CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
VỀ DỰ GIỜ NGÀY HÔM NAY.

NGUYEN TRAI SECONDARY SCHOOL.

KIỂM TRA BÀI CŨ.
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC MÔNG-NGUYÊN LẦN THỨ 2
LỊCH SỬ NHÀ TRẦN
Em hãy dựa vào kiến thức lớp 7, hãy cho biết tên của một bài thơ cũng chống giặc Mông – Nguyên.
PHÒ GIÁ VỀ KINH.
TRẬN BẠCH ĐẰNG NĂM 1288
TRẬN BẠCH ĐẰNG NĂM 1288
TRẬN BẠCH ĐẰNG NĂM 1288
9
























Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
I/ Tác giả, tác phẩm:
1. Tác giả:
-Trần Quốc Tuấn (1231 ? -1300) tước Hưng Đạo Vương là 1 danh tướng kiệt xuất thời Trần
-Là người có phẩm chất cao đẹp, văn võ song toàn và có công lao lớn trong 2 cuộc kháng chiến chống quân Mông-Nguyên
- Ông được nhân dân tôn là “Đức thánh Trần” và lập đền thờ ở nhiều nơi
Chân dung Trần Quốc Tuấn (Hưng Đạo Vương)
Chân dung Trần Quốc Tuấn
Hào khí Đông A
Tượng đài Trần Quốc Tuấn ở Nam Định
Tượng đài Trần Quốc Tuấn ở Trường Sa

