TRƯỜNG THPT CHUYÊN NGUYỄN TRÃI - HD

NGUYỄN TRÃI

Giáo viên: Phạm Thị Thủy

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI
ĐỘNG
NỘI DUNG
I. NHIỆM VỤ
II. HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG
BẰNG ĐỘNG CƠ ĐIỆN

TÌNH HUỐNG

Sau một tuần đi biển, sáng nay bác Sơn dắt xe máy Wave α chuẩn bị đi làm. Bác bật
khóa điện rồi nhấn nút đề vài lần nhưng xe không thể nào nổ máy được. Bác gạt và
đạp cần khởi động thì máy lập tức nổ ngay.
Bằng những hiểu biết của mình về động cơ đốt trong, em hãy giải thích hiện tượng
nêu trong tình huống trên.

Em
hãy
quan
sát
trong thực tế
và cho biết
các
cách
khởi động
động cơ mà
em biết?

Ví dụ: xe máy bấm
nút đề hoặc đạp
cần khởi động,
máy bơm nước
dùng tay quay hay
máy phát điện
trong gia đình
dùng dây giật bánh
đà ..v.v..

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

I. Nhiệm vụ và phân
1. Nhiệm vụ

Hệ thống
loại
khởi động có
nhiệm vụ gì?

Hệ thống khởi động có nhiệm vụ làm quay trục
khuỷu của động cơ đến số vòng dây nhất định để
động cơ tự nổ máy được.
+ Động cơ xăng n = 30 => 50 vòng/phút.
+ Động cơ Điezen n= 150 => 200 vòng/phút.

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG
Tại sao phải quay
trục khuỷu của động
cơ đến một tốc độ
nhất định?
Khi quay đến một tốc độ nhất định thì các hệ
thống khác mới làm việc được.
Không cần nữa, vì tốc độ trục khuỷu và tốc độ động
cơ khởi động không bằng nhau.
Trong lúc động cơ
đã làm việc có cần
hệ thống khởi động
nữa không?

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

2. PhânTrong
loạicuộc sống hằng ngày
em thấy có những loại hệ
thống khởi động nào?

Hệ thống khởi động bằng tay

Hệ
thống
khởi
động

Hệ thống khởi động bằng
động cơ điện
Hệ thống khởi động bằng
động cơ phụ
Hệ thống khởi động bằng khí
nén

* Hệ thống khởi động bằng tay
- Dùng sức người để khởi động động cơ (dùng tay quay,
dây hoặc bàn đạp)
- Thường dùng trong các động cơ có công suất nhỏ

? Em nào có thể lấy một số ví dụ về động cơ có hệ

thống khởi động bằng tay mà em biết ?
Ví dụ: máy cày, công nông, máy bơm nước cỡ nhỏ ..v..v..
- Ưu điểm: cấu tạo đơn giản
- Nhược điểm: tốn nhiều sức lực của con người, không
an toàn cho người vận hành

Quay máy bơm nước

Xe công nông

Khởi động bằng tay

* Hệ thống khởi động bằng động cơ điện
- Dùng động cơ điện một chiều để khởi động động cơ
- Thường dùng trong các động cơ có công suất nhỏ và
trung bình.
? Em nào có thể kể tên một vài động cơ khởi động
bằng động cơ điện mà em biết?
Ví dụ: ô tô, xe máy, máy kéo...v.v...
- Ưu điểm: đễ khởi động, an toàn, sử dụng nguồn một
chiều không phụ thuộc vào nguồn xoay chiều, thuận tiện
cho bất cứ đâu.
- Nhược điểm: cấu tạo phức tạp, dễ hỏng phần điện.

