CHÀO MỪNG CÁC THẦY CÔ GIÁO
ĐẾN DỰ THAO GIẢNG
LỚP 10/2
Tiết 89:




(Trích “Truyện Kiều”)
Nguyễn Du
Giáo viên: Nguyễn Thị Huyền Nhung
Tổ : Văn – Thể
Trường THPT Ngô Quyền – Tp. Đà Nẵng
I. Giới thiệu chung
Vị trí đoạn trích: Từ câu 1229 đến câu 1248
Sau khi biết mình bị Mã Giám Sinh lừa ép vào chốn lầu xanh, Thuý Kiều toan tự vẫn nhưng không thành. Cuối cùng Kiều đã bị mắc bẫy của Sở Khanh và Tú Bà, buộc phải tiếp khách làng chơi. Đoạn trích miêu tả tâm trạng Kiều sống trong cảnh ô nhục.
2. Bố cục: 3 đoạn
- 4 câu đầu: Giới thiệu tình cảnh trớ trêu của Kiều
- 8 câu tiếp : Tâm trạng của Kiều trong chốn lầu xanh
- 8 câu còn lại: Khái quát nỗi niềm cô đơn, đau khổ của Kiều bằng cảnh vật.
II. Đọc - hiểu văn bản:
1.Tình cảnh trớ trêu của Kiều
- Sử dụng điển tích, điển cố (Tống Ngọc, Trường Khanh) + bút pháp ước lệ qua những hình ảnh: “Bướm ong”, “cuộc say”, “trận cười”
-> để diễn tả chân thực hoàn cảnh sống hiện tại của Kiều với những ái ân cợt nhả.
- Lời thơ : lời trần thuật của tác giả - Ngôi thứ ba -> như lời than thở của nhân vật.
=> Tình cảnh éo le, đáng thương với kiếp sống bọt bèo của Kiều. Qua đó thể hiện thái độ trân trọng, cảm thông của tác giả đối với nàng.

- Điệp từ: “mình” ba lần với sắc thái, động thái khác nhau -> ý thức chua chát về nỗi tủi nhục.
2. Tâm trạng của Kiều trong chốn lầu xanh
- Các hình thức đối xứng được sử dụng:
+ Đối xứng trong từ:
Bướm lả/ ong lơi
Lá gió / cành chim
Dày gió/ dạn sương
Bướm chán/ ong chường
-> Tạo cảm giác xót xa,bẽ bàng.
+ Tiểu đối:
Khi tỉnh rượu / lúc tàn canh
Nửa rèm tuyết ngậm/ bốn bề trăng thâu
-> Nhấn mạnh sự liên tục kéo dài của sự việc hay cái mênh mông của không gian
+ Đối xứng giữa 2 câu lục bát:
Khi sao........./giờ sao........
Mặt sao......../ thân sao.......
Người mưa Sở mây Tần/ Mình nào biết có xuân là gì
-> Đối lập giữa quá khứ tươi đẹp và thực tại phũ phàng, giữa người và ta, để nhận thức sâu hơn nỗi đau khổ của bản thân và nhấn mạnh sự vô cảm của Kiều đối với cuộc sống.
=> Các hình thức đối này có tác dụng nhấn mạnh ý cần nói, tạo điều kiện nhìn nỗi niềm thương thân xót phận của nhận vật từ nhiều góc độ khác nhau.
=> Tiếp theo lời bày tỏ hoàn cảnh éo le, Thúy Kiều buông lời thảm thiết não nề trong sự ý thức về nhân phẩm bị chà đạp.
Bốn câu thơ với 4 từ để hỏi: Khi sao, giờ sao, mặt sao, thân sao
-> tạo sự dồn dập, phẫn uất trào dâng trong lòng Kiều.
- Giọng xót xa, ngôn ngữ độc thoại
-> Nỗi lòng tái tê, ai oán, day dứt.
+ 4 câu trên: Cảnh sắc 4 mùa: gió (hè), hoa (xuân), tuyết (đông), trăng (thu)
-> ở lầu xanh cảnh trở nên lạnh lẽo.
 Thái độ của Kiều: thờ ơ trước cảnh vật, đau đớn, tủi nhục về thân phận nên “Cảnh nào cảnh chẳng đeo sầu”
-> Mối quan hệ giữa ngoại cảnh và tâm cảnh.
3. Nỗi niềm cô đơn, đau khổ của Kiều.
- Nguyễn Du vẫn tả cảnh sắc và thú vui ở lầu xanh -> thể hiện thái độ của Kiều.
- Lời kể mạch lạc, đối xứng (2 câu trên tả thú vui, 2 câu dưới tả thái độ).
+ 4 câu sau:
 Các thú vui: cầm, kì, thi, hoạ.
 Thái độ Kiều: gượng gạo, chán chường, nhạt nhẽo.
-> Tình cảnh lẻ loi, đơn chiếc, mong muốn đồng cảm, chia sẻ, thấu hiểu.
=> Thái độ đồng cảm sâu sắc với số phận bi kịch, ý thức đề cao phẩm giá con người của Nguyễn Du.
Sống ở lầu xanh với cảnh truỵ lạc diễn ra hết ngày tháng nọ, Kiều không hề cảm thấy vui mà chỉ thấy nhục, thương mình .
-> thấy được nhân cách, phẩm giá của Kiều bằng chính nỗi buồn của nàng.
- Nghệ thuật: Ngôn từ tài tình, điệp từ, các hình thức đối, miêu tả nội tâm nhân vật, tả cảnh ngụ tình....
- Nội dung: Thể hiện sâu sắc cảm giác đau đớn, xót xa của Kiều trước sự thay đổi thân phận, giá trị của mình và sự ý thức về nhân phẩm của nàng. Qua đó thấy được giá trị nhân văn, nhân đạo của tác phẩm.
III. Tổng kết:
Trân trọng kính chào !