TRƯỜNG THCS PHÚ CHÁNH

MÔN: SINH HỌC 9
Chọn đáp án đúng:
Câu 1: Đột biến gen là:
A. Những biến đổi trong cấu trúc của gen
B. Những biến đổi trong cấu trúc của cơ thể
C. Những biến đổi về hình thái của gen
D. Những biến đổi về hình thái của cơ thể
KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ
Câu 2: Quan sát hình cho biết các dạng đột biến gen:
KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ
G
X
b
a
c
d
Mất một cặp nucleotit
Thay thế một cặp nucleotit
Thêm một cặp nucleotit
Câu 3: Đột biến gen thường gây hại cho cơ thể mang đột biến vì
   A. làm gen bị biến đổi dẫn tới không kế tục vật chất di truyền qua các thế hệ.
   B. làm sai lệch thông tin di truyền dẫn tới làm rối loại quá trình sinh tổng hợp prôtêin.
   C. làm ngừng trệ quá trình phiên mã, không tổng hợp được prôtêin.
   D. làm biến đổi cấu trúc gen dẫn tới cơ thể sinh vật không kiểm soát được quá trình tái bản của gen.
KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ
Câu 4: Tính chất biểu hiện ( vai trò) của đột biến gen chủ yếu là:

   A. thường có hại cho cá thể.

   B. có lợi cho cá thể.

   C. làm cho cá thể có ưu thế so với bố, mẹ.

   D. không có hại cũng không có lợi cho cá thể.
KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ
7
BIẾN DỊ
BIẾN DỊ KHÔNG DI TRUYỀN
BIẾN DỊ DI TRUYỀN
BIẾN DỊ ĐỘT BIẾN
BIẾN DỊ TỔ HỢP
ĐỘT BIẾN GEN
ĐỘT BIẾN NST
Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC
NHIỄM SẮC THỂ
Bài 22 : ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
Chỉ điểm bị đứt
: Chỉ quá trình dẫn đến đột biến
Một số dạng đột biến cấu trúc NST
Chữ cái: A,B,C...Kí hiệu một đoạn NST
Bài 22 : ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
I. Đột biến cấu trúc NST là gì?
Quan sát hình sau:
NST ban đầu NST bị biến đổi cấu trúc
Thảo luận nhóm 3 phút:
hoàn thành phiếu học tập
Gồm các đoạn
ABCDEFGH
Gồm các đoạn ABCDEFGH
Gồm các đoạn ABCDEFGH
NST ban đầu
NST bị biến đổi cấu trúc
Mất đoạn H
Lặp lại đoạn BC
Trình tự đoạn BCD đổi lại thành đoạn DCB
Mất đoạn
Lặp đoạn
Đảo đoạn
MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
NST BAN ĐẦU
A
B
C
D
E
F
G
H
H
MẤT ĐOẠN
a
NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
NST BAN ĐẦU
A
C
B
D
E
F
G
H
NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
LẶP ĐOẠN
b
MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
MỘT SỐ DẠNG ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
B
A
C
D
E
F
G
H
H
A
G
F
E
c
NST BỊ BIẾN ĐỔI CẤU TRÚC
ĐẢO ĐOẠN
NST BAN ĐẦU
I. ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST LÀ GÌ?
- Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc NST.
Tiết 23: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Các dạng:
+ Mất đoạn
+ Lặp đoạn
+ Đảo đoạn.
? Đột biến cấu trúc NST là gì? Gồm những dạng nào?
?

