I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
1. Kiến thức, kĩ năng, thái độ:
1.1. Kiến thức:
- Học sinh hiểu được khái niệm hàm số.
1.2. Kĩ năng:
- Nhận dạng được đại lượng này có phải là hàm số của đại lượng kia hay không trong những cách cho cụ thể bằng bảng, bằng công thức.
- Tìm được giá trị tương ứng của hàm số khi biêt giá trị của biến số.
1.3. Thái độ:
- Chú ý nghe giảng và làm theo các yêu cầu của giáo viên.
- Tích cực trong học tập, có ý thức trong nhóm.
2. Năng lực có thể hình thành và phát triển cho học sinh:
- Năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo, năng lực hợp tác, năng lực tính toán.
II. CHUẨN BỊ VỀ TÀI LIỆU VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC:
1. Giáo viên:
- SGK, SBT, máy tính bỏ túi, thước thẳng.
2. Học sinh:
- SGK, SBT, thước kẻ, máy tính bỏ túi.
III. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH:
Một xe máy đi với vận tốc trung bình 40 km/h. Tính quãng đường mà xe mô tô đó đi được sau khoảng thời gian 2h; 2,5h; 3h.
Đáp án:
s = v.t = 40t
Với t = 2h thì s = 80 km.
Với t = 2,5h thì s = 100 km.
Với t = 3h thì s = 120 km
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Một người đi xe máy với vận tốc trung bình 40 km/h. Tính quãng đường mà người đi xe máy đó sau khoảng thời gian 2h; 2,5h; 3h.
Đáp án: S = v.t = 40t
Với t = 2h thì S = 80 km.
Với t = 2,5h thì S = 100 km.
Với t = 3h thì S = 120 km.
BÀI TOÁN
1. Một số ví dụ về hàm số :
Nhận xét:
- Nhiệt độ T phụ thuộc vào sự thay đổi của thời gian t (giờ).
- Với mỗi giá trị của t ta luôn xác định được chỉ một giá trị tương ứng của T.
* Ta nói T là hàm số của t.
Bài 5. HÀM SỐ
Ví dụ 2 : Khối lượng m (g) của một thanh kim loại đồng chất có khối lượng riêng là 7,8 (g/cm3) tỉ lệ thuận với thể tích V (cm3) theo công thức : m = 7,8 V . Tính và lập bảng các giá trị tương ứng của m khi V = 1 ; 2 ; 3 ; 4.
m = 7,8.V =7,8.1 = 7,8
m = 7,8.V =7,8.2 = 15,6
Nhận xét :
- Khối lượng m ……………..vào………………. của thể tích V.
- Với mỗi giá trị của V ta luôn xác định được …………… ……………của m.
* Ta nói m là ………….của V.
7,8
15,6
23,4
31,2
Dùng các cụm từ : sự thay đổi , chỉ một giá trị tương ứng , phụ thuộc, hàm số . Điền vào chỗ trống
phụ thuộc
.chỉ một giá trị
sự thay đổi
hàm số
tương ứng
Ví dụ 3 : Thời gian t (h) của một vật chuyển động đều trên quãng đường 50 km tỉ lệ nghịch với vận tốc v (km/h) của nó theo công thức : .Tính và lập bảng các giá trị tương ứng của t khi v = 5 ; 10 ; 25 ; 50.
Nhận xét :
10
5
2
1
Thời gian t có phụ thuộc vào sự thay đổi của vận tốc v không?
-Thời gian t phụ thuộc vào sự thay đổi của vận tốc v
Với mỗi giá trị của v ta xác định được mấy giá trị của t?
-Với mỗi giá trị của v ta luôn xác định được chỉ một giá trị tương ứng của t
Ta nói t là gì của v?
-Ta nói t là hàm số của v
Qua các ví dụ trên, hãy cho biết đại lượng y được gọi là hàm số của đại lượng thay đổi x khi nào ?
2. Khái niệm hàm số :
Nếu đại lượng y phụ thuộc vào đại lượng thay đổi x sao cho với mỗi giá trị của x ta luôn xác định được chỉ một giá trị tương ứng của y thì y được gọi là hàm số của x và x là biến số.
* Lưu ý : Để đại lượng y là hàm số của đại lượng x cần 3 điều kiện sau :
- Các đại lượng x và y đều nhận các giá trị số.
- Đại lượng y phụ thuộc vào đại lượng x.
- Với mỗi giá trị của x luôn xác định được chỉ một giá trị tương ứng của đại lượng y.
Chú ý:
- Khi x thay đổi mà y luôn nhận một giá trị thì y được gọi là hàm hằng
- Hàm số có thể được cho bằng bảng hoặc bằng công thức , …
- Khi y là hàm số của x ta có thể viết y = f(x) , y = g(x) ….
Bài tập 1: Đại lượng y có phải là hàm số của đại lượng x không?
BÀI TẬP:
Hàm số
Hàm số (hàm hằng)
Không phải là hàm số
d)
e)
Hàm số
Không phải là hàm số
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Giải:
f(1) = 3.(1)2 + 1 = 3.1 + 1 = 4
f(3) = 3.(3)2 + 1 = 3.9 + 1 = 28
f(-1) = 3.(-1)2 + 1 = 3.1 + 1 = 4
2. Cho hàm số y = 2x + 1. Ta có y = 7 thì x bằng:
A) 0 B) -3 C) 3 D) 4
Hướng dẫn về nhà.
* BTVN: 24, 26 trang 64 sgk; 40, 41 trang 48 - 49 sbt.
* Học thuộc khái niệm hàm số