TIẾT 33,34: HAI CÂY PHONG

Tr. Ai-ma-tốp sinh ngµy 12 -12 -1928, t¹i b¶n Sªke, vïng thung
lòng s«ng Talax thuéc nước Céng hoµ Cư­-r¬-gư­-xtan .
¤ng b¾t ®Çu viÕt truyÖn ng¾n khi häc năm cuèi ®¹i häc (1952) vµ
thùc sù bước vµo lµng văn trước sù trÇm trå cña mäi người vµo
năm 1958 víi hai t¸c phÈm xuÊt s¾c lµ : MÆt gi¸p mÆt vµ
Giamilia .
T¸c phÈm cña Tr. Ai-ma-tốp ®Ëm ®µ chÊt suy tưởng triÕt lý vµ
thường cho thÊy vÎ ®Ñp cao thượng cña con người trong qu¸ trình
vươn lªn lµm chñ ®êi mình, vượt qua mäi hñ tôc vµ thãi tÞ hiÒm
Ých kû, ®éc ¸c .
Ngoµi hai t¸c phÈm trªn, «ng cßn viÕt mét sè cuèn kh¸c còng
được chó ý tìm ®äc như­ : C©y phong non trïm khăn ®á (1961),
Người thÇy ®Çu tiªn (1962), C¸nh ®ång mÑ (1963) , VÜnh biÖt
Gunxar­ (1966 - giải thưởng quèc gia Nga), Con tµu tr¾ng (1969),
SÕu ®Çu mïa (1975) , Con chã khoang ch¹y ven bê biÓn (1977), Mét
ngµy dµi h¬n thÕ kû (1980) …

Thảo nguyên

CÂY PHONG

THẢO NGUYÊN

CAO NGUYÊN

Hải Đăng

* Mạch kể
Tôi

Chúng tôi

Những cảm xúc riêng
của Tôi về hai cây
phong

Những cảm xúc
tập thể về hai cây
phong và thảo
nguyên

Hai mạch kể lồng ghép

Mở rộng cảm xúc vừa riêng
vừa chung

Cho thấy tình yêu thiên nhiên
và làng quê sâu sắc, rộng lớn
của cả một thế hệ.

1. Hình ảnh hai cây phong trong cảm nhận của nhân vật tôi.

a/ Giới thiệu làng Ku-ku-rêu.

Nằm ven
chân núi

Trên một cao nguyên rộng, có những khe
nước ào ào…đổ xuống.
Phía dưới là thung lũng Đất vàng, là cánh
thảo nguyên Ca-dắc-xtan mênh mông..Con
đường sắt làm thành một dải…chân trời phía
tây.

-> nghệ thuật liệt kê, từ ngữ hình ảnh chọn lọc.
=> Một vùng quê có phong cảnh hùng vĩ, bao la và nên thơ

=> Tình cảm yêu mến tự hào của nhà văn về quê hương mình

1. Hình ảnh hai cây phong trong cảm nhận
của nhân vật tôi.
a/ Giới thiệu làng Ku-ku-rêu.
b/ Hình ảnh hai cây phong
- Vị trí:
+ Phía trên làng, giữa một ngọn đồi, hai cây phong hiện ra

hệt như ngọn hải đăng đặt trên núi.
-> nghệ thuật so sánh

=> Hình ảnh hai cây phong như tín hiệu dẫn về làng
Ku-ku –rêu.

Đoạn văn:
Trong làng tôi không thiếu gì các loại cây, nhưng hai cây
phong này khác hẳn- chúng có tiếng nói riêng, và hẳn phải có một
tâm hồn riêng, chan chứa những lời ca êm dịu. Dù ta tới đây vào
lúc nào, ban ngày hai ban đêm, chúng vẫn cứ nghiêng ngả thân cây,
lay động lá cành, không ngớt tiếng rì rào theo nhiều cung bậc khác
nhau. Có khi tưởng chừng như làn sóng thủy triều dâng lên vỗ vào
bờ cát, có khi lại nghe như một tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm
truyền qua lá cành như một đốm lửa vô hình, có khi hai cây phong
bỗng im bặt một thoáng rồi khắp lá cành lại cất tiếng thở dài một
lượt như thương tiếc người nào. Và khi mây đen kéo đến cùng với
bão dông, xô gãy cành, tỉa trụi lá, hai cây phong nghiêng ngả tấm
thân dẻo dai và reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực.