Ngoài 3 dạng đột biến cấu trúc NST: mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn còn có dạng chuyển đoạn.
Chuyển đoạn tương hỗ
b
e
a
c
d
f
g
h
B
E
A
C
D
F
G
H
Chuyển đoạn tương hỗ
b
e
a
c
d
f
g
h
B
E
A
C
D
F
G
H
Chuyển đoạn không tương hỗ
b
e
a
c
d
f
g
h
B
E
A
C
D
F
G
H
Chuyển đoạn không tương hỗ
b
e
a
c
d
f
g
h
E
D
F
G
H
B
A
C
Theo em, trong các dạng đột biến trên, dạng nào gây hậu quả lớn nhất ?
 Mất đoạn (mất vật chất di truyền )
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST
1. Nguyên nhân phát sinh:
Tiết 23: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Nghiên cứu thông tin SGK, cho biết những nguyên nhân gây biến đổi cấu trúc NST?
- Nguyên nhân chủ yếu là do các nhân vật lí và hóa học trong ngoại cảnh đã phá vỡ cấu trúc NST hoặc gây ra sự sắp xếp lại các đoạn của NST.
- Đột biến cấu trúc NST do ảnh hưởng của môi trường bên trong và môi trường ngoài cơ thể.
Tia cực tím ( UV)
Tia phóng xạ
Tác nhân vật lí
MỸ NÉM BOM NGUYÊN TỬ XUỐNG HIROSHIMA - NHẬT BẢN
Chất phóng xạ
MÁY BAY MỸ RẢI CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM
Tác nhân hóa học
PHUN THUỐC TRỪ SÂU
DÒNG SÔNG BỊ Ô NHIỄM
Tác nhân hóa học
CÔNG TY VEDAN GÂY Ô NHIỄM SÔNG THỊ VẢI.
Tác nhân hóa học
CÔNG TY FORMOSA- HÀ TĨNH GÂY Ô NHIỄM
Tác nhân hóa học
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
1. Nguyên nhân phát sinh:
Tiết 23: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
?
Từ những hình ảnh quan sát được, nhắc lại những nguyên nhân gây biến đổi cấu trúc NST?
Đột biến cấu trúc NST xảy ra do :
- Môi trường bên trong cơ thể ( những biến đổi bất thường về sinh lí, sinh hóa trong tế bào)
- Môi trường bên ngoài cơ thể (thường là do tác động của con người) như:
+ Tác nhân vật lý: tia phóng xạ, tia cực tím, nhiệt độ…
+ Tác nhân hóa học: Ảnh hưởng của các chất độc hóa học như thuốc trừ sâu, diệt cỏ, chất độc màu da cam…
Tóm lại, đột biến cấu trúc NST xuất hiện trong điều kiện tự nhiên hoặc do con người gây ra
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
1. Nguyên nhân phát sinh:
Tiết 23: Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Do tác nhân của môi trường ngoài cơ thể:
+ Tác nhân vật lý: tia phóng xạ, tia cực tím, nhiệt độ…
+ Tác nhân hóa học: các chất độc hóa học như: thuốc trừ sâu, diệt cỏ, điôxin…
Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
- Do nguyên nhân bên trong cơ thể: những biến đổi bất thường về sinh lí, sinh hóa trong tế bào (xuất hiện một cách tự nhiên)
?
Chúng ta cần phải làm gì để hạn chế phát sinh đột biến cấu trúc NST? (Hạn chế được một số bệnh ung thư ở người)
Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường
Để hạn chế phát sinh đột biến cấu trúc NST
Bảo vệ nguồn nước sạch
Để hạn chế phát sinh đột biến cấu trúc NST
Sử dụng hợp lí, an toàn thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ
Để hạn chế phát sinh đột biến cấu trúc NST
Và chúng ta cần
Đấu tranh chống sử dụng vũ khí hóa học, vũ khí hạt nhân
Để hạn chế phát sinh đột biến cấu trúc NST
Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
1. Nguyên nhân phát sinh:
2. Tính chất của đột biến cấu trúc NST
Đột biến cấu trúc NST có lợi hay có hại?
KHE HỞ MÔI HÀM
BÀN TAY MẤT MỘT SỐ NGÓN
BÀN CHÂN MẤT NGÓN VÀ DÍNH NGÓN
BÀN TAY NHIỀU NGÓN
HẬU QUẢ CỦA NHIỄM CHẤT ĐỘC MÀU DA CAM ( DIOXIN )
Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
Ví dụ 1: Mất một đoạn nhỏ ở đầu NST 21 gây ung thư máu ở người
Có hại - Mất đoạn
? Nghiên cứu VD1, VD 2 SGK/66: Chỉ ra đâu là đột biến có lợi, đâu là đột biến có hại? Phân dạng đột biến trong 2 VD đó?
VD 2: Enzim thuỷ phân tinh bột ở một giống lúa mạch có hoạt tính cao hơn nhờ hiện tượng lặp đoạn NST mang gen quy định enzim này.
Có lợi- Lặp đoạn
Một vài ví dụ về đột biến cấu trúc NST
- Mất một đoạn NST 21 gây ung thư máu ở người.
- Mất một phần cánh ngắn của NST số 5 ở người gây hội chứng tiếng mèo kêu.
Có hại - Mất đoạn
Có hại - Mất đoạn
Hội chứng “mèo kêu”:
(mất đoạn NST số 5)
Một vài ví dụ về đột biến cấu trúc NST
- Lặp đoạn 16A ở ruồi giấm làm mắt hình cầu trở thành mắt dẹt  Nếu lặp nhiều lần mất hẳn.
- Chuyển đoạn NST số 4 sang NST 14 ở lợn landrat làm giảm 56% khả năng sinh sản.
Có hại – Chuyển đoạn
Có hại – Lặp đoạn
Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
? Tại sao đột biến cấu trúc NST lại gây hại cho con người và sinh vật.
Vì: Trải qua quá trình tiến hóa lâu dài, các gen được sắp xếp hài hòa trên NST. Biến đổi cấu trúc NST làm thay đổi số lượng và cách sắp xếp gen trên đó nên thường gây hại cho sinh vật
? Từ những ví dụ trên cho biết đột biến NST có lợi hay có hại?
Đột biến cấu trúc NST thường có hại, nhưng cũng có trường hợp có lợi.
Bài 22: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NHIỄM SẮC THỂ
II. Nguyên nhân phát sinh và tính chất của đột biến cấu trúc NST.
1. Nguyên nhân phát sinh:
2. Tính chất của đột biến cấu trúc NST
- Đột biến cấu trúc NST thường có hại, nhưng cũng có trường hợp có lợi.
?
EM CÓ BIẾT?
- Ở tằm nhờ chuyển đoạn, gen kiểm tra màu đen của vỏ trứng từ NST thường chuyển qua NST giới tính Y. Dựa vào màu sắc trứng người ta biết được trứng nào nở ra tằm đực . Tằm đực có sản lượng tơ cao hơn tằm cái.
- Ứng dụng đột biến chuyển đoạn người ta tạo nhiều giống cây trồng mang các đặc điểm quý:
Ví dụ : Ngô chống chịu được thuốc diệt cỏ, kháng sâu đục thân, côn trùng có hại.
ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST
Chọn đáp án đúng:
Câu 1: Các dạng đột biến cấu trúc NST là:
a. Mất đoạn, lặp đoạn, thay đoạn
b. Mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn
c. Lặp đoạn, thêm đoạn, thay đoạn
d. Lặp đoạn, thêm đoạn, đảo đoạn
CỦNG CỐ BÀI GIẢNG
48
Mất đoạn NST
Lặp đoạn NST
Đảo đoạn NST
Chuyển đoạn NST
Câu 2: Quan sát trường hợp minh họa sau đây và hãy xác định đột biến này thuộc dạng nào?

