Những dấu câu ơi!
Cảm ơn các bạn dấu câu
Không là chữ cái nhưng đâu bé người
Dấu phẩy( , )
.........................thường
thấy ai ơi
Tách biệt từng ý đọc thời ngắt ra
Dấu chấm (.)
..........................trọn
vẹn câu mà
Không biết dùng sẽ dây cà, dây khoai.
Chấm than (!) tình cảm dạt dào
...........................
Khiến sai, đề nghị lẽ nào làm ngơ
Chấm hỏi (?)
............................giỏi
đến bất ngờ
Hỏi ai hay chính thẫn thờ hỏi ta
Hai chấm (:)
.............................lời
trích gần xa
Đôi khi giải thích thế là hiểu thêm

Luyện từ và câu
Dấu hai chấm

Trong các câu văn, câu thơ sau đây, dấu hai chấm có tác dụng gì?
a. Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm
sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm
ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.” Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động
trong suốt cuộc đời của Người.
Theo Trường Chinh
c. Bà thương không muốn bán
b. Tôi xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò:
            Bèn thả vào trong chum.
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.             Rồi bà lại đi làm
            Đến khi về thấy lạ:
            Sân nhà sao sạch quá
            Đàn lợn đã được ăn
            Cơm nước nấu tinh tươm
            Vườn rau tươi sạch cỏ.
                                Phan Thị Thanh Nhàn

a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có một
sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho
nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự
do, đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng
được học hành”. Nguyện vọng đó chi phối mọi ý
nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của Người.
(Theo Trường Chinh)

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột
bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do,
đồng bào ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”. Nguyện vọng
đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của Người.
(Theo Trường Chinh)

?

Phần đằng sau dấu hai chấm có ý nghĩa gì ?

A. Không có ý nghĩa gì.
B. Lời nói của chủ tịch Hồ Chí Minh.
C. Liệt kê những nguyện vọng của chủ tịch Hồ Chí Minh.
D. Phần thừa ra trong câu.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói :: “ “ Tôi chỉ có một sự ham
muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn
toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai
cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành”” .
Nguyện vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong
suốt cuộc đời của Người.
(Theo Trường Chinh)
Dấu hai chấm: báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói
của nhân vật, dùng phối hợp với dấu ngoặc kép.

b) Tôi xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò :
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
Tô Hoài

b) Tôi xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò :
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
Tô Hoài

?

Câu được trích phía sau dấu hai
chấm mang ý nghĩa gì? 

Lời nói của Nhà Trò
Lời nói của Dế Mèn

b) Tôi xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò :
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
Tô Hoài
Dấu hai chấm: báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của
nhân vật, dùng phối hợp với dấu gạch đầu dòng.

c) Bà thương không muốn bán
Bèn thả vào trong chum.
Rồi bà lại đi làm
Đến khi về thấy lạ :
Sân nhà sao sạch quá
Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
Vườn rau tươi sạch cỏ.
Phan Thị Thanh Nhàn

c) Bà thương không muốn bán
Bèn thả vào trong chum.
Rồi bà lại đi làm
Đến khi về thấy lạ :
Sân nhà sao sạch quá
Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
Vườn rau tươi sạch cỏ.
Phan Thị Thanh Nhàn

?

Sau dấu hai chấm liệt kê những
điều kì lạ gì diễn ra trong nhà bà cụ?
1. Bà lại đi làm.
2. Cơm nước tinh tươm.
3. Sân nhà sạch.
4. Con ốc được thả vào chum.
5. Vườn rau sạch cỏ.
6. Đàn lợn được ăn.
7. Bà thương ốc không bán.

c) Bà thương không muốn bán
Bèn thả vào trong chum.
Dấu hai chấm: báo
Rồi bà lại đi làm
lạ ::
Đến khi về thấy lạ
hiệu bộ phận đứng sau là
Sân nhà sao sạch quá
lời giải thích cho bộ phận
Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
đứng trước.
Vườn rau tươi sạch cỏ.
Phan Thị Thanh Nhàn

a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói : “Tôi chỉ có
một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là
làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân
ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng
có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học
hành”. ...

- Dấu hai chấm cho biết phần sau là lời
nói của Bác Hồ (ở đây dấu hai chấm
được dùng phối hợp với dấu ngoặc kép).

b) Tôi xoè cả hai càng ra, bảo Nhà Trò:
- Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.

- Dấu hai chấm cho biết câu sau là lời
nói của Dế Mèn (ở đây dấu hai chấm
phối hợp với dấu gạch đầu dòng).

c) …………….
Đến khi về thấy lạ:
Sân nhà sao sạch quá
Đàn lợn đã được ăn
Cơm nước nấu tinh tươm
Vườn rau tươi sạch cỏ.

- Dấu hai chấm cho biết bộ phận đi sau
là lời giải thích những điều kì lạ mà bà
cụ thấy khi về nhà.

Ghi nhớ
1.Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận đứng sau nó là lời nói của
nhân vật hoặc lời giải thích cho bộ phận đứng trước nó.
2. Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng
phối hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng.

