Luyện từ và câu
DẤU HAI CHẤM
(Trang 22)
Thứ sáu ngày 03 tháng 12 năm 2021
I. Nhận xét
Trong các câu văn, câu thơ sau đây, dấu hai chấm có tác dụng gì?
a)Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”. Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của Người. (Theo Trường Chinh)
a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.” Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của Người.
(TheoTrường Chinh)
Phần đằng sau dấu hai chấm là lời của ai?
?
Lời nói của chủ tịch Hồ Chí Minh.
I. Nhận xét
Trong các câu văn, câu thơ sau đây, dấu hai chấm có tác dụng gì?
Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “ Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.” Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của Người. (Theo Trường Chinh)
Dấu hai chấm: báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của nhân vật, dùng phối hợp với dấu ngoặc kép.
: “
”
b) Tôi xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò :
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
Tô Hoài
b) Tôi xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò :
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
Tô Hoài
Câu được trích phía sau dấu hai chấm là lời của ai? 
?
Lời nói của Nhà Trò
Lời nói của Dế Mèn
b) Tôi xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò :
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
Dấu hai chấm: báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của nhân vật, dùng phối hợp với dấu gạch đầu dòng.
c) Bà thương không muốn bán
Bèn thả vào trong chum.

Rồi bà lại đi làm
Đến khi về thấy lạ :
Sân nhà sao sạch quá
Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
Vườn rau tươi sạch cỏ.
c) Bà thương không muốn bán
Bèn thả vào trong chum.

Rồi bà lại đi làm
Đến khi về thấy lạ :
Sân nhà sao sạch quá
Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
Vườn rau tươi sạch cỏ.
Phan Thị Thanh Nhàn
Dấu hai chấm:báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.
lạ :
Tác dụng của dấu hai chấm
Câu dấu hai chấm
x
x
x
1. Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của một nhân vật hoặc lời giải thích cho bộ phận đứng trước.
Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng.
II. Ghi nhớ (SGK – Trang23)
Trong các câu sau, mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?
a) Tôi thở dài :
- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?
- Nó không tả, không viết gì hết. Nó nộp giấy trắng cho cô. Hôm trả bài, cô giận lắm. Cô hỏi : “Sao trò không chịu làm bài?”
Theo Nguyễn Quang Sáng
III. Luyện tập
Tôi thở dài :
- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?
Tác dụng của dấu hai chấm:
Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của nhân vật “tôi” (phối hợp với dấu gạch đầu dòng)
- Nó không tả, không viết gì hết. Nó nộp giấy trắng cho cô. Hôm trả bài, cô giận lắm. Cô hỏi : “Sao trò không chịu làm bài?”
Tác dụng của dấu hai chấm:
Báo hiệu bộ phận đứng sau là câu hỏi của cô giáo (phối hợp với dấu ngoặc kép)
Trong các câu sau, mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?
b) Dưới tầm cánh chú bây giờ là lũy tre xanh rì rào trong gió, là bờ ao với những khóm khoai nước rung rinh. Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nước hiện ra : cánh đồng với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ; dòng sông với những đoàn thuyền ngược xuôi.
Theo Nguyễn Thế Hội
Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nước hiện ra : cánh đồng với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ; dòng sông với những đoàn thuyền ngược xuôi.
Tác dụng của dấu hai chấm:
Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giải thích cho bộ phận đứng trước (những cảnh gì là cảnh tuyệt đẹp của đất nước)
Bài 2. Viết một đoạn văn theo truyện Nàng tiên Ốc, trong đó có ít nhất hai lần dùng dấu hai chấm:
- Một lần, dấu hai chấm dùng để giải thích.
- Một lần, dấu hai chấm dùng để dẫn lời nhân vật.
Gợi ý:
Một hôm bà vẫn đi làm như mọi khi, nhưng giữa đường bà lại quay về, nấp sau cánh cửa bà bỗng thấy một chuyện kì lạ: Từ trong chum nước, một nàng tiên bước ra. Bà rón rén đến gần chum đập vỡ vỏ ốc.
Thấy động nàng tiên Ốc giật mình quay lại chui vào nhưng vỏ ốc đã vỡ. Bà lão ôm lấy nàng dịu dàng nói:
Con hãy ở đây với mẹ !
Dấu hai chấm sau (phối hợp với dấu gạch đầu dòng) báo hiệu bộ phận đứng sau là lời bà lão nói với nàng tiên ốc.
Dặn dò
- Ghi nhớ các tác dụng của dấu hai chấm.
- Chuẩn bị bài sau: Từ đơn và từ phức.