A B.C D E F G H A B.C D E F G
CỦNG CỐ BÀI GIẢNG
Mất đoạn nhiễm sắc thể
Đảo đoạn nhiễm sắc thể
Lặp đoạn nhiễm sắc thể
Chuyển đoạn nhiễm sắc thể
Câu 3: Đột biến cấu trúc nào sau đây không làm thay đổi kích thước nhiễm sắc thể nhưng làm thay đổi trình tự các gen trên đó, ít ảnh hưởng đến sức sống?

CỦNG CỐ BÀI GIẢNG
Bài tập: Điền chữ Đúng (Đ) hoặc Sai (S) vào ô trống ở đầu mỗi câu khẳng định sau:
1 - Đột biến cấu trúc NST là những biến đổi trong cấu trúc gen.
3 - Các dạng đột biến cấu trúc NST gồm: Mất đoạn, lặp đoạn, đảo đoạn và chuyển đoạn.
4 - Trong thực tế ng­ười ta thấy hầu hết các đột biến cấu trúc NST là có lợi.
2 - Biến đổi cấu trúc NST làm đảo lộn cách sắp xếp các gen trên NST hoặc gây rối loạn NST.
CỦNG CỐ BÀI GIẢNG
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ
Trả lời câu hỏi và bài tập SGK
Đọc trước bài 23 – Đột biến số lượng nhiễm sắc thể