Xe máy

Ôtô

* Hệ thống khởi động bằng động cơ phụ
- Dùng động cơ xăng cỡ nhỏ để khởi động động cơ chính
- Thường dùng để khởi động các động cơ điezen cỡ
trung bình.
? Em nào có thể lấy 1 số ví dụ về động cơ có hệ thống
khởi động bằng động cơ phụ?
Ví dụ: máy xúc, máy ủi, máy kéo .....
- Ưu điểm: khởi động rất chắc chắn, số lần khởi động
không hạn chế
- Nhược điểm: cấu tạo, sử dụng phức tạp, phải bảo
dưỡng cả 2 động cơ.

Máy xúc

Máy kéo

Máy ủi

* Hệ thống khởi động bằng khí nén
- Đưa khí nén vào các xilanh để làm quay trục khuỷu
- Thường dùng trong các động cơ điezen cỡ trung bình và
cỡ lớn

? Em nào có thể lấy một số ví dụ về động cơ khởi động
bằng khí nén?

Ví dụ: tàu thủy.....
- Ưu điểm: khởi động chắc chắn, thời gian có thể kéo dài
- Nhược điểm: cấu tạo phức tạp, cồng kềnh

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

II. Hệ thống khởi động bằng động cơ điện
1. Cấu tạo
START

2. Lò xo

3. Lõi
thép

4.Thanh
kéo
5. Cần gạt
6. Khớp
truyền
động
7. Đầu
trục
rôto

ac quy
1. Động
cơ điện
9. Trục
khuỷu

8. Bánh
đà

Lõi thép
Lò xo
Thanh kéo
Bánh đà
của ĐC

Cần gạt

roto
Khớp truyền động

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

1.CẤU TẠO

Hệ thống gồm 4 bộ phận chính:
- Nguồn điện 1 chiều: Acquy
- Bộ phận điều khiển gồm: Rơ le, Thanh kéo, cần gạt, Lò
xo
- Động cơ điện một chiều: Đầu trục roto có cấu tạo then
hoa để lắp khớp với moay-ơ của khớp truyền động một
chiều
- Bộ phận truyền động (khớp truyền động 6): chỉ truyền
động một chiều từ ĐC điện tới bánh đà. Vành răng của
khớp 6 chỉ ăn khớp với vành răng bánh đà 8 khi khởi
động

Quan sát trên sơ đồ hình vẽ cấu
tạo của hệ thống khởi động bằng
động cơ điện em hãy cho biết
động cơ điện một chiều làm việc
nhờ nguồn điện nào?

 Động cơ điện một chiều làm việc nhờ dòng một chiều
của acquy. Đầu trục roto 7 của động cơ có cấu tạo then
hoa để lắp khớp với moay-ơ của khớp truyền động 6.

Khớp truyền động 6 có
đặc điểm gì?

 Bộ phận truyền động là khớp truyền
động 6 có đặc điểm chỉ truyền động
một chiều từ động cơ điện tới bánh đà.

KHỚP T RUYỀN Đ ỘNG 6

Em nào cho biết bộ phận điều
khiển bao gồm những chi tiết
nào?
Bộ phận điều khiển là cơ cấu dùng để điều khiển

hoạt động của máy khởi động điện bao gồm: rơ le,
thanh kéo 4 nối cứng với lõi thép 3 và nối với khớp
cần gạt 5. đầu dưới của cần gạt gài vào rãnh vòng
của khớp truyền động 6.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

TÌM HIỂU CẤU TẠO HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG BẰNG ĐỘNG CƠ ĐIỆN

Điền tên các chi tiết, bộ phận vào sơ đồ

Khóa khởi
1 động

Lõi 2thép

Thanh
3 kéo

Cần4 gạt

Trục5roto
Khớp truyền
7 động

Bánh
6 đà

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

2. Nguyên lí làm việc
TH1: Khi động cơ chưa khởi động
TH2: Khi khởi động động cơ
TH3: Khi động cơ đã làm việc

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

2. Nguyên lí làm việc

TH1: Khi động cơ chưa khởi động

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

Khi chưa đóng công tắc khởi động, lò
xo 2 đẩy lõi thép 3 và thanh kéo 4 sang
phải, đầu dưới cần gạt 5 kéo khớp 6
sang trái để vành răng của khớp 6 tách
khỏi vành răng của bánh đà 8.

