Nhiệt liệt chào mừng quý thầy, cô về dự giờ tham lớp 8C
Giáo viên: Hoàng Thị Liên
Kể các loại dấu câu mà em biết ?
I/ Dấu ngoặc đơn:
Ví dụ :
Đùng một cái, họ (những người bản xứ) được phong cho cái danh hiệu tối cao là “chiến sĩ bảo vệ công lý và tự do”. (Nguyễn Ái Quốc, Thuế máu)
b. Gọi là kênh Ba Khía vì ở đó hai bên bờ tập trung toàn những con ba khía, chúng bám đặc sệt quanh các gốc cây (ba khía là một loại còng biển lai cua, càng sắc tím đỏ, làm mắm xé ra trộn tỏi ớt ăn rất ngon). (Theo Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam)


c. Lí Bạch (701-762), nhà thơ nổi tiếng của Trung Quốc đời Đường, tự Thái Bạch, hiệu Thanh Liên cư sĩ, quê ở Cam Túc; lúc mới năm tuổi, gia đình về định cư ở làng Thanh Liên, huyện Xương Long thuộc Miên Châu (Tứ Xuyên). (Ngữ văn 7, tập 1)

Phần nào trong câu có thể cho vào dấu ngoặc đơn ?
a/ Nam lớp trưởng lớp 9A học rất giỏi.
b/ Mùa xuân mùa đầu tiên của một năm là mùa cây cối đâm chồi nảy lộc.
( )
( )
II/ Dấu hai chấm:
Ví dụ:
a. Rồi Dế Choắt loanh quanh, băn khoăn. Tôi phải bảo:
- Được, chú mình cứ nói thẳng thừng ra nào.
Dế Choắt nhìn tôi mà rằng :
- Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang bên nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang… (Tô Hoài, Dế Mèn phiêu lưu kí)
b. Như tre mọc thẳng, con người không chịu khuất.
Người xưa có câu: “Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng”. Tre là thẳng thắn, bất khuất ! (Thép Mới, Cây tre Việt Nam)
c. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học. ( Thanh Tịnh, Tôi đi học)



2. Kết luận:
Ghi nhớ : ( SGK trang 135)

Dấu hai chấm dùng để:
- Đánh dấu (báo trước) phần giải thích, thuyết minh cho một phần trước đó;
- Đánh dấu (báo trước) lời dẫn trực tiếp (dùng với dấu ngoặc kép) hay lời đối thoại (dùng với dấu gạch ngang).

Đoạn văn sau còn thiếu dấu gì? Em hãy đặt dấu đó vào vị trí thích hợp?

Trong thư gửi học sinh nhân ngày khai trường, Bác viết “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các em”.
:
Bài tập 1: Giải thích công dụng của dấu ngoặc đơn trong các đoạn trích sau:
Qua các cụm từ “tiệt nhiên” (rõ ràng, dứt khoát như thế, không thể khác), “định phận tại thiên thư” (định phận tại sách trời), “hành khan thủ bại hư” (chắc chắn sẽ nhận lấy thất bại), hãy nhận xét về giọng điệu của bài thơ.
(Ngữ văn 7, tập 1)

III. Bài tập:
Bài tập 2: Giải thích công dụng của dấu hai chấm trong những đoạn trích sau:

Nhưng họ thách nặng quá : nguyên tiền mặt phải mất một trăm đồng bạc, lại còn cau, còn rượu… cả cưới nữa thì mất đến cứng hai trăm bạc.
( Nam Cao, Lão Hạc)



Sau khi đọc xong mấy mươi tên đã viết sẵn trên mảnh giấy lớn, ông đốc nhìn chúng tôi nói sẽ:
Thế là các em được vào lớp năm. Các em phải gắng học để thầy mẹ được vui lòng và để thầy dạy các em được sung sướng. Các em đã nghe chưa? (Các em đều nghe nhưng không em nào dám trả lời. Cũng may đã có một tiếng dạ ran của phụ huynh đáp lại.
Câu hỏi:
- Bạn đó chép lại dấu ngoặc đơn đúng hay sai ? Vì sao ?
- Phần được đánh dấu bằng dấu ngặc đơn có phải là một bộ phận của câu không ?



Bài tập 5: Một học sinh chép lại đoạn văn của Thanh Tịnh như sau:
Bài tập 6
Dựa vào nội dung đã học ở văn bản Bài toán dân số, hãy viết đoạn văn ngắn về sự cần thiết phải hạn chế việc gia tăng dân số; có sử dụng dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm?
Câu chuyện kén rể của nhà thông thái khiến nhiều người đọc không khỏi giật mình. Chẳng ai có thể ngờ rằng dân số của hành tinh này sẽ có một sự nhảy vọt, tăng tốc nhanh như vậy giữa quá khứ và tương lai: 2 ( A- đam và E- va) và 7 tỉ (2015). Như vậy “ Bài toán dân số” đã trở thành một bài toán hóc búa cho toàn nhân loại chứ không còn của riêng quốc gia nào. Loài người cùng nhau chung sức để giảm tốc sự gia tăng dân số trên con đường đi tới cái ô… 64 khủng khiếp đó. Bởi vì, đó chính là sự tồn tại hay không tồn tại của xã hội loài người.
DẤU CÂU
Dấu ngoặc đơn
Dấu hai chấm
Dùng để đánh dấu phần chú thích
Giải thích
Thuyết minh
Bổ sung
Đánh dấu báo trước
Phần giải thích, thuyết minh
Lời dẫn trực tiếp ( dùng với dấu ngoặc kép)
Lời đối thoại ( dùng với dấu gạch ngang)

Hướng dẫn học ở nhà:

Ghi nhớ công dụng của dấu ngoặc đơn và dấu hai chấm.
Làm các bài tập còn lại ở SGK.
Về nhà soạn bài “Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh” tiết sau học .
QUÝ THẦY, CÔ GIÁO
VÀ CÁC EM HỌC SINH
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN