Bài 4
CON NGƯỜI
TRONG THẾ GIỚI KÌ ẢO
Đọc mở rộng thể loại:
DẾ CHỌI
(Bồ Tùng Linh)

KHỞI ĐỘNG
-Em hiểu gì về trò
chơi dế chọi?
-Em suy nghĩ thế
nào về hậu quả của
việc một ông vua
lại mê chơi trò chọi
dế?

Những hiểu biết về trò chơi
chọi dế.
- Hậu quả của việc một ông
vua lại mê chơi trò chọi dế: có
thể gây ra nhiều hậu quả tiêu
cực đối với nhà vua, nhân dân
và đất nước.

Đọc mở rộng thể loại: DẾ CHỌI

I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN:
1. Đọc:
2. Tìm hiểu chung:

2. Tìm hiểu chung:
-Bồ Tùng
Linh (1640 1715) là nhà
văn nổi tiếng
của Trung
Quốc thời nhà
Thanh.

-Liêu Trai chí dị
là tập sách gồm gần
500 truyện, khai
thác cốt truyện từ
truyện dân gian và
những truyện kì lạ,
hoang đường của
một số tác giả thời
trước.

-Định hướng cách đọc
truyện truyền kì Khi đọc
truyện truyền kì, cần tóm
tắt truyện, xác định
không gian, thời gian
trong truyện, tìm hiểu
các nhân vật, chỉ ra tác
dụng của các chi tiết kì
ảo, nêu chủ đề của
truyện,...

c. Tóm tắt:
Thành Danh – một chức dịch hiền lành không dám bổ bán dân chúng tìm dế chọi dâng
vua nên phải tự đi tìm dế chọi. Bi kịch của gia đình anh bắt nguồn từ đó. Bọn quan lại
muốn lấy lòng vua nên đem dâng vua con dế chọi. “Vua thấy chọi hay quá đòi phải
cung tiến th¬ường xuyên”. Vì phải tìm mua dế dâng vua mà bao gia đình lâm vào thảm
cảnh. Nhiều gia đình khuynh gia bại sản khi đến lượt nộp dế. Một trong những thảm
cảnh do lệ nộp dế chọi gây ra chính là thảm kịch của gia đình Thành Danh. Thành
Danh hiền lành nên không dám sách nhiễu dân chúng, lo lắng quá nên phải tự đi tìm
dế. Tìm mãi không được, hạn nộp dế đã hết, Thành Danh bị quan phạt, bị đánh đập, lo
lắng muốn tự vẫn. Vợ Thành đi xem bói, biết nơi có dế tốt. Thành đã bắt được một con
dế chọi như ý. Nhưng không may con Thành làm dế bị chết. Bị mẹ mắng, nó sợ hãi
nhảy xuống giếng và bị chết đuối. Thành mất con, mất dế. Con Thành sống lại nhưng
vô hồn. Hồn con Thành hoá thân vào con dế chọi. Dế nhỏ nhưng nhanh nhẹn và chọi
rất giỏi. Dế mang dâng vua, chọi giỏi lại biết nhảy múa, vua rất vừa lòng và ban thưởng
cho quan tỉnh. Gia đình Thành Danh được giàu sang phú quý, “Ruộng đồng trăm
khoảnh… ngựa xe vượt cả các bậc quyền thế.

Đọc mở rộng thể loại:
DẾ CHỌI
I. TRẢI NGHIỆM CÙNG VĂN BẢN:
1. Đọc:
2. Tìm hiểu chung:
Các sự kiện trong văn bản được sắp xếp theo trình tự hợp lí,
phù hợp. Không theo dòng thời gian trước sau nhưng đó là ý
đồ của tác giả, nhằm giải thích và tạo ấn tượng cho câu
chuyện.

Đọc mở rộng thể loại:
DẾ CHỌI
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI.
1.Câu chuyện trong văn bản cho thấy tục lệ dâng tiến dế quý cho
quan lại, vua chúa đã tác động đến đời sống của các hạng người
trong xã hội đương thời:
Câu chuyện trong văn bản cho thấy tục lệ dâng tiến dế quý cho quan lại,
vua chúa đã làm nhiễu nhương xã hội, bách tính khó khăn và rơi vào lầm
than, nhiều gia đình khuynh gia bại sản khi đến lượt nộp dế. Vua quan
không quan tâm đến đời sống bách tính mà chỉ lo hưởng thú vui hoan lạc
của bản thân mình. Qua đó ta thấy sự thối rữa và mục nát của vua quan
xưa.

Đọc mở rộng thể loại:
DẾ CHỌI
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI.
2. Điểm tương đồng, khác biệt vẻ số phận của nhân vật Thành Danh trước và
sau khi tìm được dế quý dâng quan.
Điểm tương đồng, khác biệt vẻ số phận của nhân vật Thành Danh trước và sau khi
tìm được dế quý dâng quan:
Trước đó, gia đình Thành Danh đã khốn đốn vì “Anh ta vốn người chất phác, ít nói,
cho nên bị bọn hương chức quyền thế ép phải giữ chân chức dịch trong làng. Tuy
muôn phương nghìn kế chối từ mà vẫn không thoát. Mới chưa đầy một năm mà cái
gia sản nhỏ mọn của anh ta cơ hồ đã kiệt”. Thành Danh “lo buồn quá chỉ muốn chết
đi cho rảnh”. Không dám sách nhiễu dân làng nộp dế, Thành phải tự đi tìm, không
tìm được dế, anh đã bị quan phạt đòn: “đôi mông máu me bê bết mà chẳng có con dế
nào để nộp… chỉ còn nghĩ đến chuyện tự tử mà thôi”.

Đọc mở rộng thể loại:
DẾ CHỌI
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI.
2. Điểm tương đồng, khác biệt vẻ số phận của nhân vật Thành Danh trước và
sau khi tìm được dế quý dâng quan.
Thế nhưng số phận của Thành Danh cũng hé sáng khi vợ Thành Danh được cô đồng
chỉ nơi có dế. Thành Danh tìm được dế tốt, nhưng con dế ấy lại gây ra thảm kịch
thứ hai, bi thảm hơn của gia đình anh. Đó là cái chết của đứa con trai. Tai hoạ ập
lên tai hoạ. Người cha không tìm được dế muốn “chết quách cho rảnh”, con trai vô
tình làm dế chết, sợ hãi quá nhảy xuống giếng chết đuối. Khi thấy xác con dưới
giếng, Thành Danh “chuyển giận thành thương”, “vật vã kêu trời muốn chết”. Sau
đó nỗi lo lắng làm cho Thành Danh “nhìn cái lồng dế rỗng không lại như đứt hơi, tắc
họng, không nghĩ gì đến con nữa, Thành nằm dài, lòng buồn rười rượi”.
=> Trước khi tìm được dế chàng đã khốn khổ, sau khi tìm được dế rồi làm mất,
chàng lại rơi vào bế tắc.

Đọc mở rộng thể loại:
DẾ CHỌI
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI.
3. Một số biểu hiện của yếu tố kì ảo trong văn bản và tác dụng của
yếu tố này trong việc thể hiện chủ đề của tác phẩm:
Một số biểu hiện của yếu tố kì ảo trong văn bản:
- con trai hóa thành dế
- con dế biết lấy lòng quan
- chỉ vì con dế mà Thành Danh được ban thưởng hậu hĩnh
-…

Đọc mở rộng thể loại:
DẾ CHỌI
II. SUY NGẪM VÀ PHẢN HỒI.
3. Một số biểu hiện của yếu tố kì ảo trong văn bản và tác dụng của yếu tố này
trong việc thể hiện chủ đề của tác phẩm:
Tác dụng: Nó vừa thể hiện được sự bấp bênh của số phận những người dân lao động
nghèo, vừa tạo nên sức hấp dẫn cho câu chuyện. Số phận, sự sống chết, nghèo hèn
hay giàu sang của người dân thấp cổ bé họng hoàn toàn phụ thuộc vào niềm vui hay
sự phật ý thất thường của giai cấp thống trị trong xã hội phong kiến Trung Quốc thời
Tuyên Đức. Những tình huống may rủi mà Thành Danh từng gặp trong tác phẩm
làm cho câu chuyện tăng phần hấp dẫn nhưng về nội dung lại khiến người đọc phải
suy nghĩ về cuộc sống con người trong xã hội đương thời.

LUYỆN TẬP
Những dấu hiệu nào giúp em nhận biết Dế chọi là
truyện truyền kì?
Dế chọi là truyện truyền kì vì nó là câu chuyện kì lạ
được ghi chép tản mạn, có yếu tố hoang đường kì ảo,
nhân vật khao khát cuộc sống yên bình, hạnh phúc. Nó
kể ra câu chuyện ngắn gọn với một số chi tiết li kì,
biến ảo về việc gia đình Thành Danh tìm bắt, nuôi
nấng dế chọi để cống nạp cho nhà vua.

VẬN DỤNG
Theo em, nếu bỏ đi phản “lời bàn của tác giả” ở
cuối truyện thì việc đọc hiểu truyện Dế chọi có
khó khăn/ thuận lợi gì?
Theo em, nếu bỏ đi phản “lời bàn của tác giả” ở cuối
truyện thì việc đọc hiểu truyện Dế chọi có khó khăn
trong việc hiểu về nguồn gốc của con dế và khó lí giải
cho việc nhận thưởng của Thành Danh. Đồng thời
không thể hiện hết ý của tác giả: khao khát cuộc sống
hạnh phúc nên phải hi sinh.

4. Nhận xét, dặn dò:

* Đối với tiết học này: Dế chọi
– Khái niệm truyện truyền kì; đặc điểm của truyện truyền kì:
không gian, thời gian, nhân vật, cốt truyện, lời người kể chuyện.
– Lời đối thoại và lời độc thoại trong VB truyện.
– Cách đọc thể loại truyện truyền kì.
* Đối với tiết sau:
Sơn Tinh, Thuỷ Tinh:
Liên hệ kết nối với văn bản “Chuyện người con gái Nam Xương” và
“Truyện lạ nhà thuyền chài” để hiểu hơn về chủ điểm “Con người
trong thế giới kỳ ảo”.