CHỦ ĐỀ 1
ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN TỈNH LÂM ĐỒNG

TIẾT 2

BÀI 2. ĐỊA LÍ TỰ NHIÊN TỈNH ĐẮK NÔNG

Chúng ta đang sống trên mảnh đất Tây Nguyên hùng vĩ – nơi có
núi non trùng điệp, rừng già bạt ngàn, thác nước hùng vĩ và cả
những cao nguyên bazan màu mỡ. Trong số đó, Đắk Nông là một
tỉnh trẻ nhưng lại được thiên nhiên ban tặng nhiều nét đặc sắc: đất
đỏ bazan màu mỡ, khoáng sản bôxít giàu trữ lượng, rừng quốc gia
Tà Đùng được mệnh danh là 'Vịnh Hạ Long trên cao nguyên'.
Vậy, điều kiện tự nhiên của tỉnh Đắk Nông có những thế mạnh và
hạn chế gì? Nó ảnh hưởng như thế nào đến sản xuất, đời sống và
phát triển kinh tế – xã hội của địa phương? Chúng ta cùng tìm hiểu
trong bài học hôm nay: Địa lí tự nhiên tỉnh Đắk Nông.

Câu hỏi trắc nghiệm nhanh
Câu 1. Đắk Nông có loại đất chủ yếu nào thích hợp trồng cây công
nghiệp dài ngày?
A. Đất phù sa

C. Đất bazan 

B. Đất feralit

D. Đất xám bạc màu

Câu hỏi trắc nghiệm nhanh
Câu 2. Đặc điểm khí hậu của Đắk Nông là:

A. Ôn đới hải dương, mát
quanh năm

C. Nhiệt đới khô hạn quanh
năm

B. Nhiệt đới gió mùa cao nguyên,
2 mùa rõ rệt

D. Nhiệt đới ẩm gió mùa, mùa
đông lạnh

Câu hỏi trắc nghiệm nhanh
Câu 3. Khoáng sản nổi bật nhất của tỉnh Đắk Nông là:

A. Đá vôi

C. Than đá



B. Bôxít

D. Muối mỏ

Câu hỏi trắc nghiệm nhanh
Câu 4. Hạn chế lớn nhất trong mùa khô ở Đắk Nông là gì?
A. Lũ quét

C. Thiếu nước tưới, khô hạn


B. Băng giá

D. Sương muối

Câu hỏi trắc nghiệm nhanh
Câu 5. Hệ thống sông nào chảy qua Đắk Nông, tạo tiềm năng lớn
cho thủy điện?
A. Sông Hồng và sông
Đà

C. Sông Cả và sông Mã

B. Sông Đồng Nai và sông Sêrêpôk


D. Sông Thu Bồn và sông Trà Khúc

1. Địa hình

Ở Đắk Nông có những dạng địa hình chủ
yếu nào? Nêu thế mạnh và hạn chế của mỗi
dạng địa hình?

1. Địa hình
Các dạng địa hình chủ yếu ở Đắk Nông:
Địa hình vùng núi: Phân bố chủ yếu ở Đắk Glong, Krông Nô, Đắk
R'lấp, Đắk Mil. Một số đỉnh cao như Tà Đùng (1982m), Tchirke
(1638m), Nan Jerbri (1544m), Nâm Nung (1500m).
Địa hình cao nguyên: Phân bố chủ yếu các huyện Đắk Glong, Đắk
Song và một phần của huyện Đắk Mil. Độ cao trung bình trên 800m,
có nơi cao trên 1000m.
Địa hình thấp và thung lũng: Phân bố dọc sông Krông Nô, Sêrêpôk
(huyện Cư Jút, Krông Nô) với địa hình tương đối bằng phẳng, diện
tích hẹp.

1. Địa hình
Dạng địa hình

Thế mạnh và hạn chế của từng dạng địa hình
Thế mạnh

- Có nhiều cảnh quan đẹp → phát triển du
lịch sinh thái (Tà Đùng, Nâm Nung).
- Rừng núi giàu tài nguyên (gỗ, dược
Vùng núi
liệu, động thực vật).
- Có tiềm năng thủy điện nhờ độ dốc
sông suối lớn.
- Đất bazan màu mỡ, khí hậu mát mẻ →
thuận lợi trồng cây công nghiệp lâu năm
Cao nguyên (cà phê, hồ tiêu, cao su…).
- Có thể chăn nuôi đại gia súc.
- Đất tương đối bằng phẳng → thuận lợi
Địa hình thấp phát triển nông nghiệp (lúa, hoa màu, cây
ngắn ngày).
và thung lũng - Giao thông, xây dựng, dân cư tập trung
dễ dàng.

Hạn chế
- Địa hình hiểm trở, chia cắt mạnh
→ giao thông khó khăn.
- Khó mở rộng đất sản xuất nông
nghiệp.
- Nguy cơ xói mòn, lũ quét.

- Độ dốc lớn một số nơi → dễ
bị xói mòn nếu canh tác không
hợp lí.
- Thiếu nước vào mùa khô.
- Diện tích hẹp, phân tán dọc
sông.
- Nguy cơ ngập lụt khi mưa
lớn.

1. Địa hình
👉 Như vậy, Đắk Nông có 3 dạng địa hình chính: núi, cao nguyên,
thung lũng – đồng bằng hẹp, mỗi dạng đều có thế mạnh phát triển
kinh tế (nông nghiệp, du lịch, thủy điện) nhưng cũng tồn tại hạn
chế (giao thông khó khăn, dễ xói mòn, ngập lụt).

2. Khí hậu

Dựa vào bảng số liệu (Bảng 1.3) em hãy tính
nhiệt
trung
và biên
độ nhiệt
qua
Kháiđộ
quát
tìnhbình
hìnhnăm
chính
trị, kinh
tế, văn
2hóa
năm- xã
ở tỉnh
Nông?
hội Đắk
của Đắk
Nông từ năm
1976 đến năm 1985?

2. Khí hậu
- Đắk Nông có khí hậu mang đặc điểm chung của khí hậu nhiệt đới ẩm
gió mùa cận xích đạo với một mùa khô và một mùa mưa. Cụ thể:
Nhiệt độ trung bình năm từ 23℃-24℃, trong năm không có tháng nào
nhiệt độ trung bình xuống thấp hơn 20℃.
Lượng mưa lớn, trung bình năm đạt trên 2500mm, mưa tập trung nhiều
nhất vào các tháng 7,8,9, ít nhất vào tháng 12, tháng 1, tháng 2 năm sau.

Độ ẩm không khí luôn trên 80%
Thích hợp cho các loại cây công nghiệp : cà phê, tiêu,cao su, …
thuận lợi cho việc lựa chọn cây trồng vật nuôi theo từng mùa, thu
hoạch bảo quản nông sản
- Khó khăn: thiếu nước vào mùa khô.

2. Khí hậu

Năm 2015. Các giá trị nhiệt độ theo tháng (°C):
20,2; 21,7; 24,2; 25,4; 24,9; 24,1; 24,0; 24,1; 23,9; 23,8; 23,5; 22,6
Bước 1: Tính nhiệt độ trung bình năm
Trung bình năm = Tổng 12 tháng/12
Trung bình năm 2015= 282,4/12≈ 23,53°C
Bước 2: Tính biên độ nhiệt
Biên độ nhiệt=Nhiệt độ cao nhất−Nhiệt độ thấp nhất
Nhiệt độ cao nhất 2015: 25,4°C (tháng 4)
Nhiệt độ thấp nhất 2015: 20,2°C (tháng 1)
Biên độ nhiệt 2015=25,4−20,2=5,2°C

2. Khí hậu

Năm 2018. Các giá trị nhiệt độ theo tháng (°C):
21,8; 23,8; 24,6; 25,5; 25,6; 24,7; 24,1; 23,8; 23,4; 23,9; 22,4; 21,1
Bước 1: Tính nhiệt độ trung bình năm
Trung bình năm = Tổng 12 tháng/12
Trung bình năm 2018= 284,7/12≈ 23,73°C
Bước 2: Tính biên độ nhiệt
Biên độ nhiệt=Nhiệt độ cao nhất−Nhiệt độ thấp nhất
Nhiệt độ cao nhất 2018: 25,6°C (tháng 5)
Nhiệt độ thấp nhất 2018: 21,1°C (tháng 12)
Biên độ nhiệt 2018=25,6−21,1= 4,5°C

2. Khí hậu

Kết quả

Năm

Nhiệt độ trung bình năm (°C)

Biên độ nhiệt (℃)

2015

23,53℃

5,2℃

2018

23,73℃

4,5℃

2. Khí hậu

Tỉnh Đắk Nông có lượng mưa lớn, trung bình năm đạt trên
2500mm, mưa tập trung nhiều nhất vào các tháng 7, 8, 9 (khoảng
từ 300-600mm), ít nhất khoảng tháng 12, tháng 1 và tháng 2 năm
sau, độ ẩm không khí luôn trên 84%.

Dựa vào bảng số liệu trên hãy tính tổng lượng mưa
trong năm và xác định những tháng có lượng mưa
lớn ở Đắk Nông?

2. Khí hậu

Năm 2015. Số liệu (mm)
0,6; 12,1; 105,6; 56,1; 447,9; 269,2; 236,4; 286,2; 291,6;
207,4; 100,6; 11,6
Tổng lượng mưa năm 2015: ~2025 mm

Các tháng mưa lớn nhất: tháng 5 (447,9 mm), tháng 8–9
(286–292 mm), tháng 6 (269,2 mm), tháng 7 (236,4 mm).

2. Khí hậu

Năm 2018. Số liệu (mm)
2,9; 10,0; 108,5; 109,8; 283,5; 332,1; 341,0; 316,7; 305,0;
114,2; 63,6; 11,9
Tổng lượng mưa năm 2018: ~1999 mm
Các tháng mưa lớn nhất: tháng 6 (332,1 mm), tháng 7 (341,0
mm), tháng 8 (316,7 mm), tháng 9 (305 mm), tháng 5 (283,5
mm).

2. Khí hậu

Kết quả tổng hợp

Năm

Tổng lượng mưa (mm)

Tháng mưa nhiều

2015

~2025 mm

Tháng 5, 6, 7, 8, 9

2018

~1999 mm

Tháng 5, 6, 7, 8, 9

Như vậy, Đắk Nông có mùa mưa tập trung từ tháng 5 đến
tháng 10, trong đó cao điểm là tháng 6–9.

3. Sông, hồ

Tại sao chế độ nước sông, suối ở Đắk
Nông có sự phân hóa theo mùa?

3. Sông, hồ

Nguyên nhân chế độ nước sông, suối Đắk Nông phân hóa theo mùa
Đắk Nông nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa cận xích
đạo, có hai mùa rõ rệt: Mùa mưa (từ tháng 5 đến tháng 10) →
lượng mưa rất lớn, chiếm phần lớn tổng lượng mưa năm. Mùa khô
(từ tháng 11 đến tháng 4) → hầu như ít mưa, thậm
chí có tháng khô hạn.
Lượng nước của sông, suối phụ thuộc chủ yếu vào nước mưa, vì vậy: Mùa
mưa → nước sông dâng cao, gây lũ (chiếm 70–80% tổng lượng dòng chảy
năm). Mùa khô → dòng chảy giảm mạnh, nhiều sông suối cạn kiệt.

👉 Kết luận: Chế độ nước sông suối ở Đắk Nông phân hóa theo
mùa vì chế độ mưa phân hóa rõ rệt theo mùa trong khí hậu nhiệt
đới gió mùa cận xích đạo.

4. Đất

Kể tên nhóm đất chiếm diện tích lớn
nhất ở Đắk Nông. Loại đất đó thích
hợp với các loại cây trồng nào?

4. Đất

Nhóm đất chiếm diện tích lớn nhất ở Đắk Nông
Nhóm đất đỏ bazan: chiếm 60,34% diện tích tự nhiên.
Phân bố: tập trung tại các khối bazan ở Đắk Song, Đắk Mil.
Thích hợp trồng cây công nghiệp lâu năm có giá trị kinh tế cao, đặc
biệt là: Cà phê, hồ tiêu, cao su, điều, ca cao, cây ăn quả nhiệt đới
👉 Kết luận: Nhóm đất chiếm diện tích lớn nhất ở Đắk Nông là đất
đỏ bazan. Đây là loại đất rất thích hợp để phát triển các cây công
nghiệp lâu năm (cà phê, hồ tiêu, cao su, ca cao…), tạo thế mạnh
nông nghiệp cho tỉnh.