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

TH2: Khi khởi động động cơ

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

Khi khởi động động cơ đốt trong, đóng khóa
khởi động, rơ le của bộ phận điều khiển sẽ
hút lõi thép 3 sang trái qua cần gạt 5, khớp
truyền động 6 được dẩy sang phải để vành
răng của nó ăn khớp với vành răng của
bánh đà 8.

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

TH3: Khi động cơ đã làm việc

BÀI 30:HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG

Khi động cơ đã làm việc, tắt khóa khởi động
để ngắt dòng điện vào cuộn dây rơ le của bộ
phận điều khiển và ngắt vào động cơ 1, lò
xo 2 dãn ra đưa các chi tiết của bộ phận
điều khiển và truyền động trở về vị trí ban
đầu.

Khi đi xe máy mà không
bấm được nút đề hoặc đạp
cần khởi động thấy khó
theo các em đó là nguyên
nhân gì?

CHÚ Ý
 Khi khởi động nên bấm công tắc 1 vài lần để
đảm bảo độ bền cho hệ thống.
 Cần chú ý thường xuyên bảo dưỡng ắc qui và
chổi than của động cơ điện để đảm bảo hệ
thống hoạt động được tốt.
 Khớp truyền động là khớp 1 chiều vì vậy nó
chỉ truyền động từ động cơ điện sang vành
răng của bánh đà < Như líp xe đạp > Nhằm
bảo vệ động cơ điện.

CỦNG CỐ, DẶN DÒ
I/ Kiến thức cần nhớ
* Nhiệm vụ và phân loại
* Cấu tạo và nguyên lí làm việc của hệ thống khởi
động bằng động cơ điện.

• II/ Về nhà
• Học bài cũ trả lời các câu hỏi 1,2,3 trong sgk
• Nghiên cứu nội dung” chương 6: Cấu tạo của
động cơ đốt trong” để chuẩn bị bài thực hành
tiết sau:

Câu 1: Hệ thống khởi động được chia làm mấy loại
A_ 1 loại

B_ 5 loại

C_ 4 loại

D_ 3 loại

Câu 2: Khớp truyền động có đặc điểm
A_ chỉ truyền động 1 chiều B_ truyền động đa chiều
C_ truyền động vô hướng
D_ không chuyển động
Câu 3: Khi khởi động động cơ, lõi thép sẽ
A_ bị hút sang phải
B_ di chuyển hỗn loạn
C_ không chuyển động
D_ bị hút sang trái
Câu 4: Trình bày nhiệm vụ của hệ thống khởi động
Làm quay trục khuỷu động cơ đến một số
vòng nhất định để động cơ tự nổ máy được

CỦNG CỐ
Hãy điền các từ cho ở trong ngoặc đơn vào chỗ
trống cho thích hợp.
(khớp truyền động, bánh đà, roto, ác quy, lõi thép,
stato, trục khuỷu)
Khi khởi động động cơ, đóng khóa khởi động để
ác quy
dòng điện từ…1..............được
đưa vào cuộn
roto
stato
dây....2..........của
động cơ điện làm cho trục.....3..........
của động cơ điện quay. Đồng thời rơle của bộ phận
lõi thép
điều khiển sẽ hút….4………..…sang
trái, qua cần
khớp truyền động
gạt,...5....................................được
đẩy sang phải để ăn
trục khuỷu quay.
khớp với bánh đà làm cho......6.....................

VẬN DỤNG

Nhiều người khi đi xe máy cho trẻ em
ngồi trước. Trẻ thường hiếu động, hay
bấm còi. Nhưng nếu trẻ bấm nhầm nút
“đề” nhiều lần và kéo dài trên 10 giây sẽ
có ảnh hưởng nào đến hệ thống khởi động
của xe?