Chiến thắng Điện Biên phủ

Chín năm làm một Điện Biên
Nên vành hoa đỏ, nên thiên sử vàng

- Chính Hữu là nhà thơ quân
đội, trưởng thành trong kháng
chiến chống Pháp.
- Thơ ông thường viết về
người lính và chiến tranh.
- Phong cách thơ: cảm xúc
dồn nén, ngôn ngữ và hình
ảnh chọn lọc.

Tác phẩm chính là các tập thơ: Đầu
súng trăng treo ( in năm 1966), Thơ
Chính Hữu (tuyển- 1997), Tuyển
tập Chính Hữu (1998)

- Sáng tác năm 1948, thời
kì đầu của cuộc k/c chống
Pháp đầy khó khăn, gian
khổ. In trong tập “Đầu
súng trăng treo”
- Là một trong những t/p'
tiêu biểu nhất viết về
người lính cách mạng của
văn học thời kháng chiến
chống Pháp.
- Thể thơ: tự do
- PTBĐ chính: biểu cảm

* Chính Hữu nói về sự ra đời của bài thơ “Đồng chí”
“ …Cuối năm 1947, tôi tham gia chiến dịch
Việt Bắc -Thu đông (1947). Chúng tôi phục
kích từng chặng đánh…, phải nói là gian
khổ. Bản thân tôi phong phanh trên người
một bộ áo cánh, đầu không mũ, chân không
giày. Đêm ngủ phải rải lá khô để nằm,
không chăn, màn….Sau đó tôi ốm, phải
nằm lại điều trị; đơn vị cử một đồng chí ở
lại săn sóc tôi. Trong khi ốm, nằm tại nhà
sàn heo hút, tôi làm bài thơ “ Đồng chí”.
…Trong bài thơ, có những chi tiết không
phải là của tôi, mà là của bạn, nhưng cơ bản
thì là của tôi. Tất cả những hình ảnh gian
khổ của đời lính thiếu ăn, thiếu mặc, sốt rét,
bệnh tật… bạn và tôi đều cùng trải qua.
Trong những hoàn cảnh đó,chúng tôi là
một, gắn bó trong tình đồng đội….”

Đồng chí
Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá.
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau,
Súng bên súng, đầu sát bên đầu,
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỷ.
Đồng chí !
Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính.
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vầng trán ướt mồ hôi.
Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.
Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.

Cơ sở hình thành
của tình đồng chí

Những biểu hiện và sức
mạnh của tình đồng chí

Bức tranh đẹp về
tình đồng chí

Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quan nhau
Súng bên súng, đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Đồng chí!

Cùng hoàn
cảnh xuất thân:
từ nông dân
nghèo khó
Cùng chung chí
hướng, lí tưởng
Cùng chung
nhiệm vụ, chung
chiến hào
Cùng chia sẻ
gian lao,thiếu
thốn

Hđ cặp đôi (3')
Những người lính trong bài thơ xuất thân từ
những miền quê ntn? Chi tiết nào cho em thấy điều đó?
Em hiểu thế nào là nước mặn đồng chua, đất cày
lên sỏi đá? Tác giả đã s/d biện pháp nghệ thuật gì trong
hai câu thơ trên? Nhận xét gì về cách giới thiệu của t/g?
Qua đó em có nhận xét gì về nguồn gốc xuất thân
của những người lính?

Quê hương anh
nước mặn đồng chua

Làng tôi nghèo
đất cày lên sỏi đá

Xuất thân từ nông dân nghèo khó

Hđ cặp đôi (3'):

Vì sao anh với tôi từ những người xa
lạ, chẳng hẹn mà lại quen nhau?
Em hiểu thế nào về hình ảnh "Súng
bên...bên đầu"? Tác giả đã sử dụng nghệ
thuật gì? Như vậy, ngoài chung nguồn gốc
xuất thân, họ còn có điểm gì chung?

Hđ cá nhân (1')

Hình ảnh “đêm rét chung
chăn” nói lên điều gì? Tác giả
đã sử dựng nghệ thuật gì? Tác
dụng?

Quê hương anh nước mặn đồng chua
Làng tôi nghèo đất cày lên sỏi đá
Anh với tôi đôi người xa lạ
Tự phương trời chẳng hẹn quen nhau
Súng bên súng, đầu sát bên đầu
Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
Đồng chí!
Thảo luận:

Dòng thứ 7 của đoạn thơ có
gì đặc biệt? Em hãy cảm
nhận vẻ đẹp của câu thơ ấy?

Em có nhận xét gì về ngôn
ngữ, hình ảnh và cách thể hiện
tình cảm trong đoạn thơ? Từ
đó em hiểu cơ sở hình thành
nên tình đồng chí, đồng đội
trong bài thơ là gì?

CƠ SỞ HÌNH THÀNH TÌNH ĐỒNG CHÍ

Cùng chung
hoàn cảnh
xuất thân

Cùng chung
nhiệm vụ, lí
tưởng

Xa lạ
quen nhau
tri kỉ
vững chắc, thiêng liêng, cao đẹp

Cùng chung
khó khăn,
thiếu thốn

Đồng chí: Cơ sở

NHỚ

(Hồng Nguyên)

Lũ chúng tôi
Bọn người tứ xứ
Gặp nhau hồi chưa biết chữ
Quen nhau từ buổi “một hai”
Súng bắn chưa quen
Quân sự mươi bài
Lòng vẫn cười vui kháng chiến
Lột sắt đường tàu
Rèn thêm dao kiếm
Áo vải chân không
Đi lùng giặc đánh
Ba năm rồi gửi lại quê hương
Mái lều gianh
Tiếng mõ đêm trường
Luống cày đất đỏ
Ít nhiều người vợ trẻ
Mòn chân bên cối gạo canh khuya

Ruộng nương, anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra lính

Trong những giây phút nghỉ ngơi, họ đã
tâm sự với nhau những gì? Em có nhận xét gì
về những hình ảnh ruộng nương, gian nhà,
giếng nước, gốc đa? Nghệ thuật gì đã được sử
dụng?

 + NT: hình ảnh giản dị, quen thuộc,
gần gũi, đậm chất dân gian, nghệ thuật
hoán dụ có tính chất nhân hóa.

Sáng chớm lạnh trong lòng Hà Nội
Những phố dài xao xác hơi may
Người ra đi đầu không ngoảnh lại
Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy
( Nguyễn Đình Thi)
Nhớ đêm ra đi đất trời khói lửa
Cả kinh thành nghi ngút cháy sau lưng
Những chàng trai chưa trắng nợ anh hùng
Hồn mười phương phất phơ cờ đỏ thắm
Rách tả tơi rồi đôi giày vạn dặm
Bụi trường chinh phai bạc áo bào hoa…
( Chính Hữu, Ngày về)

Anh víi t«i … c¬n ín l¹nh
Sèt run ngư­êi …
¸o … r¸ch vai
QuÇn … vµi m¶nh v¸
Ch©n kh«ng giµy

Khó khăn, thiếu thốn
của cuộc đời người lính

MiÖng c­ưêi buèt gi¸

Tinh thần lạc quan,
coi thường gian khổ

 + NT: Câu thơ đối xứng, sóng đôi,
nghệ thuật tả thực, liệt kê, cảm xúc
chân thành

Không chỉ chia sẻ với nhau những
khó khăn gian khổ, họ còn chia sẻ với
nhau những gì? (Tình yêu thương) Thể
hiện qua câu thơ nào?
Em có nhận xét gì về cách biểu đạt
tình cảm của tác giả? Cử chỉ tay nắm lấy
bàn tay thể hiện điều gì?

 Cách biểu đạt trực tiếp

Nhận xét về nghệ thuật và ngôn ngữ
của cả đoạn thơ? Qua đó em cảm nhận
được điều gì về biểu hiện của tình đồng
chí, đồng đội?

+ Nghệ thuật tả thực, ngôn ngữ

bình dị, hàm súc.

Giọt mồ hôi rơi trên má anh vàng nghệ
Anh vệ quốc quân ơi sao mà yêu anh thế
( Tố Hữu)
Tây tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá giữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
( Quang Dũng)

Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.

11 12 1
10
2
3
9
4
8
7 6 5

Cã ý kiÕn cho r»ng, hình ¶nh sóng vµ trăng
trong c©u th¬ kh«ng chØ cã ý nghÜa t¶ thùc mµ cßn
mang ý nghÜa biÓu t­ưîng. Em cã ®ång ý víi ý kiÕn
®ã kh«ng? Vì sao?

Đêm nay rừng hoang sương muối
Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới
Đầu súng trăng treo.

Súng (GÇn)
chiến tranh
(thực tại, mang tính

><

Trăng (Xa)
hòa bình
(mơ mộng, mang
tính chất trữ tình)

chất chiến đấu )
-> chÊt chiÕn sÜ vµ thi sÜ

- Nền bức tranh (Hoàn cảnh chiến
đấu của những người lính):
+ Thời gian: đêm
+ Không gian: rừng hoang
+ Thời tiết: sương muối
-> NT tả thực làm nổi bật hoàn
cảnh chiến đấu gian khổ, khắc
nghiệt.

- Hình ảnh
+ Người lính: Đứng cạnh bên nhau, chờ
giặc tới -> tư thế chủ động, hiên ngang, sát
cánh bên nhau, sẵn sàng chiến đấu.
+ Đầu súng trăng treo
Súng: là hiện thực khốc liệt của cuộc chiến.
Trăng: là hình ảnh của thiên nhiên tươi
đẹp, của cuộc sống hòa bình.
-> Câu thơ gợi liên tưởng giữa hiện thực và
lãng mạn, chiến sĩ và thi sĩ.

 Hình ảnh đẹp thể hiện tâm hồn thi sĩ trong con
người chiến sĩ (tâm hồn lãng mạn của người lính)

1. Nghệ thuật
- Chi tiết, hình ảnh, ngôn ngữ giản dị,
chân thực, cô đọng, giàu sức biểu cảm.
- Bút pháp tả thực kết hợp với lãng mạn
một cách hài hòa, tạo nên hình ảnh thơ
đẹp mang ý nghĩa biểu tượng.
2. Nội dung
Bài thơ ca ngợi tình đồng chí, đồng đội
cao đẹp của những người lính cách mạng
qua đó làm nổi bật hình ảnh anh bộ đội cụ
Hồ thời kì k/c chống Pháp.

C¶m nhËn cña em vÒ hình ¶nh anh bé ®éi cô Hå
Đó là anh bộ đội xuất thân từ nông dân. Họ sẵn
sàng bỏ lại những gì quý giá, thân thiết của
cuộc sống nơi làng quê để ra đi vì nghĩa lớn.
Những người lính cách mạng trải qua những
gian lao, thiếu thốn tột cùng nhưng ở họ vẫn
sáng ngời lên tinh thần lạc quan cách mạng.

Vẻ đẹp bình dị
mà cao cả

Đẹp nhất ở họ là tình đồng chí, đồng đội sâu
sắc, thắm thiết.
Kết tinh hình ảnh người lính và tình đồng chí
của họ là bức tranh đặc sắc trong đoạn cuối bài
thơ.

18

1. Học thuộc lòng bài thơ.
2. Phân tích 7 câu thơ đầu.
3. Soạn bài: Bài thơ về tiểu đội xe không kính

XIN

Ca ngợi
vẻ đẹp
của người
lính cụ
Hồ thời

chống
Pháp

Ruộng nương anh gửi bạn thân cày
Gian nhà không, mặc kệ gió lung lay
Giếng nước gốc đa nhớ người ra
lính.
Anh với tôi biết từng cơn ớn lạnh
Sốt run người vừng trán ướt mồ hôi.
Áo anh rách vai
Quần tôi có vài mảnh vá
Miệng cười buốt giá
Chân không giày
Thương nhau tay nắm lấy bàn tay.

- Nghệ thuật ẩn dụ, nhân
hóa->người lính hiểu,
cảm thông sâu xa tâm tư,
nỗi lòng của nhau
-Sẵn sàng ra đi vì nghĩa
lớn với một thái độ mạnh
mẽ, dứt khoát.
- Hình ảnh tả thực
- Các câu thơ sóng đôi,
đối ứng nhau.
- > Cùng chia sẻ những
gian lao, thiếu thốn trong
cuộc đời người lính
-Tình

cảm gắn bó sâu
năng, tinh thần đoàn kết.
- Truyền cho nhau hơi
ấm, sức mạnh