NGUYỄN THỊ NGHĨA
Luyện từ và câu – Lớp 4
Dấu hai chấm (trang 22).

KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Tìm các từ ngữ thể hiện lòng nhân hậu, tình cả yêu thương đồng loại?
- Lòng nhân ái, lòng vị tha, tình thân ái, tình thương mến, yêu quý, xót thương, đau xót, …
2. Câu tục ngữ: “Ở hiền gặp lành” khuyên chúng ta điều gì?
- Khuyên người ta sống hiền lành, nhân hậu vì sống như vậy sẽ gặp những điều tốt lành, may mắn.
a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: "Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành." Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của người.
Theo Trường Chinh
b) Tôi xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò:
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
Tô Hoài
c) B� thuong khơng mu?n b�n
B�n th? v�o trong chum.

R?i b� l?i di l�m
D?n khi v? th?y l?:
S�n nh� sao s?ch qu�
D�n l?n d� du?c an
Com nu?c n?u tinh tuom
Vu?n rau tuoi s?ch c?.
Phan Th? Thanh Nh�n
1. D?u hai ch?m b�o hi?u b? ph?n c�u d?ng sau nĩ l� l?i nĩi c?a m?t nh�n v?t ho?c l� l?i gi?i thích cho b? ph?n d?ng tru?c.
Ghi nhớ:
Khi b�o hi?u l?i nĩi c?a nh�n v?t, d?u hai ch?m du?c d�ng ph?i h?p v?i d?u ngo?c k�p hay d?u g?ch d?u dịng.
* Em hãy tìm trong sách Tiếng Việt câu văn có sử dụng dấu hai chấm có tác dụng báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của một nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.

Luyện tập:
Bài 1: Trong các câu sau, mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?
a) Tôi thở dài:
- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?
- Nó không tả, không viết gì hết. Nó nộp giấy trắng cho cô. Hôm trả bài, cô giận lắm. Cô hỏi: “Sao trò không chịu làm bài?”
+ Dấu hai chấm thứ nhất (phối hợp với dấu gạch ngang đầu dòng) báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của nhân vật “tôi” (người cha)
+ Dấu hai chấm thứ hai (phối hợp với dấu ngoặc kép) báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của nhân vật cô giáo.
b) Dưới tầm cánh chú bây giờ là lũy tre xanh rì rào trong gió, là bờ ao với những khóm khoai nước rung rinh. Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nước hiện ra: đồng với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ; dòng sông với những đoàn thyền ngược xuôi.
Theo Nguyễn Thế Hội
Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là
lời giải thích cho bộ phận đứng trước.
Bài 2. Viết một đoạn văn theo truyện Nàng tiên Ốc, trong đó có ít nhất hai lần dùng dấu hai chấm:
Một lần, dấu hai chấm dùng để giải thích.
Một lần, dấu hai chấm dùng để dẫn lời nhân vật.
Ngày xưa, có một cụ già chuyên mò cua
bắt ốc. Một hôm bà bắt được một con ốc
vỏ xanh biếc …..
Bà đi làm khi trở về thấy lạ: Sân nhà sao sạch quá,
Đàn lợn ……

Củng cố
Hãy theo dõi đoạn trích, sau đó nêu các câu có dấu hai chấm được sử dụng đúng hay sai !
Cậu bé Gióng bảo : Mẹ ơi, mẹ hãy gọi sứ giả vào đây dùm con đi mẹ !
Cậu bé Gióng bảo :
- Mẹ ơi, mẹ hãy gọi sứ giả vào đây dùm con đi mẹ !
- Người mẹ rất ngạc nhiên : "Cậu bé Gióng đã nói được " .
-Người mẹ rất ngạc nhiên : Cậu bé Gióng đã nói được .
S
S
Đ
Đ
Chào tạm biệt. Chúc các em học tốt.