2. Tác phẩm:
a, Hoàn cảnh sáng tác:
-Tên chữ Hán: “Dụ chư tỳ tướng”
- Ra đời trước cuộc kháng chiến chống Mông - Nguyên lần thứ 2 (1285) và được công bố vào tháng 9/ 1284 tại cuộc duyệt binh ở Đông Thăng Long, nhằm nêu cao quyết tâm đánh giặc, thắng giặc
b, Thể loại: Hịch
-Là thể văn nghị luận thời xưa, được vua chúa, tướng lĩnh 1 phong trào để cổ động, thuyết phục, đấu tranh chống thù trong giặc ngoài
-Kết cấu chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, dẫn chứng thuyết phục
-Thường được viết theo thể văn biền ngẫu
Giống nhau:
Thể văn nghị luận, kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc bén, viết bằng văn xuôi hoặc văn vần. Dùng để ban bố công khai do vua, tướng lĩnh biên soạn.
HỊCH
CHIẾU
- Dùng để cổ vũ, kêu gọi, khích lệ tinh thần, cũng có khi khuyên nhủ, răn dạy thần dân và người dưới quyền.
- Khác nhau về chức năng:
- Dùng để ban bố mệnh lệnh.
* So sánh giữa hịch và chiếu:
- Bố cục bài hịch: Gồm 4 phần
+ Phần thứ 3: Nhận định tình hình, phân tích phải trái
+ Phần kết thúc: Nêu chủ trương cụ thể và kêu gọi đấu tranh
+ Phần mở đầu: Nêu vấn đề
+ Phần thứ 2: Nêu truyền thống vẻ vang trong sử sách
Em hãy cho biết thông thường thì bài “Hịch” gồm mấy phần ?
17
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
II/ Đọc – hiểu văn bản:
1. Đọc:
2. Bố cục:
Gồm 4 phần:
-Phần 2: Từ “Huống chi” đến “cũng vui lòng.”
-Phần 4: Còn lại
- Phần 1: Từ đầu… “còn lưu tiếng tốt!”
-Phần 3: Từ “Các ngươi” đến “có được không?”
-Phần 1:Nêu gương trung thần nghĩa sĩ trong sử sách để khích lệ ý chí lập công danh, xả thân vì nước
-Phần 2:Lột tả sự ngang ngược và tội ác của kẻ thù đồng thời nói lên long căm thù giặc.
-Phần 3: Phân tích phải trái, làm rõ đúng sai (Mối ân tình của chủ tướng đối với quân sĩ, phê phán tướng sĩ dưới quyền)
-Phần 4: Nêu nhiệm vụ cấp bách khích lệ tư tưởng sẳn sàng chiến đấu, quyết thắng của tướng sĩ
3. Phân tích:
a. Nêu gương các trung thần nghĩa sĩ:
Những người được Trần Quốc Tuấn đã nêu gương là ai ? Có quan hệ như thế nào với chủ tướng (các tướng, giữ chức nhỏ, gia thần, …?
Nêu nghệ thuật của đoạn văn trên ?
Nêu nội dung chính của đoạn văn ?
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
3. Phân tích:
-> NT: Liệt kê, dẫn chứng: xác thực, khách quan, tiêu biểu (từ xa đến gần, từ xưa đến nay).
=> Khích lệ ý chí lập công danh, xả thân vì nước, lòng trung quân ái quốc của các tướng sĩ.
19
a. Nêu gương các trung thần nghĩa sĩ:
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
Những người được Trần Quốc Tuấn đã nêu gương là ai ? Có quan hệ như thế nào với chủ tướng (các tướng, giữ chức nhỏ, gia thần, …?
Nêu nghệ thuật của đoạn văn trên ?
Nêu nội dung chính của đoạn văn ?
- Các tướng: Do Vu, Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngọc Lang, Xích Tu Tư.
- Gia thần: Dự Nhượng, Kính Đức.
- Người giữ chức nhỏ: Thân Khoái.
Nêu những tấm gương trong lịch sử phương Bắc: Kỉ Tín, Do Vu, Dự Nhượng, …., Cảo Khanh, …
* Điểm chung:
Đều vì chủ mà hi sinh.
Tất cả bọn họ đều có một điểm chung, vậy đó là gì ?
- Hình ảnh ẩn dụ “lưỡi cú mèo”, “thân dê chó”.
Kẻ thù ngang ngược, hốc hách, ngạo mạn:
+ Đi lại nghênh ngang ngoài đường.
+ Bắt nạt tể phụ.
+ Sỉ mắng triều đình.
ND: Tố cáo sự ngang ngược, tàn bạo của kẻ thù, khích lệ lòng tự trọng và căm thù giặc của tướng sĩ.
b. Sự ngang ngược và tội ác của giặc. Lòng yêu nước và căm thù giặc của Trần Quốc Tuấn:
* Tội ác của kẻ thù:
- Sự tham lam khôn cùng của giặc:
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
Sự ngang ngược và tội ác của giặc được lột tả như thế nào? Tìm chi tiết nói lên điều đó?
Tác giả đã sử dụng
nghệ thuật gì để lột tả
bản chất của giặc?
+ Đòi ngọc lụa.
+ Thu vàng bạc.
+ Vét kiệt của kho có hạn.
=> NT: Ẩn dụ, liệt kê.
Nêu nội dung của đoạn văn trên ?
- Tác giả dùng hình ảnh những con vật thấp hèn, bẩn thỉu, tầm thường như: dê, chó, cú, diều để so sánh với kẻ thù.
=> Qua đó cho thấy được nỗi căm giận và sự khinh bỉ kẻ thù đến tột độ.
Tác giả dùng hình ảnh so sánh nào để thể hiện sự khinh bỉ của mình với bọn giặc?
* Hình ảnh so sánh
Phân tích lòng yêu nước, căm thù giặc của
tác giả qua đoạn tự
nói lên nỗi lòng mình
“ Ta thường … vui lòng”
* Lòng yêu nước và căm thù giặc của Trần Quốc Tuấn:
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
- “Ta thường tới bữa quên ăn … vui lòng”.
Lòng căm thù giặc của TQT
thể hiện qua thái độ
và hành động như thế nào?
Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa, chỉ căm tức rằng chưa xả thịt, lột da, nuốt gan, uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng.

