GIÁO DỤC ĐỊA PHƯƠNG

7
Lê Thanh Hiếu

TỈNH ĐỒNG THÁP
TÀI LIỆU GIÁO DỤC ĐỊA
PHƯƠNG
ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH ĐỒNG
THÁP

LỚP 7

KHỞI ĐỘNG

- Em biết được những gì về những lời hát ca dao- dân ca có
trong đoạn phim?
- Em có cảm nghĩ gì về vẻ đẹp và con người quê hương
Đồng Tháp?

Đồng Tháp là vùng đất trù phú, nằm ở miền Tây
Nam Bộ Việt Nam, nổi tiếng với những cánh đồng sen
bát ngát, các câu chuyện lịch sử hào hùng và nền văn
hóa đậm đà bản sắc dân tộc.
Ca dao, dân ca của Đồng Tháp phản ánh sâu
sắc đời sống tinh thần, tâm hồn và vẻ đẹp của con
người nơi đây. Ca dao, dân ca Đồng Tháp không chỉ là
những câu hát ru, những bài ca mộc mạc mà còn chứa
đựng những triết lý sống, lòng yêu quê hương đất nước
và tinh thần đoàn kết của người dân.
Đó là những nội dung mà chúng ta sẽ tìm hiểu
trong bài học hôm nay.

CHỦ ĐỀ 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

Nhận biết
được một số
đặc điểm cơ
bản của ca
dao, dân ca
Đồng Tháp.

Nhận biết
được một số
yếu tố nội
dung, hình
thức của
một số bài
ca dao, dân
ca Đồng
Tháp.

Xác định
được những
dấu ấn văn
hoá địa
phương
trong các
văn bản ca
dao, dân ca.

Trình bày
được cảm
nhận của
bản thân về
một số bài
ca dao, dân
ca Đồng
Tháp.

Bồi dưỡng
tình yêu quê
hương Đồng
Tháp.

NỘI DUNG BÀI HỌC

I. MỘT SỐ NÉT KHÁI
QUÁT VỀ CA DAO,
DÂN CA ĐỒNG THÁP

II. ĐỌC HIỂU MỘT
SỐ VĂN BẢN CA
DAO, DÂN CA Ở
ĐỒNG THÁP

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC MỚI

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
Em hiểu thế nào là
ca dao, dân ca?

Ca dao, dân ca là các sáng tác
dân gian bằng văn vần vốn được
gọi là ca dao và phần lời của
những bài dân ca, được sáng tác
bởi cộng đồng người lao động
bình dân và truyền lại bằng con
đường truyền miệng.

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
Ca dao, dân ca là các sáng tác dân gian bằng văn vần vốn được gọi là ca dao và phần lời của
những bài dân ca, được sáng tác bởi cộng đồng người lao động bình dân và truyền lại bằng con
đường truyền miệng.

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
Em có nhận xét gì về số
lượng ca dao, dân ca địa
phương Đồng Tháp?

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
- Ca dao, dân ca là các sáng tác dân gian bằng văn vần vốn được gọi là ca dao và phần lời của
những bài dân ca, được sáng tác bởi cộng đồng người lao động bình dân và truyền lại bằng con
đường truyền miệng.
- Ở Đồng Tháp, ca dao, dân ca rất phong phú, có đến hơn 1000 bài. Điều này thể hiện đời sống
tâm hồn, tình cảm dồi dào và sức sáng tạo mạnh mẽ của người dân nơi đây.

2. Về nội dung
a. Ca dao

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
a. Ca dao
Ca dao Đồng Tháp thường
thể hiện chủ đề gì?

-

Vẻ đẹp quê hương
Tình người
Tình yêu đôi lứa

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
- Ca dao, dân ca là các sáng tác dân gian bằng văn vần vốn được gọi là ca dao và phần lời của
những bài dân ca, được sáng tác bởi cộng đồng người lao động bình dân và truyền lại bằng con
đường truyền miệng.
- Ở Đồng Tháp, ca dao, dân ca rất phong phú, có đến hơn 1000 bài. Điều này thể hiện đời sống
tâm hồn, tình cảm dồi dào và sức sáng tạo mạnh mẽ của người dân nơi đây.

2. Về nội dung
a. Ca dao
* Vẻ đẹp quê hương Đồng
Tháp

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
a. Ca dao
Em hãy nêu những hiểu
biết của em về nội dung ca
dao thể hiện vẻ đẹp quê
hương Đồng Tháp?

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
- Ca dao, dân ca là các sáng tác dân gian bằng văn vần vốn được gọi là ca dao và phần lời của
những bài dân ca, được sáng tác bởi cộng đồng người lao động bình dân và truyền lại bằng con
đường truyền miệng.
- Ở Đồng Tháp, ca dao, dân ca rất phong phú, có đến hơn 1000 bài. Điều này thể hiện đời sống
tâm hồn, tình cảm dồi dào và sức sáng tạo mạnh mẽ của người dân nơi đây.

2. Về nội dung
a. Ca dao
* Vẻ đẹp quê hương Đồng
- Vùng đồng bằng tươi đẹp, hữu tình với những đồng lúa bát ngát, ruộng vườn tốt tươi, kênh
Tháp
rạch xuôi dòng.
- Ca ngợi tài nguyên sông nước, đồng ruộng, cây trái đã cho con người cuộc sống ấm no.
- Thiên nhiên hoang dã của những ngày đầu khai hoang mở cõi.

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
a. Ca dao
Hãy dọc một vài bài ca dao mà
em biết về vẻ đẹp quê hương
Đồng Tháp.

1-Ai về Đồng Tháp quê tôi
Vào thăm lăng Cụ bồi hồi nhớ thương
2. Xoài nào ngon bằng xoài Cao Lãnh
Gái nào bảnh bằng gái Nha Mân.
3- Em muốn về Mỹ Hội mà bà nội không cho
Bắt vào Đồng Tháp, ăn bông súng với củ co thấu trời.
4- Ai về Đồng Tháp mà xem
Bông sen, bông súng nở chen lúa
vàng
5- Ai về Đồng Tháp mà coi
Mộ ông Thiên Hộ trăng soi lạnh lùng
Bà con đùm đậu quanh vùng
Tháng giêng ngày giỗ xin đừng ai quên
6. Lai Vung là xứ lạ lùng
Nem chua mà ngọt, thơm nồng mà
say.
7. Nem Lai vung vừa chua vừa ngọt
Quýt Lai Vung vỏ đỏ, ruột hồng.
8. Tháp Mười gạo trắng nước trong

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
- Ca dao, dân ca là các sáng tác dân gian bằng văn vần vốn được gọi là ca dao và phần lời của
những bài dân ca, được sáng tác bởi cộng đồng người lao động bình dân và truyền lại bằng con
đường truyền miệng.
- Ở Đồng Tháp, ca dao, dân ca rất phong phú, có đến hơn 1000 bài. Điều này thể hiện đời sống
tâm hồn, tình cảm dồi dào và sức sáng tạo mạnh mẽ của người dân nơi đây.

2. Về nội dung
a. Ca dao
* Vẻ đẹp quê hương Đồng
Tháp
- Vùng đồng bằng tươi đẹp, hữu tình với những đồng lúa bát ngát, ruộng vườn tốt tươi, kênh
rạch xuôi dòng.
- Ca ngợi tài nguyên sông nước, đồng ruộng, cây trái đã cho con người cuộc sống ấm no.
- Thiên nhiên hoang dã của ngững ngày đầu khai hoang mở cõi.

* Con người Đồng Tháp

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
Em hãy nêu những hiểu
biết của em về nội dung ca
dao thể hiện vẻ đẹp con
người Đồng Tháp?

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
a. Ca dao
* Vẻ đẹp quê hương Đồng
Tháp
- Vùng đồng bằng tươi đẹp, hữu tình với những đồng lúa bát ngát, ruộng vườn tốt tươi, kênh
rạch xuôi dòng.
- Ca ngợi tài nguyên sông nước, đồng ruộng, cây trái đã cho con người cuộc sống ấm no.
- Thiên nhiên hoang dã của ngững ngày đầu khai hoang mở cõi.

* Con người Đồng Tháp

- Những con người giàu tình cảm, tình nghĩa, kiên cường kháng chiến…
- Ngợi ca tình duyên đẹp đẽ, tình yêu thuỷ chung.

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
Hãy dọc một vài bài ca dao mà
em biết về vẻ đẹp con người
Đồng Tháp

1.“Sen mọc giữa đồng lòng sen trắng
Sen đất Tháp Mười mưa nắng vẫn tươi
Bông sen như nết con người
Đẹp như con gái Tháp Mười quê ta”
2. Ai về Đồng Tháp xa xôi
Cho tôi nhắn gởi đôi lời nhớ nhung
Ai về Ngã Sáu ấp Trung
Cho tôi gởi nhớ về trong Tháp Mười.
3. Đèn nào sáng bằng đèn Sa Đéc
Gái nào đẹp bằng gái Nha Mân
Anh thả ghe câu lên xuống mấy lần
Thương em đứt ruột, nhưng tới gần lại run.

