Kính chào ban giám khảo
Chào các đội chơi
Dân tộc
Chăm
 Người Chăm sinh hoạt theo chế độ mẫu hệ.
 Vẫn giữ được nếp truyền thống với các lễ hội dân gian đặc sắc.
 Lễ hội Rija Nưgar diễn ra khoảng tháng 4 dương lịch
và tết Chăm (Katê) vào khoảng tháng 10 dương lịch hằng năm
là hai lễ hội quan trọng nhất của dân tộc này.
 Tên gọi khác: Chàm,Chiêm,Chiêm Thành,Chăm Pa,
Hroi,…
 Dân tộc Chăm xưa kia là cư dân của Vương quốc Champa cổ.
 Nhóm ngôn ngữ: Malayô - Pôlinêxia
 Hiện có khoảng 200.000 người, sống nhiều nhất ở tỉnh Ninh Thuận (khoảng 85.000 người) và Bình Thuận ( 37.000 người).
 Đồng bào Chăm sống ở đồng bằng, có truyền thống
sản xuất lúa nước là chính.
 Kỹ thuật thâm canh lúa nước bằng các biện pháp giống,
phân bón, thủy lợi khá thành thạo.
 Đồng bào Chăm biết buôn bán.
 Trước kia, người Chăm không trồng cây trong làng.
 Tuy nhiên…
Thổ cẩm là nghề
“mẹ truyền con nối” và
là nguồn sống của
cả làng Mỹ Nghiệp
Các sản phẩm Thổ cẩm
- Tuy đàn ông thực tế đóng vai trò to lớn trong cuộc sống
nhưng chủ gia đình luôn là người phụ nữ cao tuổi.
- Phong tục Chăm qui định con gái theo họ mẹ.
- Nhà gái cưới chồng cho con. Con trai ở rể nhà vợ.
- Chỉ con gái được thừa kế tài sản, đặc biệt người
con gái út phải nuôi dưỡng cha mẹ già nên được phần
chia tài sản lớn hơn các chị.
Mặt trước ngôi nhà chính trong khối nhà ở và
sinh hoạt của một gia đình người Chăm
Trang phục nam
- Nam mặc áo cánh xẻ ngực màu sáng hoặc tối.
Đó là loại áo cổ tròn cài cúc. Có người mặc áo ngắn,
xẻ ngực, cộc tay. Các đường viền ở cổ sườn,
hai thân trước và gấu được trang trí và đính các
miếng kim loại hình tròn, có nhóm mặc lễ phục
là loại áo dài xẻ nách trắng hoặc đỏ.
- Trang phục cổ truyền là chiếc váy và quần.
- Vùng Thuận Hải, đàn ông lớn tuổi
thường để tóc dài, quấn khăn.
- Đó là loại khăn màu trắng có dệt thêu hoa văn ở các mép và hai đầu khăn cũng như các tua vải.
- Khăn đội theo lối chữ nhân, hai đầu thả ra hai mang tai.
- Nhóm Chăm Hroi đội khăn trắng quấn
gọn trên đầu.
- Về cơ bản, phụ nữ các nhóm Chăm thường đội khăn.
- Nhóm Khánh Hòa và một số nơi, chị em mặc quần bên trong áo dài.
- Nhóm Chăm Hroi mặc váy quấn (hở) có miếng đáp sau váy.
- Nhóm Quảng Ngãi mặc áo cánh xẻ ngực, cổ đeo vòng và các chuỗi hạt cườm.
- Màu sắc trong trang phục Chăm thiên về màu trắng.
Các sản phẩm gốm được nung bằng rơm rạ, củi, phân
trâu bò, những sản phẩm gốm có các nét hoa văn loang lổ
Nghề gốm
Tác phẩm Đản sinh thần Brama
ở phòng Mỹ Sơn, thể hiện thần
Visnu cầm một cây sen đang nở,phía trên hoa đã nở xoè với nhiều cánh, thần Brama ngồi trên các cánh sen, hoa sen được cách điệu.
- Rượu cần là thứ đồ uống quý thường chỉ dùng trong
các dịp lễ tế thần linh, những ngày hội làng và dành
đãi khách.
- Cũng như nhiều dân tộc khác, rượu là thức uống không
thể thiếu trong đời sống của nhiều dân tộc, trong đó có
người Chăm
Rượu cần
Nghệ thuật ca múa nhạc dân gian Chăm như những
viên ngọc quí vẫn âm thầm tồn tại trong cộng đồng
dân tộc Chăm.
Ca múa
Tổ chức lễ hội Katê quan trọng nhất vào ngày 1/ 7 theo
lịch Chăm,khoảng cuối tháng 9,đầu tháng 10 (dương lịch).
- Đây là Tết của người Chăm và là lễ hội thiêng liêng
để tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, tổ tiên ông bà, tạ ơn
các thần linh đã giúp mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu.
Lễ hội Katê
Diễn ra vào Tháng Giêng theo lịch Chăm tương đương
tháng Tư dương lịch.
- Lễ hội tiễn đưa và thánh tẩy năm cũ, đón mừng, có tổ
chức hát ca chúc tụng năm mới, gắn với nghi thức tôn
giáo long trọng, linh thiêng và man mác thiền vị.
- Nó còn là “cánh cửa” đầu tiên mở ra một năm mới may
mắn, lí tưởng, thuận hoà trời đất.
Lễ hội Rija Nưgar
- Lễ tục này đồng bào gọi là Papăn kalang Pô Yang In
đã phù hộ cho con cháu khỏe mạnh, hạnh phúc, mùa
màng bội thu.
- Diễn ra vào thứ bảy của tháng 11 (lịch Chăm)
Phong tục thả diều
- Cánh diều đựợc thiết kế theo
giới tính diều đực và diều cái.
- Diều đực hình thoi, có hai túi
tròn tượng trưng cho bộ phận
sinh dục nam. Khung thân dài
1,5 mét; cánh dài 0,6 mét, rộng
1,4 mét được làm bằng tre và
buộc dây mây. Mặt trước cánh
dán giấy đỏ, mặt sau dán tờ giấy ghi ngày con cháu thực
hành nghi lễ và sử lược về Ngài Pô Yang In do ông Kadhar
thảo bằng chữ Chăm.
- Diều đực đựợc gắn sáo hai tầng và ba cái đuôi dài chừng 5m
bằng lá buông to bản. Dây buộc diều là dây màu (dây rừng)
được tết vận thừng, dài từ 50-100 mét, cuộn trong khung gỗ
hình chữ H.
- Ông Kadhar dâng lễ vật gồm có chuối, trứng, trầu cau, rượu,
thịt dê hay chè xôi... và làm phép mời Ngài Pô Yang In về
chứng giám cho lòng thành của con cháu. Lễ vật này tượng
trưng cho sự thịnh vượng phát đạt của con cháu trong một
năm làm ăn.
Diều cái chỉ lớn bằng 1/3 diều đực,
không có túi, không dángiấy viết sự
tích Poo Yang, sáo diều một tầng.
- Cúng bến nước là một tập tục có
từ lâu đời của đồng bào dân tộc
thiểu số Chăm H’Roi.
Nghi lễ này như một sự mong mỏi
và tri ân mẹ thiên nhiên đã ban tặng
cho họ có một nguồn nước để sinh
sống, trường tồn...
Thường được tiến hành vào sau khi thu hoạch vụ mùa
Lễ mừng lúa mới
Già làng hoặc thầy cúng sẽ là người chủ trì lễ cúng với
mâm đồ cúng là thịt lợn, gà và quan trọng nhất là một chậu
tiết loãng
Sau khi làm thủ tục xong, người ta sẽ lấy nước vào các
vật đựng nước thường là các quả bầu khô, bỏ vào
gùi và cõng về nhà lấy khước
Lễ cúng bến nước
- Tùy theo thời tiết mà có tên gọi cho từng dịp lễ hội trời
hạn thì gọi là lễ cầu mưa, còn có mưa mà hành lễ thì gọi
là lễ mừng mưa.
Lễ hội cầu mưa Chăm Vân Canh
- Cứ vào đầu tháng hai âm lịch hàng năm (sau Tết Nguyên
đán), dù trời hạn hay trời mưa, đồng bào đều tổ chức lễ hội.
Đồ lễ Plây trước tiên, làng sẽ cử người
dựng một đài dâng lễ vật, trên đài gồm
một con gà trống, một bình rượu, một
vòng sáp ong để đốt và một bát gạo.
Bên cạnh đó là cây Nêu vươn cao, tạo
thành đôi cánh chim
Đó là một cách thể hiện thông điệp cầu
trời cho sự yên bình của đồng bào.
Sau đây xin mời BGK và các đội chơi cùng xem
một đoạn video Lễ hội Katê của Chăm Balamôn…
Tổ 2 xin cảm ơn
BGK và các tổ đã lắng nghe