Hai cây phong
( Ai-ma-tốp )

Nguyễn Trí Ngọc – Trường TH&THCS Bùi Dục Tài,
Hải Lăng, Quảng Trị

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
- Ai-ma-tốp
(1929-2008)
là nhà văn
nước Cư-rơgư-xtan,
thuộc Liênxô trước đây

- Tác phẩm đầu tiên
khiến Ai-ma-tốp nổi
tiếng là tập truyện Núi
đồi và thảo nguyên
(được
tặng
giải
thưởng Lê-nin về văn
học năm 1963).

- 2004: Ông được
nhận danh hiệu
“Giáo sư danh
dự” của trường
Đại học tổng hợp
quốc gia Mat-xcơva.

I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả

I. TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác phẩm

a. Xuất xứ
- Trích phần
đầu truyện
vừa “Người
thầy
đầu
tiên”.

b. PTBĐ
- Tự sự
kết hợp
với miêu
tả, biểu
cảm.

c. Thể loại
Truyện
vừa.

I. TÌM HIỂU CHUNG

2. Tác phẩm
d. Bố cục
Phần 1

- Từ đầu đến “...chân trời phía Tây”:
Giới thiệu vị trí làng Ku- ku- rêu.

Phần 2

- Tiếp theo đến “... chiếc gương thần xanh”: Hình ảnh hai cây phong ở
đầu làng và tâm trạng của nhân vật mỗi khi về thăm làng.

Phần 3
Phần 4

- Tiếp theo đến “...chân trời xa thẳm biêng biếc kia”: Kỉ niệm tuổi thơ
của nhân vật tôi.
- Phần còn lại: Nhân vật tôi nhớ đến người trồng hai cây phong gắn
liền với trường Đuy-sen.

I. TÌM HIỂU CHUNG

2. Tác phẩm

Tóm tắt

Đoạn trích được kể theo dòng hồi tưởng của nhân vật “tôi” về hình ảnh hai cây
phong thân thương gắn bó với kỉ niệm tuổi thơ của đám trẻ con trong làng. Hai cây phong
cao vút giữa ngọn đồi khác hẳn với những loại cây khác. Chúng có tiếng nói riêng, có tâm
hồn riêng và có cả những khúc ca êm dịu. Ban đêm hay ban ngày, chúng đều nghiêng ngả
thân cây, lay động cành lá, rì rào theo nhiều cung bậc khác nhau. Có khi hai cây phong bỗng
im bặt một thoáng, cành lá cất tiếng thở dài một lượt như thương tiếc người nào. Mây đen,
bão dông kéo đến xô gãy cành, tỉa trụi lá, hai cây phong nghiêng ngả tấm thân dẻo dai và reo
vù vù như một ngọn lửa đang bốc cháy. Cứ thế, sau nhiều năm mãi về sau, nhân vật “tôi”mới
hiểu ra ý nghĩa câu chuyện ẩn sau hình ảnh hai cây phong. Đó là câu chuyện về thầy Đuy-sen
và cô bé An-tư-nai gần 40 năm về trước. Chính thầy là người thay đổi cuộc đời cô bé, đem
đến ước mơ, hi vọng cho những em bé nghèo khổ giống như An-tư-nai. Thầy Đuy-sen là
người trồng hai cây phong, gửi vào đó những ước mơ, khát vọng vô cùng cao đẹp.

I. TÌM HIỂU CHUNG

2. Tác phẩm
- Cảm xúc riêng
của “tôi” về hai
cây phong.

- Mở rộng cảm
xúc vừa chung
vừa riêng.

- Những cảm xúc tập
thể về hai cây phong
và thảo nguyên.

Hai mạch
kể
lồng
ghép

- Cho thấy tình yêu
thiên nhiên và làng
quê sâu sắc, rộng lớn
của cả một thế hệ.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và tình cảm của họa sĩ với hai cây phong

Giới thiệu làng Ku-ku-rêu
Giới thiệu hai cây phong
Ý nghĩa

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và tình cảm của họa sĩ với hai cây phong

a. Giới thiệu làng Ku- ku- rêu
“ Làng Ku-ku-rêu chúng tôi nằm ven chân núi, trên
một cao nguyên rộng có khe nước từ ào ào từ nhiều
ngách đá đổ xuống. Phía dưới làng tôi là thung lũng
đất vàng, là cánh thảo nguyên Ca-dắc-xtan mênh
mông nằm giữa các nhánh của rặng núi Đen và con
đường sắt làm thành một dải thảm màu băng qua
đồng bằng, chạy tít đến tạn chân trời phía tây”.....

