KiÓm tra bµi cò
+ Nước ta có bao nhiêu dân tộc, nêu sự phân
bố các dân tộc ở Việt Nam?
+ Em thuộc dân tộc nào, nêu vai trò của dân
tộc Việt (Kinh)?

TIẾT 2 - Bài 2: Dân số và sự gia tang dân
số
I. Số dân
Năm

1979

1989

1999

2002

2003

2014

Dân số

52,46

64,41

76,34

79,7

80,9

90,7

Việt Nam là một nước đông dân, dân số nước ta
năm 2003 là 80,9 tr người., 90,7 Tr. người (2014)
? Dựa vào bảng số liệu bên đây hãy nhận xét tình hình dân
số nước ta qua các năm và cho biết dân số năm 2003?

i. Sè d©n
- Việt Nam là một nước đông dân, dân số nước ta năm
2003 là 80,9 tr người., 90,7 Tr. người (2014)
- Diện tích đứng thứ 58, dân số đướng thứ 3 ĐNA và thứ 14
TG.
? dựa vào bảng số liệu
Dân số so với Diện tích so Dân số so vói
bên hãy nhận xét về
thế giới
với thế giới
khu vực
thứ hạng diện tích và
Đông Nam Á
dân số của Việt Nam
so với TG và khu vực
14
58
3
ĐNA
Diện tích nước ta thuộc loại Tb so với TG nhưng dân số thuộc
vào loại đông so với TG và khu vực

B¶ng sè liÖu vÒ sè d©n cña 14 nư­íc ®«ng
d©n nhÊt thÕ giíi (n¨m 2004)
stt

Tªn n­ưíc

1 Trung Quèc

Sè d©n
(TriÖu ng­ stt
Tªn n­íc
êi)
1287
B¨ngla®Ðt
8

Sè d©n
(TriÖu ng­
êi)
138,4

2 Ên §é

1049

9 Nigiªria

133,9

3 Hoa K×

300

10 NhËt b¶n

127,2

234,9

11 Mªhic«

104,9

182

12 Philippin

84

6 Pakixtan

150,7

13 LB §øc

82,1

7 LB Nga

145

14 ViÖt Nam

81,7

4 In®«nªxia
5 Braxin

Theo em d©n sè ®«ng cã t¸c dông g× ®Õn
viÖc ph¸t triÓn kinh tÕ?

Nguån lao ®éng vµ lao ®éng dù tr÷
phong phó.

Có thị trường tiêu thụ rộng lớn

.

Nguồn lao động dồi dào.

Bµi 2: D©n sè vµ gia t¨ng d©n sè
i. Sè d©n
iI. Gia t¨ng d©n sè

Quan s¸t H 2.1:

1. H·y nhËn xÐt sù thay ®æi sè d©n qua chiÒu cao c¸c
cét biÓu ®å?

Quan s¸t H2.1:
2. H·y nhËn xÐt ®­êng biÓu diÔn tØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn ®Ó thÊy sù
thay dæi cña nã qua tõng giai ®o¹n:
1954 – 1960 … T¨ng
1960 – 1965Gi¶m
…
1965 – 1970T¨ng
…
1970 – 2003Gi¶m
…

dân số tăng nhanh và tăng liên tục, nhất là vào thập kỷ 50
của thế kỷ XX

Bµi 2: D©n sè vµ gia t¨ng d©n sè
i. Sè d©n
iI. Gia t¨ng d©n sè



Từ cuối nhưng năm 50 của thế kỷ XX dân số nước ta
tăng nhanh, dẫn đến tình trạng “bùng nổ dân số”

Quan s¸t H 2.1:

Nhờ
thực thích
hiện tốt
chính nhân
sách dân
số
và
kế đổi
hoạch
hoá gia đình
?
Giải
nguyên
của
sự
thay
đó
?
- Tốc độ gia tăng tự nhiên thay đổi từng giai đoạn; cao nhất là từ năm
nên
tỉ lệsát
giabiểu
tăngđồ
tự nêu
nhiên
của dân
số có xubiểu
hướng
giảm
, gia
? 54
Quan
nhận
xét
đường
diễn
tỉ
lệ
– 60 gần 4% .
tăng tựhàng
nhiên
củadân
dân
nước
ta thay
thế nào?
Nhưng
năm
số số
nước
ta vẫn
tăng đổi
thêmnhư
khoảng
1
- Từ
nămngười.
1976 đên 2003 có xu hướng giảm dần; thấp nhất là năm
triệu
2003 đạt 1,3%