5. Sinh vật

Em hãy cho biết rừng tự nhiên ở Đắk Nông
thuộc kiểu rừng gì? Kể tên một số loại động
thực vật tự nhiên trong rừng?

5. Sinh vật

Rừng tự nhiên ở Đắk Nông thuộc kiểu rừng kín thường xanh.
Trong rừng có nhiều loài cây gỗ quý như sao, kiền kiền, giáng
hương, trắc,…
Nhiều loài động vật quý hiếm như voi rừng, hổ, báo, bò tót, tê giác,…
Rừng tự nhiên ở Đắk Nông thuộc kiểu rừng kín thường xanh. Trong
rừng có nhiều loại cây gỗ và động vật quý hiếm.

1) Với đặc điểm dạng địa hình đồi núi đã tác động như thế nào
đến hoạt động kinh tế của địa phương?

2) Em hãy kể tên một số loài động vật quý hiếm cần được bảo vệ
ở Đắk Nông hiện nay?

1) Với đặc điểm dạng địa hình đồi núi đã tác động như thế nào
đến hoạt động kinh tế của địa phương?

Thuận lợi: đất đỏ bazan màu mỡ, thích hợp trồng cây công
nghiệp lâu năm (cà phê, hồ tiêu, cao su,…); có tiềm năng thủy
điện nhờ hệ thống sông suối dốc; tài nguyên rừng phong phú để
phát triển lâm nghiệp và du lịch sinh thái.
Khó khăn: giao thông đi lại khó khăn, chi phí xây dựng hạ tầng
cao; dễ xảy ra xói mòn, sạt lở; khó mở rộng sản xuất nông nghiệp
theo hướng đồng bằng.
👉 Kết luận: Địa hình đồi núi vừa tạo ra thế mạnh về nông – lâm
nghiệp và thủy điện, vừa đặt ra thách thức trong giao thông, xây
dựng và bảo vệ môi trường.

2) Em hãy kể tên một số loài động vật quý hiếm cần được bảo vệ
ở Đắk Nông hiện nay?
👉 Một số loài động vật quý hiếm cần được bảo vệ ở Đắk Nông
hiện nay gồm: voi rừng, hổ, báo, bò rừng, bò tót, tê giác,…
Đây là những loài động vật hoang dã có giá trị, số lượng ít, đang
bị đe dọa tuyệt chủng nên cần được bảo vệ nghiêm ngặt trong các
khu bảo tồn thiên nhiên và vườn quốc gia của tỉnh.

Hãy chia sẻ những tác động bất lợi của thuỷ điện mang lại trên
địa phương mà em biết.
Ngập đất sản xuất và đất ở: Khi xây dựng hồ chứa, nhiều diện
tích đất nông nghiệp, rừng và khu dân cư bị ngập, ảnh hưởng đời
sống người dân.
Phải di dời, tái định cư: Người dân ở vùng lòng hồ phải di dời, dễ
gặp khó khăn trong ổn định cuộc sống và sinh kế.
Ảnh hưởng môi trường: Làm mất rừng, suy giảm đa dạng sinh
học, thay đổi hệ sinh thái sông suối.
Biến đổi dòng chảy: Gây thiếu nước vào mùa khô, lũ lụt vào mùa
mưa ở hạ lưu.

Hãy chia sẻ những tác động bất lợi của thuỷ điện mang lại trên
địa phương mà em biết.
Nguy cơ sự cố: Nếu đập thủy điện bị sự cố sẽ ảnh hưởng nghiêm
trọng đến tính mạng, tài sản và môi trường.
Như vậy, ngoài lợi ích về cung cấp điện và điều tiết nước, thủy
điện cũng mang lại nhiều tác động tiêu cực đến môi trường, đất
đai và đời sống người dân địa phương.