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Cảnh sắc làng Ku- ku- rêu và tình cảm của họa sĩ với
hai cây phong

a. Giới thiệu làng Ku-ku-rêu

Nằm ven
chân núi

Trên một
cao nguyên
rộng

Phía dưới là thung
lũng, thảo nguyên,
con đường sắt

 Một vùng quê có phong cảnh hùng vĩ, bao la và nên thơ.
 Sự tự hào của tác giả về quê hương của mình.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Cảnh sắc làng Ku- ku- rêu và tình cảm của họa sĩ với hai cây phong

b. Giới thiệu hai cây phong
- Vị trí: + Phía trên làng, giữa một ngọn đồi, hai cây
phong hiện ra hệt như ngọn hải đăng đặt trên
núi.
 Có một vị trí rất quan trọng, không thể
thiếu trong cuộc sống của dân làng.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Cảnh sắc làng Ku- ku- rêu và tình cảm của họa sĩ với hai cây phong

b. Giới thiệu hai cây phong
- Vị trí trong lòng nhân vật “tôi”:
+ Xác định bổn phận đầu tiên là từ xa đưa mắt tìm hai cây phong
thân thuộc.
+ Mong mau chóng về tới làng để được lên đồi, đến với cây, đứng
dưới gốc cây để nghe mãi tiếng lá reo đến khi sây sưa ngây ngất.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và tình cảm của họa sĩ với hai cây phong
b. Giới thiệu hai cây phong
- Đặc điểm:

Có tiếng nói
riêng

Có cung bậc
riêng

Những lời ca
êm dịu

 Có nhiều cung bậc khác nhau

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và tình cảm của họa sĩ với hai cây phong

b. Giới thiệu hai cây phong
- Đặc điểm: Thể hiện qua các hình ảnh so sánh:
+ Như một làn sóng thủy triều vỗ vào bãi cát.
+ Như một tiếng thì thầm thiết tha, nồng thắm.
+ Như một tiếng thở dài, tiếc thương thuở nào.
+ Như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực.
...

 Hai cây phong có đời sống tâm hồn phong phú, có sức sống
dẻo dai, mãnh liệt.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Cảnh sắc làng Ku-ku-rêu và tình cảm của họa sĩ với hai cây phong

c. Ý nghĩa
- Làng Ku-ku-rêu là nơi ghi dấu tuổi thơ, có vị trí
quan trọng.
- Cây phong là biểu tượng cho những phẩm chất
tốt đẹp: tinh thần vượt khó, sự lạc quan, tình
nghĩa thủy chung...
- Nhắc nhở bổn phận về quê hương, hai cây
phong trở thành một phần không thể thiếu của
người dân làng Ku-ku-rêu.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

2. Kỉ niệm sâu sắc thời niên thiếu của họa sĩ với hai cây phong
a. Hai cây phong và lũ trẻ
- Hình ảnh hai cây phong:

+ Khổng lồ
+ Nghiêng ngả
+ Đu đưa
+ Như “Chào mời lũ trẻ đến với bóng râm
mát rượi...

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

2. Kỉ niệm sâu sắc thời niên thiếu của họa sĩ với hai cây phong
a. Hai cây phong và lũ trẻ
- Hình ảnh lũ trẻ
+Reo hò, huýt
còi ầm ĩ, chạy
lên đồi, trèo lên
hai cây phong
phá tổ chim

+ Đi chân
đất, bám
vào các
mắt mấu
vầ
trèo
lên cây

+Sửng
sốt, nín thở,
ngồi lặng
phóng tầm
mắt ra bốn
phương
trời...

+Nép mình
ngồi trên
những cành
cây
suy
nghĩ

+Lắng nghe
tiếng
gió
huyền ảo,
tiếng
lá
cây...

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
2. Kỉ niệm sâu sắc thời niên thiếu của họa sĩ với hai cây phong

a. Hai cây phong và lũ trẻ
- Hình ảnh lũ trẻ
 Là những đứa trẻ tinh nghịch, vui tươi, hồn
nhiên, có tuổi thơ đầy tiếng cười =>Và rồi
dần trở thành những con người có ước mơ,
khát vọng được hiểu biết và vươn ra thế giới
bên ngoài.

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
2. Kỉ niệm sâu sắc thời niên thiếu của họa sĩ với hai cây phong

a. Hai cây phong và thầy Đuy- sen

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
2. Kỉ niệm sâu sắc thời niên thiếu của họa sĩ với hai cây phong

- Hai cây phong có ý nghĩa rất quan trọng:
+ nơi lưu giữ, gắn bó kỉ niệm tuổi thơ, gắn bó với người thầy Đuy-sen
+ còn là bệ phóng giúp những đứa trẻ có ước mơ, hoài bão
+ hứa hẹn một tương lai rộng mở đang chờ đón những đứa trẻ

III. TỔNG KẾT

Hai cây
1/ Nội phong 2/ Nghệ
dung
thuật
iểu
b
à
l
g
n
o
cây ph
i
a
h
s âu
h
g
n
n
ả
ơ
h
ư
n
ì
h
H
ê
+
êu qu
y
h
n
tì
iệm
n
a
ủ
ỉ
c
k
g
g
n
n
ợ
tư
ớ i n hữ
v
n
ề
i
l
họ a
i
n
ờ
ắ
ư
g
g
n
g
n
a
ặ
n
ơ củ
h
t
i
ổ
u
t
ề
đẹp đẽ v
-rêu.
u
k
u
K
g
sĩ làn

+ Lựa chọn ngôi
kể, người kể tạo
nên
mạch kể lồng ghé
p.
+ K ể c hu yệ n x e
n lẫn miêu tả, b
iểu
cảm. ngòi bút già
u cảm xúc, đậm
chất
hội họa.
+ Các biện pháp
so sánh, nhân hóa
vớ i
nhiều liên tưởng
, tưởng tượng ph
ong
phú.