Bµi 2: D©n sè vµ gia t¨ng d©n sè
i. Sè d©n
iI. Gia t¨ng d©n sè



Từ cuối nhưng năm 50 của thế kỷ XX dân số nước ta
tăng nhanh, dẫn đến tình trạng “bùng nổ dân số”

- Nhờ thực hiện tốt chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình
nên tỉ lệ gia tăng tự nhiên của dân số có xu hướng giảm ,
Nhưng hàng năm dân số nước ta vẫn tăng thêm khoảng 1
triệu người.
- Tỉ lệ gia tăng Dân số tự nhiên năm 2003 là1,3 TR người, năm 2014 là
1,03 Tr người.

? Vì sao tỉ lệ gia tăng tự nhiên của dân số giảm, nhưng dân số
vẫn tăng nhanh?

- Vì cơ cấu dân số nước ta trẻ, số phụ nữ ở tuổi sinh đẻ cao (khoảng
45-50 vạn phụ nữ bước vào tuổi sinh đẻ hàng năm)

Nhãm 1: D©n sè t¨ng nhanh g©y
lªn nh÷ng hËu qu¶ g×?
Nhãm 2: Lîi Ých cña sù gi¶m tØ lÖ gia
t¨ng tù nhiªn cña d©n sè n­ưíc ta?

Hậu quả của gia tăng dân số nhanh.

Hậu quả của gia tăng dân số nhanh:

Hậu quả của gia tăng dân số nhanh:

Nhãm 1: D©n sè t¨ng nhanh g©y lªn nh÷ng hËu
qu¶ g×?
* HËu qu¶: Kinh tÕ kÐm ph¸t triÓn, thiÕu viÖc
lµm. §êi sèng khã kh¨n, thu nhËp thÊp, thiÕu c¬
së h¹ tÇng, thiÕu nhµ ë, tÖ n¹n x· héi gia t¨ng. ¤
nhiÔm m«i tr­êng, c¹n kiÖt tµi nguyªn …

Nhãm 2: Lîi Ých cña sù gi¶m tØ lÖ gia t¨ng
tù nhiªn cña d©n sè n­íc ta?

* Lîi Ých :
- Sè d©n ®i vµo æn ®Þnh, kinh tÕ ph¸t
triÓn.
- ChÊt l­îng cuéc sèng ®­îc n©ng lªn...

HẬU QUẢ CỦA GIA TĂNG DÂN SỐ

XÃ HỘI

KINH TẾ

Thiếu
việc
làm

Kìm hãm
sự phát
triển kinh
tế xã hội

Gánh
nặng
cho giáo
dục và y
tế.

Thu
Nhập
Thấp

MÔI TRƯỜNG

Đời sống
chậm
được
cải thiện

Cạn
kiệt tài
nguyên.

Ô
nhiẽm
môi
trường

Quan s¸t b¶ng 2.1 cho biÕt:
1. Vïng cã tØ lÖ t¨ng d©n sè cao nhÊt vµ thÊp nhÊt lµ …?
2. C¸c vïng cã tØ lÖ gia t¨ng TN cña d©n sè cao h¬n trung b×nh c¶ nư­íc
lµ…?
C¸c vïng

TØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn cña d©n sè n¨m
1999 (%)

C¶ nư­íc
Thµnh thÞ
N«ng th«n

1,43
1,12
1,52

Trung du vµ miÒn nói B¾c Bé
+ T©y B¾c
+ §«ng B¾c
§ång b»ng s«ng Hång
B¾c Trung Bé
Duyªn h¶i Nam Trung Bé
T©y Nguyªn
§«ng Nam Bé
§ång b»ng s«ng Cöu Long

2,19
1,30
1,11
1,47
1,46
2,11
1,37
1,39

TØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn:
Cao nhÊt:

(T©y B¾c)

ThÊp nhÊt:
(§b s«ng Hång)

Quan s¸t b¶ng 2.1 cho biÕt:
1. Vïng cã tØ lÖ t¨ng d©n sè cao nhÊt vµ thÊp nhÊt lµ ?
2. C¸c vïng cã tØ lÖ gia t¨ng TN cña d©n sè cao h¬n trung b×nh c¶ n­íc
lµ?
C¸c vïng

TØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn cña d©n sè n¨m
1999 (%)