* Lòng yêu nước và căm thù giặc của Trần Quốc Tuấn:
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
- “Ta thường tới bữa quên ăn … vui lòng”.
=> NT: Nói quá, so sánh.
Nêu nghệ thuật của đoạn văn trên ?
Tác giả đã phê phán những hành động sai trái gì của tướng sĩ ?
4/ Phê phán những hành động sai trái hành động đúng của tướng sĩ, và cách khuyên nhủ của Trần Quốc Tuấn:
a) Phê phán những hành động sai trái hành động đúng của tướng sĩ và :
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
* Phê phán những hành động sai trái của tướng sĩ :
28
Nước nhục
Chủ nhục
Không biết lo
Không biết thẹn
Không biết tức
Hầu giặc
Nghe nhạc…,
đãi yến ngụy sứ
Không biết căm
Sự ăn chơi hưởng lạc: chọi gà, đánh bạc, vui vườn ruộng, quyến luyến vợ con, lo làm giàu, ham săn bắn, thích rượu ngon, mê tiếng hát
 Hậu quả tai hại khôn lường: mất hết sinh lực và nhuệ khí đánh giặc nước mất nhà tan.
Hậu quả của cách sống
đó như thế nào?
4/ Phê phán những hành động sai trái hành động đúng của tướng sĩ, và cách khuyên nhủ của Trần Quốc Tuấn:
a) Phê phán những hành động sai trái hành động đúng của tướng sĩ và :
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
* Phê phán những hành động sai trái của tướng sĩ :
- “Nhìn chủ nhục … thấy nước nhục … không biết hổ thẹn … hát”.
* Chỉ ra những hành động đúng nên làm:
- “Chẳng những thái … còn … mất … trận”.
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
NT: Lập luận chặt chẽ, liệt kê; hình ảnh đối lập, tăng tiến
ND: Phê phán nghiêm khắc thái độ bàng quan và hành động hưởng lạc của binh sĩ và khích lệ lòng tự trọng, tự tôn dân tộc ở họ.
31
b/ Cách khuyên nhủ của Trần Quốc Tuấn
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
Em hãy cho biết đoạn văn nào thể hiện Trần Quốc Tuấn đã khuyên nhủ (răn đe) các tướng sĩ ?
- Nên nhớ câu: “đặt mồi lửa …, nên lấy điều … Huấn luyện … Mông, … Hậu Nghệ”.
Em hãy cho biết nội dung của đoạn này là gì ?
-> Nêu ra những việc nên làm để chuẩn bị đánh giặc.
KQ: Đất nước vững bền, gia đình êm ấm.
Những việc làm đó mang lại kết quả gì ?
32
5. Chủ trương của Trần Quốc Tuấn:
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
- Vạch ra 2 con đường: đạo thần chủ và kẻ nghịch thù.
-> Khích lệ ý chí, quyết tâm chống giặc ngoại xâm của tướng sĩ.
- Nghệ thuật:
- Nội dung:
Văn chính luận, lập luận chặt chẽ, lời lẽ thống thiết, có sức lôi cuốn mạnh mẽ.
Phản ánh tinh thần yêu nước nồng nàn của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, thể hiện qua lòng căm thù giặc, ý chí quyết chiến quyết thắng kẻ thù xâm lược.
Tiết 93, 94 – Văn bản:
HỊCH TƯỚNG SĨ.
Trần Quốc Tuấn.
* Tổng kết:
Bài tập củng cố:
Câu 1: Sự ngang ngược và tội ác của giặc được lột tả như thế nào?
Tìm chi tiết nói lên điều đó?
Câu 2: Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì để lột tả bản chất của giặc?
Câu 3: Lòng căm thù giặc của Trần Quốc Tuấn thể hiện qua thái độ
và hành động như thế nào?
Câu 4: Mối quan hệ giữa Trần Quốc Tuấn đối với tướng sĩ là mối
quan hệ gì?
35
CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE.