Khái quát về tế bào nhân sơ
Nhân chưa có màng nhân.
Nhân là một nhiễm sắc thể ( một sợi ADN dạng vòng)
Bài 14. Tế bào nhân chuẩn
Trừ vi khuẩn, mọi tế bào ( tế bào động vật, thực vật, nấm.) đều có nhân chuẩn: có màng nhân, có các bào quan khác nhau mà mỗi bào quan có cấu trúc phù hợp với chức năng chuyên hóa của mình.
Vậy tế bào nhân chuẩn gồm những bào quan nào?
Chia nhóm: bốn bạn cùng bàn một nhóm
Quan sát hình vẽ sau. Các nhóm thảo luận trong thời gian 5 phút và trả lời các câu hỏi sau:



Tế bào động vật và tế bào thực vật gồm những bào quan nào?
Cho biết điểm giống và khác nhau giữa tế bào động vật và tế bào thực vật?
Nhân
Mạng lưới
nội chất
Ti thể
Bộ máy golgi
Bộ khung tế bào
Không bào
Lục lạp
Thành tế bào
Trung thể
lizoxom
Màng sinh chất
Nhân
lizoxom
Mạng lưới
nội chất
Ti thể
Bộ máy golgi
Bộ khung tế bào
Màng sinh chất
Thành tế bào
Không bào
Lục lạp
Trung thể
Tế bào động vật gồm: Nhân, lizoxom, mạng lưới nội chất, ti thể, bộ máy golgi, bộ khung tế bào, màng sinh chất, trung thể.
Tế bào thực vật gồm: Nhân, lizoxom, mạng lưới nội chất, ti thể, bộ máy golgi, bộ khung tế bào, màng sinh chất, thành xenluloza, không bào, lục lạp.

Nhân
lizoxom
Mạng lưới
nội chất
Ti thể
Bộ máy golgi
Bộ khung tế bào
Màng sinh chất
Lục lạp
Không bào
Thành tế bào
Trung thể
1. Giống nhau:
Đều có các bộ phận: Nhân, lizoxom, mạng lưới nội chất, ti thể, bộ máy golgi, bộ khung tế bào, màng sinh chất.
2. Khác nhau:
Tế bào thực vật: Thành xenluloza, lục lạp, không bào.
Tế bào động vật: Trung thể.
I. Nhân tế bào
Một bạn đọc thông tin trong sách giáo khoa trang (53, 54), (từ nhân tế bào là bào quan có kích thước lớn.và các sợi chất nhiễm sắc).
Trả lời câu hỏi sau về nhân:
Hình dạng?
Kích thước?
Số lượng?
Vị trí của nhân trong tế bào?

1. Cấu trúc
* Hình dạng:
* Kích thước:

* Số lượng:

* Vị trí:


có dạng hình cầu hoặc hình bầu dục.
đường kính khoảng 5àm
, một số tế bào có kích thước lớn, ví dụ: tép bưởi, trứng gà.
- Có tế bào có nhiều nhân, ví dụ tế bào gan.
- Có tế bào không có nhân, ví dụ tế bào hồng cầu.
- Tế bào thực vật ở vùng ngoại biên.
- Tế bào động vật ở vùng trung tâm.
Quan sát hình vẽ bên các nhóm thảo luận trong thời gian 2 phút.
Viết thành phần cấu trúc của nhân vào mảnh giấy nhỏ và dán vào vị trí tương ứng với thành phần đó trên sơ đồ.
Cấu trúc nhân
Màng nhân có cấu trúc và chức năng như thế nào?
Các hạt tạo lỗ nhân
Quan sát hình vẽ và thảo luận trong thời gian 2 phút. Đại diện nhóm lên chỉ tranh mô tả đặc điểm của màng về:
Mang
Màng trong
Màng ngoài
Lớp phot pho lipit
Các hạt tạo lỗ nhân
Lỗ nhân
Cấu trúc màng nhân
* Màng nhân có mấy lớp?
* Đặc điểm của lỗ nhân?
a. Màng nhân
a. Màng nhân
* Có hai lớp màng: màng trong, màng ngoài được nối với tế bào chất.
* Trên màng có lỗ nhân, bình thường lỗ nhân được gắn với các phân tử prôtêin, lỗ nhân cho phép các phân tử nhất định đi ra hay đi vào nhân.
Màng trong
Màng ngoài
Các hạt tạo lỗ nhân
Lỗ nhân
Lớp phot pho lipit
a. Màng nhân
*Màng nhân có mấy lớp?

* Đặc điểm của lỗ nhân?

Đọc sách giáo khoa phần b (trang 54) và cho biết:
Cho biết thành phần hóa học của chất nhiễm sắc?
Phân biệt chất nhiễm sắc và nhiễm sắc thể?
Tại sao nói số lượng nhiễm sắc thể mang tính đặc trưng cho loài?
2. Cho biết sự khác nhau giữa nhiễm sắc thể ở tế bào nhân sơ và tế bào nhân chuẩn?
* Thành phần hóa học:
b. Chất nhiễm sắc
gồm ADN và prôtêin kiềm tính.
* Các sợi chất nhiễm sắc trải qua quá trình xoắn tạo thành nhiễm sắc thể.
* Số lượng nhiễm sắc thể trong mỗi tế bào mang tính đặc trưng cho loài. Ví dụ: ở ruồi giấm có 8 NST, ở cà chua có 24 NST.
* NST ở tế bào nhân sơ chỉ có 1 sợi ADN dạng vòng. ở tế bào nhân chuẩn gồm nhiều bộ NST, ADN kết hợp với prôtêin, NST có cấu trúc xoắn phức tạp.
* Phân biệt chất nhiễm sắc và nhiễm sắc thể?
* Tại sao nói số lượng nhiễm sắc thể mang tính đặc trưng cho loài?

* Cho biết sự khác nhau giữa nhiễm sắc thể ở tế bào nhân sơ và tế bào nhân chuẩn?

1. Nêu đặc điểm của nhân con?
c. Nhân con
* Đặc điểm:
- Là thể hình cầu bắt mầu đậm hơn các phần còn lại.
- Thành phần gồm protein và ARN.
Tại sao nhân con lại mất đi khi tế bào phân chia?
Hình vẽ chức năng của nhân
Một nhà khoa học tiến hành phá nhân trứng ếch loài A. Lấy nhân trứng ếch loài B cấy vào. Sau nhiều lần chuyển nhân đã thu được các con ếch phát triển từ trứng loài A, nhưng lại mang đặc điểm của loài B.
Từ kết quả trên chứng tỏ nhân có vai trò gì?
2. Chức năng
Nhân là kho chứa thông tin di truyền.
Là trung tâm điều hành, định hướng và giám sát mọi hoạt động trao đổi chất trong quá trình sinh trưởng và phát triển của tế bào.

II. Ribôxôm
Đọc thông tin sách giáo khoa về ribôxôm, quan sát hình vẽ bên và cho biết:
Thành phần cấu trúc của ribôxôm?
Ribôxôm được cấu trúc từ mấy tiểu đơn vị?
Các tiểu đơn vị đó liên kết với nhau như thế nào?

Ribôxôm
1. Cấu trúc
* Bình thường hai tiểu đơn vị này tách nhau, khi tổng hợp prôtêin chúng mới ghép lại với nhau, khi tổng hợp xong chúng lại tách nhau ra.



* Thành phần cấu trúc nên Ribôxôm gồm:
rARN, prôtêin, ngoài ra còn có các cation như Ca2 +, Mg2+.

* Ribôxôm được cấu trúc từ hai tiểu đơn vị: Một hạt lớn và một hạt bé.

Ribôxôm
Ribôxôm được cấu trúc từ mấy tiểu đơn vị?

Các tiểu đơn vị đó liên kết với nhau như thế nào?

Nêu chức năng của ribôxôm
2. Chức năng
Là nơi tổng hợp prôtêin cho tế bào
Làm thế nào để các bào quan có thể định vị trong tế bào?
III. Bộ Khung Tế Bào
Đọc sách giáo khoa kết hợp quan sát hình vẽ. Hãy sắp xếp câu trả lời đúng vào bảng sau.

Màng tế bào
Lưới nội chất có hạt
Ribôxôm
Vi sợi và sợi trung gian
Vi ống
Ti thể
* Bộ khung tế bào gồm vi ống, vi sợi, sợi trung gian.
* Bộ khung tế bào gồm vi ống, vi sợi, sợi trung gian, lục lạp, lưới nội chất.
* Các sợi xuyên qua các bào quan để cố định các bào quan đó.
* Các thành phần bộ khung tế bào đan chéo nhau bao quanh các bào quan.
* Các sợi có thể hợp thành và tháo ra liên tục
* Các vi ống tạo nên bộ thoi vô sắc
* Vi ống, vi sợi tạo nên roi của tế bào.
* Bộ khung tế bào có vai trò neo giữ các bào quan.
* Nhờ bộ khung tế bào mà tế bào không co giãn quá mức.



Bộ khung tế bào gồm vi ống, vi sợi, sợi trung gian.
Bộ khung tế bào gồm vi ống, vi sợi, sợi trung gian, lục lạp.
Các thành phần bộ khung tế bào đan chéo nhau bao quanh các bào quan.
Các sợi xuyên qua các bào quan để cố định các bào quan đó.
Các sợi có thể hợp thành và tháo ra liên tục
Các vi ống tạo nên bộ thoi vô sắc
Vi ống, vi sợi tạo nên roi của tế bào.
Bộ khung tế bào có vai trò neo giữ các bào quan.
Nhờ bộ khung tế bào mà tế bào không co giãn quá mức.
Quan sát hình vẽ kết hợp nghiên cứu sách giáo khoa về trung thể và trả lời câu hỏi?
Thành phần của trung thể?
Trung tử gồm những yếu tố nào tạo nên?
Cấu tạo trung thể
Cấu tạo trung tử
Trung tử
Vi ống
1. Cấu trúc
* Mỗi trung thể gồm hai trung tử xếp vuông góc với nhau.
Cấu tạo trung thể
Cấu tạo trung tử
Trung thể
Vi ống
* Thành phần của trung thể?

* Mỗi trung tử gồm nhiều bộ ba vi ống xếp thành vòng.

* Trung tử gồm những yếu tố nào tạo nên?
Quan sát hình vẽ sau, từ đó rút ra chức năng của trung thể
2. Chức năng
Trung thể là bào quan hình thành thoi vô sắc trong quá trình phân chia tế bào.
Hoàn thành bài tập sau