C¶ nư­íc
Thµnh thÞ
N«ng th«n

1,43
1,12
1,52

Trung du vµ miÒn nói B¾c Bé
+ T©y B¾c
+ §«ng B¾c
§ång b»ng s«ng Hång
B¾c Trung Bé
Duyªn h¶i Nam Trung Bé
T©y Nguyªn
§«ng Nam Bé
§ång b»ng s«ng Cöu Long

2,19
1,30
1,11
1,47
1,46
2,11
1,37
1,39

 TØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn gi÷a c¸c vïng kh¸c
nhau (n«ng th«n vµ miÒn nói lín h¬n c¸c
thµnh thÞ vµ khu c«ng nghiÖp)

Nguyªn nh©n chÝnh dÉn ®Õn sù kh¸c nhau ®ã?
Gi¶i ph¸p gi¶m tØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn ë c¸c
vïng ®ã ?

Bµi 2: D©n sè vµ gia t¨ng d©n sè
i. Sè d©n
iI. Gia t¨ng d©n sè
iII. C¬ cÊu d©n sè

B¶ng 2.2. C¬ cÊu d©n sè theo giíi tÝnh vµ nhãm tuæi ë
ViÖt Nam (%)
Nhãm
tuæi
0 – 14
15 – 59
60 trë lªn
Tæng sè

N¨m 1979

N¨m 1989

N¨m 1999

Nam

N÷

Nam

N÷

Nam

N÷

21,8
23,8
2,9
48,5

20,7
26,6
4,2
51,5

20,1
25,6
3,0
48,7

18,9
28,2
4,2
51,3

17,4
28,4
3,4
49,2

16,1
30,0
4,7
50,8

Nhãm I: §äc kÜ b¶ng 2.2 trang 9 nhËn xÐt c¬ cÊu d©n sè theo ®é tuæi
cña n­íc ta víi c¸c c©u hái sau:
1. Céng d©n sè theo nhãm tuæi (nam + n÷)
§é tuæi

N¨m

1979

1989

1999

0 – 14
15 - 59
Trªn 60
2. Tõ 1979 – 1999 cã cÊu d©n sè theo nhãm tuæi n­íc ta thay ®æi
nh­thÕ nµo? (t¨ng hay gi¶m)
§é tuæi: 0 – 14 …
15 – 59 …
.
Trªn 60 …
3. Tõ ®ã h·y kÕt luËn: C¬ cÊu d©n sè n­íc ta lµ ..........(giµ hay trÎ)

Nhãm I: §äc kÜ b¶ng 2.2 trang 9 nhËn xÐt c¬ cÊu d©n sè theo ®é tuæi
cña n­íc ta víi c¸c c©u hái sau:
1. Céng d©n sè theo nhãm tuæi (nam + n÷)
§é tuæi

N¨m

0 - 14
15 - 59
Trªn 60

1979
42,5%
50,4%
7,1%

1989
39%
53,8%
7,2%

1999
33,5%
58,4%
8,1%

2. Tõ 1979 – 1999 cã cÊu d©n sè theo nhãm tuæi n­íc ta thay ®æi
nh­thÕ nµo?
§é tuæi: 0 – 14: Gi¶m
15 – 59: T¨ng
Trªn 60: T¨ng
3. Tõ ®ã h·y kÕt luËn: C¬ cÊu d©n sè n­íc ta lµ TrÎ

1.C¬ cÊu d©n sè theo ®é tuæi

 - ViÖt Nam cã c¬ cÊu d©n sè trÎ
- D©n sè t¨ng nhanh, tØ träng nhãm tuæi trÎ
cao g©y søc Ðp ®èi víi tµi nguyªn, m«i tr­
êng, chÊt l­îng cuéc sèng vµ gi¶i quyÕt
viÖc lµm.

Nhãm II: §äc kÜ b¶ng 2.2 trang 9
1. TØ lÖ 2 nhãm (nam, n÷) d©n sè n­íc ta tõ 1979 – 1999 thay ®æi nh­thÕ
nµo (t¨ng hay gi¶m)?
N¨m

1979
48,5%

1989
48,7%

1999
49,2%

N÷
51,5%
NhËn xÐt ...

51,3%

50,8%

§é tuæi

Nam

2. Em hiÓu thÕ nµo lµ tØ sè giíi tÝnh?
Gi¶i thÝch tû sè giíi tÝnh n¨m 1979 cña n­íc ta lµ 94,2?
3. TØ sè giíi tÝnh : 1979 – 94,2
1989 – 94,7
1999 – 96,9
T¹i sao l¹i cã sù thay ®æi tØ sè giíi tÝnh ®ã?