III. Luyện tập
Trong các câu sau, mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?

a) Tôi thở dài :
- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?
- Nó không tả, không viết gì hết. Nó nộp giấy trắng
cho cô. Hôm trả bài, cô giận lắm. Cô hỏi : “Sao trò
không chịu làm bài?”
Theo Nguyễn Quang Sáng

Tôi thở dài :
- Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào?
Tác dụng của dấu hai chấm:
Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời nói của nhân vật “tôi”
(phối hợp với dấu gạch đầu dòng)

- Nó không tả, không viết gì hết. Nó nộp giấy trắng cho cô.
Hôm trả bài, cô giận lắm. Cô hỏi : “Sao trò không chịu làm
bài?”
Tác dụng của dấu hai chấm:
Báo hiệu bộ phận đứng sau là câu hỏi của cô giáo
(phối hợp với dấu ngoặc kép)

III. Luyện tập
Trong các câu sau, mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì?

b) Dưới tầm cánh chú bây giờ là luỹ tre xanh rì
rào trong gió, là bờ ao với những khóm khoai
nước rung rinh. Rồi những cảnh tuyệt đẹp của
đất nước hiện ra : cánh đồng với những đàn trâu
thung thăng gặm cỏ; dòng sông với những đoàn
thuyền ngược xuôi.
Theo Nguyễn Thế Hội

Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nước hiện ra : cánh đồng
với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ; dòng sông với
những đoàn thuyền ngược xuôi.
Tác dụng của dấu hai chấm:
Báo hiệu bộ phận đứng sau là lời giải thích cho bộ phận
đứng trước (những cảnh gì là cảnh tuyệt đẹp của đất
nước)

Bài 2. Viết một đoạn văn theo truyện Nàng tiên Ốc,
trong đó có ít nhất hai lần dùng dấu hai chấm:
- Một lần, dấu hai chấm dùng để giải thích.
- Một lần, dấu hai chấm dùng để dẫn lời
nhân vật.

Bài 2. Viết một đoạn văn theo truyện Nàng
tiên Ốc, trong đó có ít nhất hai lần dùng dấu
hai chấm:
Hướng dẫn:
1.Con chọn 1 hoặc 2 đoạn truyện trong bài.
2.Chuyển thành lời kể của mình để viết văn.
3.Trong đoạn văn cần ít nhất hai lần dùng dấu hai chấm:
-Một lần, dấu hai chấm dùng để giải thích.
- Một lần, dấu hai chấm dùng để dẫn lời nhân vật.

Mẫu:
Bà lão nhẹ nhàng bước nhanh đến chum nước cầm chiếc vỏ ốc lên
và đập vỡ ngay.
Nàng tiên ốc giật mình, định chạy nhanh đến chum nước nhưng
đã trễ rồi: vỏ ốc đã vỡ tan ra. Bà lão ôm lấy nàng dịu dàng nói:
-Con hãy ở đây với mẹ !

Mẫu:
Hôm sau, bà vừa đi làm về đến nhà. Bà vô cùng ngạc nhiên:
cửa nhà gọn gàng, vườn rau sạch cỏ, cơm canh bày sẵn. Bà nhìn
ngó quanh mà chẳng thấy ai. Lạ thật! Bà liền hỏi to:
-Có ai đấy không? Ai đến giúp bà đấy nhỉ?
Không gian vẫn im lặng, chẳng có ai trả lời.

Bài tập thưởng
Con hãy viết một đoạn văn kể về một nhân vật trong câu chuyện
con đã được học. Trong đó có sử dụng dấu hai chấm.
 
 

Củng cố
1.Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận đứng sau nó
lời nói của một nhân vật
giải thích
là……………………...........hoặc……...............cho
bộ phận
đứng trước nó.
2. Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được
gạch đầu dòng
ngoặc kép
dùng phối hợp với dấu……………..hay
dấu……………..

TRÒ CHƠI “XÌ ĐIỆN”
Nối từng ô bên trái với ô nêu đúng tác dụng của dấu hai chấm ở bên phải
1. Người Việt Bắc nói rằng: “Ai chưa
biết hát bao giờ đến Ba Bể sẽ biết hát.
Ai chưa biết làm thơ đến Ba Bể sẽ làm
được thơ.”

a. Báo hiệu bộ phận đứng
sau là lời nói của nhân
vật (phối hợp với dấu
gạch đầu dòng).

2. Vườn của ông em có đủ các loại cây
trái: mít, dừa, mãng cầu, măng cụt,…

b. Báo hiệu bộ phận đứng
sau là lời nói của nhân vật
(phối hợp với dấu ngoặc
kép).

3. Mai hỏi Đào:
- Ước mơ lớn nhất của cậu là gì?

c. Báo hiệu bộ phận đứng
sau là lời giải thích cho
bộ phận đứng trước

- Hoàn thành VBT Tiếng Việt + BT thưởng.
- Ghi nhớ các tác dụng của dấu hai chấm.