Dùng câu hỏi vào những
mục đích nào?
Nhiều khi, ta có thể dùng câu hỏi
để thể hiện:
- Thái độ khen, chê.
- Sự khẳng định, phủ định.
- Yêu cầu, mong muốn.

I. Nhận xét:

1. Tìm câu hỏi trong khổ thơ dưới đây. Những từ ngữ
nào trong câu hỏi thể hiện thái độ lễ phép của người
con ?
- Mẹ ơi, con tuổi gì ?

- Tuổi con là tuổi Ngựa
Ngựa không yên một chỗ
Tuổi con là tuổi đi…
XUÂN QUỲNH

+ Câu hỏi : Mẹ ơi, con tuổi gì ?
+ Từ ngữ thể hiện thái độ lễ phép : Mẹ ơi. (Lời gọi )

Em muốn biết sở thích của mọi người trong ăn
mặc, vui chơi, giải trí. Hãy đặt câu hỏi thích hợp:

a) Với cô giáo hoặc thầy giáo em.
b) Với bạn em.

 Với thầy giáo, cô giáo
– Thưa cô, cô có thích đi du lịch không ạ?
– Thầy ơi, thầy thích môn thể thao nào nhất?

 Với bạn em
– Lan ơi, bạn có thích xem phim hoạt hình
không?
– Bạn thích học vẽ hơn hay học múa hơn?

Em có nhận xét gì về các câu hỏi sau:
– Tại sao cả tháng nay chẳng thấy cậu mặc
chiếc áo mới nào?
– Nhà chị không có xe hay sao mà cứ sang
nhà em mượn xe vậy?
– Chú ơi, sao chú cứ dùng mãi chiếc ti vi cũ
này thế?
Theo em, để giữ lịch sự, cần tránh hỏi
những câu hỏi có nội dung như thế nào?

II. Ghi nhớ
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ
Khi
hỏi
chuyện
người
khác,
cần
phép lịch sự. Cụ thể là:
giữ phép lịch sự như thế nào?
1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp
với quan hệ giữa mình và người
được hỏi.
2. Cần tránh những câu hỏi làm phiền
lòng người khác.

III. Luyện tập.
Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn
đối thoại dưới đây thể hiện quan
hệ giữa các nhân vật và tính cách
của mỗi nhân vật như thế nào?

Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây
thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của
mỗi nhân vật như thế nào?
a. Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin
học. Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám,
da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn…
Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả
lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.

Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây
thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của
mỗi nhân vật như thế nào?
a. Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học.
Thầy Rơ-nê đã già, mái tóc ngả màu xám, da
nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn… Thầy
hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả
lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.

Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây
thể hiện quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của
mỗi nhân vật như thế nào?

b. Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan phát
xít. Tên sĩ quan hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt bọn
phát xít.

Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện
quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật
như thế nào?
a. Ông bố dắt con đến gặp thầy b. Một lần I-u-ra chạm trán
giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã
tên sĩ quan phát xít. Tên sĩ
già, mái tóc ngả màu xám, da
quan hỏi:
nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn
– Thằng nhóc tên gì?
nhanh nhẹn… Thầy hỏi:
– I-u-ra.
– Con tên là gì?
– Mày là đội viên hả?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i,
– Phải.
có ý bảo con trả lời.
– Sao mày không đeo khăn
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ
quàng?
ạ.
– Vì không thể quàng khăn
– Con đã muốn đi học chưa hay
trước mặt bọn phát xít.
còn thích chơi?
Theo VĂN 4 (1984)
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.
Theo ĐỨC HOÀI

• Quan hệ

a. Thầy- trò

Tính cách

a.Thầy Rơ – nê: ân cần trìu
mến, yêu trò
Trò ( Lu – i Pa –xtơ): Lễ
phép, ngoan ngoãn, kính
trọng thầy.

b. Tên sĩ quan
phát xít – cậu bé
yêu nước.

b. Tên sĩ quan phát xít: Hách
dịch, xấc xược.
Cậu bé: Yêu nước, căm ghét,
khinh bỉ tên xâm lược.

2. So sánh các câu hỏi trong
đoạn văn sau. Em thấy câu các
bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp
hơn những câu hỏi khác không?
Vì sao?

So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau. Em thấy câu các
bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn những câu hỏi khác
không? Vì sao?

Sau một cuộc dạo chơi, đám trẻ ra về. Tiếng nói cười
ríu rít. Bỗng các em dừng lại khi thấy một cụ già đang
ngồi ở vệ cỏ ven đường. Trông cụ thật mệt mỏi, cặp mắt
lộ rõ vẻ u sầu.
– Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ ? - Một em trai
hỏi.
Đám trẻ tiếp lời, bàn tán sôi nổi:
– Chắc là cụ bị ốm ?
– Hay cụ đánh mất cái gì ?
– Chúng mình thử hỏi xem đi !
Các em tới chỗ ông cụ, lễ phép hỏi :
– Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?

Gạch chân dưới các câu hỏi. Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có
thích hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì sao?
Sau một cuộc dạo chơi, đám trẻ ra về. Tiếng nói cười ríu
rít. Bỗng các em dừng lại khi thấy một cụ già đang ngồi ở vệ
cỏ ven đường. Trông cụ thật mệt mỏi, cặp mắt lộ rõ vẻ u
sầu.
– Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ ? - Một em trai hỏi.
Đám trẻ tiếp lời, bàn tán sôi nổi:
– Chắc là cụ bị ốm ?
– Hay cụ đánh mất cái gì ?
– Chúng mình thử hỏi xem đi !
Các em tới chỗ ông cụ, lễ phép hỏi :
– Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?

a) Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già……
b) Câu các bạn nhỏ tự hỏi nhau……

Ghi lại các câu hỏi. Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có
thích hợp hơn những câu hỏi khác không? Vì sao?

a) Câu hỏi các bạn nhỏ hỏi cụ già là:
Câu các bạn nhỏ hỏi cụ già….
b) Câu hỏi các bạn nhỏ tự hỏi nhau là:
Câu các bạn nhỏ tự hỏi nhau……

So sánh các câu hỏi trong đoạn văn sau. Em thấy
câu các bạn nhỏ hỏi cụ già có thích hợp hơn
những câu hỏi khác không? Vì sao?

– Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ
không ạ?
Câu hỏi này thích hợp hơn. Vì thể hiện
sự tế nhị, cảm thông, chia sẽ.

1 – Thưa cụ, chuyện gì xảy ra với cụ thế ạ?
2 – Thưa cụ, chắc là cụ bị ốm ạ?
3 – Thưa cụ, có phải cụ đánh mất cái gì không ạ?
4 – Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ ?

– Thể hiện tò mò
hoặc thiếu tế nhị

Tình huống:
Em sang nhà bạn chơi khi đó em
mới biết bà của bạn bị ốm, khi đó
em sẽ hỏi thế nào?
Trò chơi
đóng vai

Ghi nhớ:
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ
phép lịch sự. Cụ thể là:
1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù
hợp với quan hệ giữa mình và
người được hỏi.
2. Cần tránh những câu hỏi làm
phiền lòng người khác.

Củng cố - Dặn
dò