Đề tài:
Bước đầu sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan để xây dựng một số câu hỏi kiểm tra trong chương trình Vật lý 12-THPT
Phần I: Những vấn đề chung.
I. Lý do chọn đề tài.
- Kinh tế xã hội ngày càng phát triển đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cao đối với thế hệ trẻ. Để đáp ứng được yêu cầu đó của xã hội, Giáo dục-Đào tạo càng đóng vai trò quan trọng và phải đổi mới mạnh mẽ. Vấn đề cần đổi mới hiện nay của giáo dục nước ta là đổi mới đồng bộ về mục đích, nội dung, phương pháp, phương tiện dạy học.
Trong đó xác định đổi mới phương pháp dạy học gắn liền với việc đổi mới trong đánh giá nói chung và kiểm tra, thi cử nói riêng.
- Xu thế đổi mới trong đánh giá hiện nay là kiểm tra kiến thức thực chất, kiểm tra khả năng tư duy chứ không phải khả năng ghi nhớ, học thuộc, học vẹt của học sinh và hạn chế tối đa việc học sinh sử dụng tài liệu. Hình thức TNKQ có nhiều điểm đáp ứng được yêu cầu đó.
Đây là hình thức có nhiều ưu điểm : Mang tính khách quan, tính bao quát, tính chuẩn mực, tính kinh tế. Hơn nữa đây lại là hình thức thi cử phổ biến của các nền giáo dục phát triển như Mỹ, Phần Lan, Anh, Canađa, Nhật Bản, Trung Quốc. Trong thời đại Công nghệ thông tin, tiếp cận với hình thức này học sinh nước ta có thể tự học, tự tham khảo thêm và có nhiều cơ hội tìm kiếm học bổng du học trên mạng. Đây là vấn đề đang được xã hội quan tâm.
- Tuy nhiên, TNKQ lại là hình thức còn mới ở nước ta. Để sử dụng nó có hiệu quả thì cần nghiên cứu kỹ lưỡng và có những chuẩn bị cho giáo viên và học sinh. Hiệu quả của phương pháp này chính là ở chất lượng của bộ câu hỏi. Một bộ câu hỏi tốt vừa phải đảm bảo tính khách quan, công bằng, vừa phân loại được trình độ học sinh. Do đó nắm được kỹ thuật xây dựng câu hỏi trắc nghiệm có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả của hình thức này.
Trên đây là những lý do em chọn đề tài:
"Bước đầu sử dụng phương pháp trắc nghiệm khách quan để xây dựng một số câu hỏi kiểm tra trong chương trình Vật lý 12-THPT".

II. Mục đích nghiên cứu.
- Nắm được kỹ thuật xây dựng các loại câu hỏi trắc nghiệm khách quan.
- Vận dụng để xây dựng câu hỏi trắc nghiệm Vật lý 12.
- Thực nghiệm để lựa chọn câu hỏi và bước đầu tìm hiểu khả năng ứng dụng của TNKQ vào kiểm tra đánh giá.
III. Khách thể và đối tượng nghiên cứu.
- Khách thể nghiên cứu: Học sinh lớp 12 THPT và một số đối tượng khác có liên quan.
- Đối tượng nghiên cứu: Các loại câu hỏi TNKQ.
IV. Giả thuyết khoa học.
- Một hệ thống các câu hỏi tốt sẽ nâng cao hiệu quả kiểm tra, đánh giá.
- Phương pháp TNKQ sẽ nâng cao hứng thú, tính tích cực, tính quyết đoán cho học sinh.
V. Phương pháp nghiên cứu.
- Nghiên cứu lý luận.
- Thực nghiệm sư phạm.
- Xử lý toán học.
- Tổng kết kinh nghiệm.
Phần II. Nội dung.
I. Cơ sở lý luận của đề tài.
- Khái niệm TNKQ: TNKQ là loại trắc nghiệm có thể có nhiều loại câu hỏi, các câu hỏi có thể cung cấp cho người học toàn bộ hay một phần tri thức để tìm ra câu trả lời. Nó là khách quan là vì kết quả không phụ thuộc vào người chấm.
ưu điểm của TNKQ:
+ Tính bao quát: Kiểm tra được nhiều kiến thức, nhiều khía cạnh. Khắc phục được hiện tượng học sinh học tủ, học lệch.
+ Tính khách quan: Với nội dung kiểm tra rộng, cách hỏi nhiều, học sinh khó có thể dùng được tài liệu.
+ Tính chuẩn mực: Với bộ câu hỏi đã đạt chuẩn trong đó đã xác định tỷ lệ các nội dung kiến thức, tỷ lệ câu hỏi khó, các câu hỏi dễ thì có thể phân loại được đúng trình độ của học sinh.
+ Tính kinh tế:
- Giảm thời gian chấm bài cho giáo viên.
- Có thể ứng dụng được công nghệ thông tin vào xử lý kết quả, kết quả được thông báo kịp thời có nhiều tác dụng tích cực đến học sinh.
- Tuyển sinh đại học bằng phương pháp này sẽ giảm được tốn kém, mệt mỏi cho xã hội, cho học sinh và phụ huynh học sinh.
Ngoài ra TNKQ còn kích thích hứng thú, bồi đưỡng tính quyết đoán cho học sinh.
- Nhược điểm của TNKQ:
+ Không biết được quá trình tư duy, lập luận của học sinh.
+ Một số loại câu hỏi trắc nghiệm có xác suất để học sinh lựa chọn "hú hoạ" cao.
+ Không phát triển được ngôn ngữ viết cho học sinh.
II. Cơ sở thực tế của đề tài.
1. Thực trạng giáo dục nước ta.
- Có nhiều chuyên gia cho rằng cách thi chỉ đạo cách dạy, cách học. Với cách kiểm tra, thi cử theo lối truyền thống, cộng với bệnh thành tích có thể là nguyên nhân dẫn đến tình trạng dạy thêm, học thêm tràn lan hiện nay. Và để dạy và học có hiệu quả thì giáo viên chỉ cần cung cấp cho học sinh một hệ thống kiến thức bài bản, học sinh chỉ ghi nhớ, học thuộc và sẵn sàng tái hiện khi kiểm tra, thi cử. Do đó đã hạn chế đổi mới trong dạy học và học sinh ít được bồi dưỡng khả năng tư duy.
2. Xu thế đổi mới kiểm tra đánh giá.
- Xu thế đổi mới hiện nay trước hết là hướng vào việc kiểm tra khả năng tư duy, lập luận của học sinh, nâng cao tính khách quan công bằng, giảm được tốn kém, mệt mỏi cho xã hội đồng thời ứng dụng được khoa học công nghệ nhất là trong công tác tuyển sinh vào các trường Đại học, Cao đẳng.
3. TNKQ trên thế giới và ở nước ta.
TNKQ đã và đang là hình thức kiểm tra, thi cử phổ biến trên thế giới, nhất là ở những nước có nền giáo dục phát triển. Các nước này đều có các trung tâm trắc nghiệm quốc gia và các dịch vụ hỗ trợ tuyển sinh. Các trung tâm này sẽ xây dựng các phần mềm chuẩn hóa và nội dung của nó bao quát chương trình THPT.
ở nước ta, TNKQ đã được sử dụng ở phía Nam thời kỳ trước giải phóng và gần đây mới được đẩy mạnh nghiên cứu và dùng để tuyển sinh. Các trường như:
Đại học Đà Lạt, Đại học Tây Nguyên, Đại học Quản lý và Kinh doanh Hà Nội, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí Minh đã tiến hành tuyển sinh bằng phương pháp TNKQ. Kết quả được đánh giá cao hơn TNTL, giảm được số lượng thí sinh vi phạm quy chế và đặc biệt là có tỉ lệ thí sinh lựa chọn TNKQ rất cao.

