Luyện từ và câu:
Dấu hai chấm.
HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : "Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành ." Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của người .
Theo Trường Chinh
Hoạt động 1 : Nh?n x�t
Trong các câu văn, câu thơ sau dấu hai chấm có tác dụng gì?
b) Tôi xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò:
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
Tô Hoài
c) Bà thương không muốn bán
Bèn thả vào trong chum .

Rồi bà lại đi làm
Đến khi về thấy lạ:
Sân nhà sao sạch quá
Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
Vườn rau tươi sạch cỏ
Phan Thị Thanh Nhàn
Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của một nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.
Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng.
Ghi nhớ:
Hoạt động 2 : Luyện tập
* Dấu hai chấm có tác dụng báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó (bộ phận có dấu gạch ngang đầu dòng) là lời nói của nhân vật "tôi" và trích lời cô giáo (kết hợp dấu ngoặc kép)
a) Tôi thở dài:
- Còn đứa bị điểm không, nó tả như thế nào?
- Nó không tả, không viết gì hết. Nó nộp giấy trắng cho có. Hôm trả bài, cô giận lắm. Cô hỏi: "Sao trò không chịu làm bài?”
Bài 1: Trong các câu sau mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?
Dấu hai chấm có tác dụng giải thích cho bộ phận đứng trước. Phần đi sau làm rõ những cảnh tuyệt đẹp của đất nước là những cảnh g
Hoạt động 2 : Luyện tập
Bài 1: Trong các câu sau mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?
b) Dưới tầm cánh chú chuồn chuồn bấy giờ là lũy tre xanh rì rào trong gió, là bờ ao với những khóm khoai nước rung rinh. Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đát nước hiện ra: cánh đồng với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ, dòng sông với những đoàn thuyền ngược xuôi.
Bài 2.Vieát moät ñoaïn vaên theo truyeän Naøng tieân OÁc, trong ñoù coù ít nhaát hai laàn duøng daáu hai chaám :
Moät laàn, daáu hai chaám duøng ñeå giaûi thích.
Moät laàn, daáu hai chaám duøng ñeå daãn lôøi nhaân vaät.
Mẫu 1

Bà lão liền chạy nhanh đến bên chum nước, cầm lấy vỏ ốc rồi đập tan ra thành từng mảnh. Nghe tiếng động, nàng tiên vội vàng quay lại chum nước để ẩn mình vào ốc. Nhưng đã quá muộn: vỏ ốc đã không còn nữa.
Bà cụ ôm chầm lấy nàng tiên, nói:
- Con gái! Con hãy ở lại đây với mẹ".

Mẫu 2
Ngày xưa ở một ngôi làng nọ có bà lão nghèo sinh sống, làm nghề mò cua bắt ốc. Một hôm, bà bắt được một con ốc đẹp vô cùng Bà nói :"Ồ! Đẹp quá". Bà âu yếm vừa vuốt ve ốc và nói :"Ốc ơi, mày ở với tao nhé!". Rồi bà để ốc vào trong chum. Một hôm đi làm về, bà thấy lạ quá, sân nhà sao sạch sẽ, đàn lợn đã được ăn, cơm nước nấu tinh tươm, vườn rau tươi sạch cỏ. Một hôm bà phát hiện ra ốc là một cô gái xinh đẹp liền đập vỡ vỏ ốc để cô gái sống cùng với mình.

Chúc các em học tốt.