CHƯƠNG 8:
DẪN XUẤT HALOGEN
- ANCOL - PHENOL
BÀI 51
DẪN XUẤT HALOGEN
Định nghĩa – Phân loại - Đồng phân – Danh pháp
Tính chất vật lý
Tính chất hoá học
Ứng dụng
X là halogen, a ≥ 1, x ≥1
Định nghĩa
Dẫn xuất halogen của hidrocacbon hay gọi tắt dẫn xuất halogen
ĐỊNH NGHĨA
PHÂN LOẠI
Bậc Halogen = bậc của C liên kết với halogen
4 3 2 1
3 2 1
4 3 2 1
1 2 3 4
1-clobutan
1-clo-2metylpropan
Đồng phân mạch cacbon
ĐỒNG PHÂN
Đồng phân vị trí liên kết
Đồng phân vị trí nhóm chức
1-clobut-2- en
4-clobut-1- en
Các dạng đồng phân
Các dạng đồng phân
Đồng phân lập thể
X Z
C = C
Y T
Công thức lập thể và tên các đồng phân ứng với công thức phân tử C2H2ClF ( ∆ = 1)
Bước 2 : viết mạch cacbon, chọn trục đối xứng cho
mỗi mạch
+ Dài nhất = số cacbon
+ Ngắn nhất ≥ số cacbon : 2
Bước 1 : tính số liên kết pi ∆ =
C – C – C – C
C – C – C
C
*
*
*
*
Bước 3 : di chuyển nhóm halogen từ cacbon đầu mạch → trục đối xứng
Vậy có 4 đồng phân
DANH PHÁP
1. Tên thông thường
CHCl3 clorofom CHBr3 brorofom
2. Tên gốc - chức
CH2Cl2 mtylen clorua
Gốc chức
CH2=CH-Cl vinyl clorua
Gốc chức
Cl - CH2 - CH2 – Cl
1,1-điclopropan
1 2
3 2 1
1,2 - đicloetan
DANH PHÁP
TÍNH CHẤT VẬT LÍ
a. Sự biến đổi nhiệt độ sôi ghi trong bảng có theo qui luật
nào không ?
Nhiệt độ sôi (0C) của một số dẫn xuất cho trong bảng
b. So sánh nhiệt độ sôi của các dẫn xuất halogen trong bảng với nhệt đô sôi của hidrocacbon tương ứng và rút ra nhận xét ?
TÍNH CHẤT HÓA HỌC

C
X
C
δ+
δ-
Liên kết C – X phân cực về phía X
Phản ứng thế nguyên tử halogen bằng nhóm -OH
Phản ứng tách HX
Phản ứng với Mg
Độ âm điện của halogen > độ âm điện của
cacbon
1. Phản ứng thế nguyên tử halogen bằng nhóm -OH
Thí nghiệm
CH2=CH-CH2-Cl + H-OH CH2=CH-CH2-OH + HCl
t0C
1. Phản ứng thế nguyên tử halogen bằng nhóm-OH
3000C, 200atm
CH3- CH2 – CH2 – Cl + NaOH CH3 – CH2 – CH2 -OH + NaCl
t0C
+ NaOH CH2 = CH – CH2 -OH + NaCl
CH2=CH-CH2-Cl
t0C
AgNO3 dùng để chứng minh phản ứng xảy ra, do tạo kết tủa trắng AgCl : Ag+ + Cl- AgCl↓
Sơ lược về cơ chế thế nguyên tử halogen
Br
C
δ+
δ-
Cắt dị li
CH3
CH3
CH3
Dung môi phân cực
C
CH3
CH3
CH3
+
+ Br
-
(1)
C
CH3
CH3
CH3
+
C
CH3
CH3
CH3
OH
(2)
- Ankyl bậc I tác dụng với dung dịch NaOH loãng tạo ancol với hiệu suất khá cao
- Ankyl bậc III trong những điều kiện loãng như trên cho hỗn hợp sản phẩm thế và tách.
2. Phản ứng tách hidrohalogenua
* Nước Br2 dùng để làm gì ?
Chứng minh có sự tạo thành CH2 = CH2
+ KOH
ancol,t0C
CH2 = CH – CH2 – CH3
CH3 – CH = CH – CH3
Sản phẩm chính
Sản phẩm phụ
Cách tách : Br tách cùng với nguyên tử H ở cacbon bên cạnh
CH2 – CH2 + KOH CH2 = CH2 + KCl + H2O
H Br
Ancol
t0C
I II
Tách HBr từ 2 – brombutan được bao nhiêu sản phẩm→ Có bao nhiêu sản phẩm tạo thành ? Viết PTHH
Qui tắc ZAI -XEP
Nhóm-OH ưu tiên tách cùng với nguyên tử H ở C bậc cao bên cạnh
* Viết phương trình hoá học
3. Phản ứng với magie
Mg + C2H5 – Br C2H5 – Mg – Br
C2H5-O-C2H5 khan
- Mg (bột) không tan trong C2H5-O-C2H5
- Cho etyl bromua, khuấy đều, bột Mg tan thành dung dịch đồng nhất
Etyl magie bromua, tan trong ete
- Có liên kết trực tiếp giữa C và Mg → hợp chất cơ – kim ( hữu cơ – kim loại)
- Liên kết C – Mg là trung tâm phản ứng
- Hợp chất cơ kim tác dụng mạnh với các chất có H linh động : H2O, ancol, ...; với khí CO2 .
2C2H5-Mg-Br + H2O → 2C2H6 + Mg(OH)2 + MgBr2
ỨNG DỤNG
Làm dung môi
VD: metylen clorua, 1,2-dicloetan …..
2. Làm nguyên liệu cho tổng hợp hữu cơ
Các dẫn xuất halogen của etilen, butadien được dùng làm monome để tổng hợp các polime quan trọng.
VD: etylen clorua để tổng hợp PVC,..
3. Các ứng dụng khác
- Trong y học: làm chất gây mê,…
- Trong nông nghiệp: làm thuốc phòng trừ sâu bệnh, diệt cỏ, kích thích sinh trưởng,…
- Chú ý không sử dụng CFCl3 & CF2Cl2 vì chúng gây hại đối với tầng ozon.
BÀI TẬP VỀ NHÀ
Làm các bài tập
1 – 8/ SGK / trang 215 - 216