Đoạn văn:
Trong làng tôi không thiếu gì các loại cây, nhưng hai cây phong
này khác hẳn- chúng có tiếng nói riêng, và hẳn phải có một tâm
hồn riêng, chan chứa những lời ca êm dịu. Dù ta tới đây vào lúc
nào, ban ngày hai ban đêm, chúng vẫn cứ nghiêng ngả thân cây,
lay động lá cành, không ngớt tiếng rì rào theo nhiều cung bậc khác
nhau. Có khi tưởng chừng như làn sóng thủy triều dâng lên vỗ vào
bờ cát, có khi lại nghe như một tiếng thì thầm thiết tha nồng thắm
truyền qua lá cành như một đốm lửa vô hình, có khi hai cây phong
bỗng im bặt một thoáng rồi khắp lá cành lại cất tiếng thở dài một
lượt như thương tiếc người nào. Và khi mây đen kéo đến cùng với
bão dông, xô gãy cành, tỉa trụi lá, hai cây phong nghiêng ngả tấm
thân dẻo dai và reo vù vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực.

- Đặc điểm:
Với
nhiều
tâm hồn riêng
cung bậc NHƯ
những lời ca êm dịu khác
nhau

một làn sóng thuỷ triều vỗ
vào bãi cát.

tiếng nói riêng

CÓ

một tiếng thì thầm thiết tha
nồng thắm.
cất tiếng thở dài - thương tiếc
người nào.
một ngọn lửa bốc cháy rừng rực.

-> nghệ thuật: nhân hóa, so sánh, liệt kê
 Hai cây phong có đời sống tâm hồn phong phú, sức sống
dẻo dai mãnh liệt.
-Ý
nghĩa

Biểu tượng cho phẩm chất tốt đẹp của người dân làng
Ku –ku –rêu: tinh thần vượt khó, lạc quan, tình nghĩa
thủy chung
Nhắc nhở bổn phận tìm về quê hương, hai cây phong trở
thành một phần tâm hồn không thể thiếu của người dân
làng Ku-ku-rêu.

1. Hình ảnh hai cây phong trong cảm nhận
của nhân vật tôi.
a/ Giới thiệu làng Ku-ku-rêu.
b/ Hình ảnh hai cây phong
=> Nhà văn có tình yêu tha thiết , sâu nặng đối với hai cây phong
cũng như đối với vẻ đẹp của làng quê mình

2. Hai cây phong và kí ức tuổi thơ

a. Kỉ niệm tuổi thơ cùng các bạn

“Vào năm học cuối cùng, trước khi bắt đầu nghỉ hè, bọn con trai chúng tôi
chạy ào lên đấy phá tổ chim. Cứ mỗi lần chúng tôi reo hò, huýt còi ầm ĩ chạy lên
đồi là hai cây phong khổng lồ lại nghiêng ngả đung đưa như muốn chào mời
chúng tôi đến với bóng râm mát rượi và tiếng lá xào xạc dịu hiền. Và chúng tôi,
lũ nhóc con đi chân đất, công kênh nhau bám vào các mắt mấu và cành cây trèo
lên cao làm chấn động cả vương quốc loài chim. Hàng đàn chim hoảng hốt kêu
lên, chao đi chao lại trên đầu. Nhưng chúng tôi vẫn chưa coi vào đâu, đến đây đã
thấm gì! Chúng tôi cứ leo lên cao nữa, cao nữa – nào xem ai can đảm và khéo
léo hơn ai! –và từ trên những cành cao ngất, cao đến ngang tầm cánh chim bay,
bỗng như có một phép thần thông nào vụt mở ra trước mắt chúng tôi cả một thế
giới đẹp đẽ vô ngần của không gian bao la và ánh sáng”.

* Hai cây phong
- khổng lồ, nghiêng ngả, đung đưa như muốn chào mời
- Bóng râm mát rượi,tiếng lá xào xạc, dịu hiền.
- Các mấu, mắt cành...
- Đàn chim.
-> Kể, tả: so sánh, nhân hóa
-> Như người bạn thân thiết, gắn

bó. Nơi hội tụ niềm vui tuổi
thơ

* Bọn trẻ
- Reo hò, huýt còi ầm ĩ, chạy lên đồi…
- Trèo lên cao …
-> Kỉ niệm tuổi thơ hồn nhiên.
- Bỗng như có một phép thần thông ...
-> Trí tưởng tượng kì diệu.
-> Bất ngờ, lạ lùng trước cảnh
quê hương.

Đất rộng bao la làm chúng tôi sửng sốt. Mỗi đứa chúng tôi đều nín
thở ngồi lặng đi trên một cành cây và quên mất cả chim lẫn tổ chim.
Chuồng ngựa của nông trang mà chúng tôi vẫn coi là tòa nhà rộng
lớn nhất trên thế gian, ngồi đây chúng tôi thấy chỉ như một căn nhà
xép bình thường. Phía sau làng là dải thảo nguyên hoang vu mất hút
trong làn sương mờ đục. Chúng tôi cố giương hết tầm mắt nhìn vào
nơi xa thẳm biêng biếc của thảo nguyên và nhìn thấy không biết bao
nhiêu, bao nhiêu là vùng đất mà trước đây chúng tôi chưa từng biết
đến, thấy những con sông mà trước đây chúng tôi chưa từng nghe nói.
Những dòng sông lấp lánh tận chân trời như những sợi chỉ bạc mỏng
manh. Chúng tôi nép mình ngồi trên các cành cây suy nghĩ : đã phải
đấy là nơi tận cùng thế giới chưa, hay phía sau vẫn còn có bầu trời
như thế này, những đám mây, những đồng cỏ và sông ngòi như thế
này ?