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
a. Ca dao
* Vẻ đẹp quê hương Đồng
Tháp
- Vùng đồng bằng tươi đẹp, hữu tình với những đồng lúa bát ngát, ruộng vườn tốt tươi, kênh
rạch xuôi dòng.
- Ca ngợi tài nguyên sông nước, đồng ruộng, cây trái đã cho con người cuộc sống ấm no.
- Thiên nhiên hoang dã của ngững ngày đầu khai hoang mở cõi.

* Con người Đồng Tháp

- Những con người giàu tình cảm, tình nghĩa, kiên cường kháng chiến…
- Ngợi ca tình duyên đẹp đẽ, tình yêu thuỷ chung.

b. Dân ca

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
a. Ca dao
b. Dân ca

Em hãy cho biết dân ca
Đồng Tháp có những thể
loại nào? Thể loại nào
nổi tiếng nhất?

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
a. Ca dao
* Vẻ đẹp quê hương Đồng
Tháp
- Vùng đồng bằng tươi đẹp, hữu tình với những đồng lúa bát ngát, ruộng vườn tốt tươi, kênh
rạch xuôi dòng.
- Ca ngợi tài nguyên sông nước, đồng ruộng, cây trái đã cho con người cuộc sống ấm no.
- Thiên nhiên hoang dã của ngững ngày đầu khai hoang mở cõi.

* Con người Đồng Tháp

- Những con người giàu tình cảm, tình nghĩa, kiên cường kháng chiến…
- Ngợi ca tình duyên đẹp đẽ, tình yêu thuỷ chung.

b. Dân ca
- Dân ca Đồng Tháp có nhiều thể loại như Hát đưa em, hát huê tình, hò, lý, nói thơ, đồng dao,
nói vè…nổi tiếng là Hò Đồng Tháp.
- Hò đối đáp vô cùng duyên dáng, ngọt ngào, thi vị.

Cảm nhận của em về Hò Đồng Tháp và hò đối đáp?
Nét đặc trưng, riêng biệt của Hò Đồng Tháp
so với các điệu hò Nam bộ là chỉ hò một mình,
không có hình thức đối đáp. Đó là tâm tình,
của con người về tình duyên, về số phận,
những buồn vui cuộc đời.

Hò đối đáp là một nét sinh hoạt văn hóa
tinh thần, là hình thức hò giao duyên
độc đáo, là cầu nối cho những đôi lứa
yêu nhau.  

Đời sống tâm hồn, tình cảm vì thế mà thêm phần dạt dào, thắm tươi.

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
a. Ca dao
* Vẻ đẹp quê hương Đồng
Tháp
* Con người Đồng Tháp
b. Dân ca

- Dân ca Đồng Tháp có nhiều thể loại như Hát đưa em, hát huê tình, hò, lý, nói thơ, đồng dao,
nói vè…nổi tiếng là Hò Đồng Tháp.
- Hò đối đáp vô cùng duyên dáng, ngọt ngào, thi vị.

3. Về hình thức thể
hiện

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung

3. Về hình thức thể
hiện
Em hãy nêu những
hiểu biết của em về
hình thức thể hiện
ca dao, dân ca Đồng
Tháp?

Chủ đề 2

CA DAO, DÂN CA ĐỒNG THÁP

I. Một số nét khái quát về ca dao, dân ca
Đồng
1. ĐặcTháp
điểm chung
2. Về nội dung
a. Ca dao
b. Dân ca
- Dân ca Đồng Tháp có nhiều thể loại như Hát đưa em, hát huê tình, hò, lý, nói thơ, đồng dao,
nói vè…nổi tiếng là Hò Đồng Tháp.
- Hò đối đáp vô cùng duyên dáng, ngọt ngào, thi vị.

3. Về hình thức thể
- Ca dao, dân ca các địa phương Nam Bộ đều có sự kế thừa, tiếp nhận những cách nói, từ
hiện
ngữ, … từ miền Bắc, miền Trung.
- Về thể loại: chủ yếu sử dụng thơ lục bát. Cũng có bài biến thể về số chữ, cách gieo vần…
- Về ngôn ngữ: sử dụng ngôn từ giản dị, gần gũi, mộc mạc, nhiều phương ngữ…

II. Đọc hiểu văn bản
Văn bản 1: Những bài ca dao về yêu quê hương