III. Sử dụng phương pháp TNKQ để xây dựng câu hỏi Vật lý 12.
Như trên đã nói vấn đề quyết định đến hiệu quả của phương pháp TNKQ là độ tin cậy, chất lượng của bộ câu hỏi. Bước đầu nghiên cứu phương pháp này em đã xây dựng một số câu hỏi cho các phần.
+ Phần I: Dao động và sóng cơ học.
+ Phần II: Dòng điện xoay chiều.
+ Phần III: Quang học.
+ Phần IV: Vật lý hạt nhân.
IV. Thực nghiệm sư phạm.
Mục đích thực nghiệm:
+ Kiểm tra độ tin cậy, độ khó của các câu hỏi đã xây dựng.
+ Kiểm tra tính khả thi sử dụng TNKQ vào các dạng kiểm tra.
- Để tiến hành em đã xây dựng được 2 đề 15` và 45` và thực nghiệm đề 15` trên 6 lớp với 3 đối tượng là học sinh lớp 12 THPT, học sinh đang ôn thi Đại học và sinh viên một số lớp cử tuyển K38 trường ĐHSP. Qua thực nghiệm, kết quả kiểm ta được thống kê dưới bảng sau:
- Trong hai đề kiểm tra này các câu 2, 4, 9 của đề lẻ, 4,8,9 của đề chẵn là các câu khó với học sinh các câu 3, 5, 6, 7, 8 của đề lẻ, câu 2, 3, 5, 6, 7 của đề chẵn là những câu có thể lựa chọn được.
- Từ kết quả cho thấy học sinh các lớp liên kết A3, A4 là đối tượng đang ôn thi Đại học có kết quả cao nhất tiếp đó là các lớp 12 A1, 12 A2, RA K38, RB K38, điều này phản ánh khá đúng với thực tế, học sinh các lớp A3, A4 có kết quả cao vì được ôn tập thường xuyên và có hệ thống hơn,
Trong khi đó các lớp 12 chưa có thời gian ôn tập nên kết quả có thấp hơn.
- Các đề kiểm tra chưa bao quát hết được các nội dung kiến thức, đó cũng là hạn chế em sẽ khắc phục trong việc xây dựng các đề kiểm tra tiếp theo.
V. Đề xuất và kết luận.
- TNKQ còn mới mẻ, rất cần thiết với người giáo viên lại là hình thức tuyển sinh Đại học, Cao đẳng mà bộ đang hướng tới nên em có đề xuất sau:
+ Các trường THPT có thể cho học sinh làm quen với TNKQ bằng việc sử dụng một phần hay hoàn toàn trong kiểm tra thi cử.
+ Các sinh viên cần nghiên cứu, trang bị phương pháp TNKQ cho chuyên môn của mình.
- Qua đề tài em thấy được tầm quan trọng của công tác kiểm tra, đánh giá và việc xây dựng câu hỏi TNKQ là rất khó và rất cần sự tham gia của nhiều lực lượng giáo dục, của các nhà giáo và các bạn sinh viên. Cuối cùng vì thời gian làm đề tài ngắn, do những hạn chế về kinh nghiệm và chuyên môn, đề tài không tránh khỏi những thiếu sót. Em mong nhận được những ý kiến đóng góp của các thầy cô, các bạn đồng nghiệp.



Xin trân trọng cảm ơn !