* Hình ảnh làng quê
- Đất rộng bao la…chuồng ngựa như một căn nhà xép...
- Thảo nguyên…làn sương mờ đục...bao vùng đất mới...
- Dòng sông lấp lánh ...như những sợi chỉ bạc mỏng manh…
- NT: So sánh, nhân hóa, liệt kê -> Miêu tả đậm chất hội họa
-> Bức tranh quê khoáng đạt, thơ mộng, đầy màu sắc, âm thanh,
ánh sáng...

- Chúng tôi sửng sốt, nín thở ngồi lặng đi...
- Ngồi nép trên các cành cây, lắng nghe tiếng gió
-> Gợi tả tâm trạng -> Ngạc nhiên, xúc động, ngây ngất.
-> Khao khát chinh phục, khám phá thế giới.

* Đoạn cuối
-Tôi

lắng nghe tim đập rộn ràng... -> Cảm xúc lắng sâu về quê hương

* Đoạn cuối

- Hai cây phong gắn với kỉ niệm về thầy giáo Đuy-sen
NT: Tự sự + miêu tả + biểu cảm
Thay đổi ngôi kể, đan xen hồi ức và hiện tại
-> Ca ngợi tình thầy trò cao đẹp. Nhớ và biết ơn lớp người đi trước.

- Tình yêu quê hương nồng nàn, tha thiết.
- Tâm hồn trong sáng, giàu cảm xúc.

Tổng kết
Nghệ thuật

Nội dung

- Lựa chọn ngôi kể, người kể
tạo nên mạch kể lồng ghép.
- Miêu tả bằng ngòi bút đậm
chất hội họa.
- Các biện pháp so sánh, nhân
hóa với nhiều liên tưởng,
tưởng tượng phong phú.

Hai cây phong biểu tượng
của tình yêu quê hương sâu
nặng gắn liền với những kỉ
niệm tuổi thơ đẹp đẽ của
người hoạ sĩ làng Ku- ku-rêu

Ghi nhớ SGK/101

Luyện tập:

Bài tập 1

Em hãy kể tên một tác phẩm văn học Việt Nam
mà em biết có cách thể hiện tình yêu quê hương
– đất nước thông qua một loài cây, một cảnh
sắc thiên nhiên ?

Đáp án : Cây tre Việt Nam ( Thép Mới ).
Tre Việt Nam ( Nguyễn Duy ).
Nhớ con sông quê hương ( Giang Nam ).
Bên kia sông Đuống ( Hoàng Cầm ).

Bài tập TNKQ
Câu 1: Hình ảnh hai cây phong (Trong văn bản “Hai cây phong”) lúc hiện ra
trước mắt mọi người được tác giả so sánh với hình ảnh nào?
A. Hai người khổng lồ
B. Những ngọn hải đăng đặt trên núi
B. Những đốm lửa vô hình
D. Làn sóng thuỷ triều vỗ vào bãi
cát.

Câu 2: Văn bản “Hai cây phong” được kể theo:
A. Ngôi thứ nhất
B. Ngôi thứ ba
C. Cả A và B kết hợp
Câu 3: Người kể chuyện trong văn bản “Hai cây phong” là:
A. Thầy giáo
B. Nhà văn
C. Hoạ sĩ
D. Nhạc sĩ
 

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
1.Bài vừa học:
-Hiểu được vẻ đẹp và ý nghĩa của hai cây phong
trong đoạn trích;
-Ghi nhớ giá trị nội dung, nghệ thuật của văn
bản
2. Bài mới: Chuẩn bị viết bài làm văn số 2: văn
tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

TIẾT 34: HAI CÂY PHONG

(Trích : “Người thầy đầu tiên” Ai – ma – tốp)

- Hai c©y phong g¾n víi kØ niÖm tuæi
- Hai c©y phong lµ biÓu t­îng lµng quª,
Lµ
nh©n
chøng
c©u chuyÖn
®éng
th¬, lµ n¬i héi
tô niÒm
vui, mëxóc
réng
g¾n víi t×nh yªu quª h­¬ng tha thiÕt.
vÒ
§uy-sen
Ng­êi thÇy ®Çu tiªn.
ch©n trêi hiÓu- biÕt.

Qua văn bản ®· häc, em thÊy hai c©y phong
cã ý nghÜa nh­thÕ nµo víi nh©n vËt “ t«i” ?