Nhãm II: §äc kÜ b¶ng 2.2 trang 9
1. TØ lÖ 2 nhãm (nam, n÷) d©n sè n­íc ta tõ 1979 – 1999 thay ®æi nh­thÕ
nµo (t¨ng hay gi¶m)?
§é tuæi

Nam

N¨m

1979
48,5%

1989
48,7%

N÷
51,5%
51,3%
NhËn xÐt: nam t¨ng, n÷ gi¶m

1999
49,2%
50,8%

2 TØ sè giíi tÝnh lµ sè nam so víi 100 n÷
Tû sè giíi tÝnh n¨m 1979 cña n­íc ta lµ 94,2 nam so víi 100 n÷
3. TØ sè giíi tÝnh : 1979 – 94,2
1989 – 94,7
1999 – 96,9
T¹i sao l¹i cã sù thay ®æi tØ sè giíi tÝnh ®ã?

2. C¬ cÊu d©n sè theo giíi tÝnh

 - N¨m 1999: Nam - 49,2%
N÷

- 50,8%

-TØ sè giíi tÝnh trung b×nh: 96,9
Cao ë vïng nhËp c­( T©y Nguyªn: 102,5)
ThÊp ë vïng xuÊt c­nhiÒu (§b s«ng Hång: 95,5)

Bµi 2: D©n sè vµ gia t¨ng d©n sè
i. Sè d©n
iI. Gia t¨ng d©n sè
iII. C¬ cÊu d©n sè

1.C¬ cÊu d©n sè theo ®é tuæi
2. C¬ cÊu d©n sè theo giíi tÝnh

Cñng cè
I. §Ó d©n sè n­íc ta tiÕn tíi æn ®Þnh theo em ph¶i
cã c¸c gi¶i ph¸p nµo?
- N©ng cao d©n trÝ toµn quèc
- Thùc hiÖn tèt chÝnh s¸ch KHHG§
- Thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh tÕ, n©ng cao
chÊt l­îng cuéc sèng nh©n d©n.

II. H·y chän c¸c ®¸p ¸n ®óng:
1. ViÖt Nam lµ n­íc:
a. §«ng d©n, d©n sè trÎ
b. §«ng d©n, d©n sè æn ®Þnh
c. Sè d©n t¨ng nhanh liªn tôc
2. ViÖt Nam cã tØ lÖ gia t¨ng d©n sè tù nhiªn:
a. ThÊp vµ æn ®Þnh
b. Cao vµ æn ®Þnh
c. Cao vµ cã xu h­íng gi¶m dÇn

III. H·y ghÐp 1, 2 víi a, b …cho ®óng

1. D©n sè ®«ng, æn
®Þnh.
2. D©n sè ®«ng, t¨ng
nhanh, kh«ng æn
®Þnh

a. Cã ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t
triÓn kinh tÕ
b. T¸c ®éng lµm kinh tÕ
chËm ph¸t triÓn
c. §ñ viÖc lµm cho ng­êi
lao ®éng
d. Thu nhËp cña ng­êi lao
®éng cao
e. ThiÕu nhµ ë, m«i tr­êng
bÞ « nhiÔm, tµi nguyªn
c¹n kiÖt

IV. H­íng dÉn HS lµm bµi tËp 3 sgk/10

+ C¸ch tÝnh tØ lÖ gia t¨ng tù nhiªn
= (TØ suÊt sinh – tØ suÊt tö) x 10 =... %
+ VÏ biÓu ®å:
- §æi tØ suÊt sinh, tö (0/00 ) ra 0/0

- Trôc hoµnh: thêi gian (n¨m)
- Trôc tung: %
- VÏ tØ suÊt sinh b»ng ®­êng mµu xanh
- VÏ tØ suÊt tö b»ng ®­êng mµu ®á

IV. H­íng dÉn HS lµm bµi tËp 3 sgk/10
%

TØ suÊt sinh
TØ suÊt tö
5

- Kho¶ng c¸ch gi÷a
vµ
lµ tØ
lÖ t¨ng tù nhiªn cña d©n
sè

4
3,25

3

2

1,99

1
0,72

1979

0,56

1999

N¨m

PhÇn viÖc vÒ nhµ

1. Lµm bµi tËp 3 SGK/10 nh­
h­íng dÉn
2. ChuÈn bÞ bµi 3

®·