đồng cảm thương tiếc sâu sắc của nhà thơ.
Ghi nhớ: SGK
I.TÌM HIỂU CHUNG
Ñaøn ghi ta cuûa Lor-ca
Tác giả:
Tác phẩm:
- Xuất xứ
- Gar-xi-a Lor-ca
-Thể thơ
II.ĐỌC-HIỂU VB
* Lời đề từ
1. Hình ảnh Lor-ca..
3. Niềm xót thương
Lor-ca....
2.Lor-ca với cái chết..
4.Ngh? thu?t
III. CH? D?
- Bố cục
Đàn ghi ta
"Khi nào tôi chết
hãy vùi thây tôi
cùng với cây đàn
dưới lớp cát

Khi nào tôi chết
hãy vùi thây tôi
giữa rặng cây cam
và đám bạc hà

Khi nào tôi chết
hãy vùi thây tôi,
tôi xin các người đó
nơi một chiếc chong chóng gió

Khi nào tôi chết!"
Gar-xi-a Lor-ca