Chương IV: HÌNH LĂNG TRỤ ĐỨNG. HÌNH CHÓP ĐỀU
Phần A - Hình lăng trụ đứng
TIẾT
HÌNH HỘP CHỮ NHẬT, THỂ TÍCH CỦA HÌNH HỘP CHỮ NHẬT VÀ LUYỆN TẬP
Kim tự tháp Ai cập
Bánh chưng
Hộp quà
Bể cá
Hộp phấn
A – HÌNH LĂNG TRỤ ĐỨNG
B – HÌNH CHÓP ĐỀU
HÌNH LĂNG TRỤ ĐỨNG
&THỂ TÍCH HÌNH LĂNG TRỤ ĐỨNG
HÌNH CHÓP ĐỀU
DIỆN TÍCH XUNG QUANH & THỂ TÍCH
Chương IV - HÌNH LĂNG TRỤ ĐỨNG. HÌNH CHÓP ĐỀU
HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
& THỂ TÍCH HÌNH HỘP CHỮ NHẬT
HÌNH CHÓP CỤT ĐỀU
DIỆN TÍCH XUNG QUANH & THỂ TÍCH
Hình 69 SGK
1/ Hình hộp chữ nhật:
Cách vẽ hình hộp chữ nhật
A
B
C
D
A’
B’
C’
D’
B
C
D
C’
D’
B’
A
A’
Hình hộp chữ nhật có 8 đỉnh: A, B, C, D, A’, B’, C’, D’
Hình hộp chữ nhật có mấy đỉnh?
1/ Hình hộp chữ nhật:
Hình hộp chữ nhật gồm 6 mặt là hình chữ nhật: ABCD, A’B’C’D’, AA’B’B, BB’C’C, CC’D’D, DD’A’A
Hình hộp chữ nhật có mấy cạnh?
Hình hộp chữ nhật có 12 cạnh: AB, BC, CD, DA, A’B’, B’C’, C’D’, D’A’, AA’, BB’, CC’, DD’
Hình hộp chữ nhật có mấy mặt?
Ký hiệu: Hình hộp chữ nhật ABCD.A’B’C’D’
Việc xác định mặt đáy và mặt bên phụ thuộc vào cách đặt hình hộp chữ nhật
Một số hình ảnh trong thực tế

Hình không gian tương ứng
Hình hộp chữ nhật
Hình lập phương
B’
A
C
D
B
D’
A’
C’
.
.
.
*Các đỉnh: A, B, C ... là các điểm.
*Các cạnh AB, BC, CD,CC’ .... là các đoạn thẳng .
*Mỗi mặt, chẳng hạn mặt ABCD, là một phần của mặt phẳng trải rộng về mọi phía .
đường thẳng BC
1. Hình hộp chữ nhật
2. Mặt phẳng và đường thẳng
*Đường thẳng đi qua hai điểm B, C của mặt phẳng (ABCD) thì nằm trọn trong mặt phẳng đó (tức là mọi điểm của nó đều thuộc mặt phẳng)
II. Các mối quan hệ giữa đường thẳng và mặt phẳng trong không gian
1. Quan hệ giữa các đường thẳng phân biệt trong không gian
c) Chéo nhau
AA’ và D’C’ không cùng nằm trong một mặt phẳng,
 
b) Song song
AA’ và DD’ cùng nằm trong mp (AA’D’D)
AA’ và DD’ không có điểm chung
Khi đó: AA’ song song DD’
Kí hiệu: AA’//DD’
AA’//BB’ ; BB’ // CC’
AA // CC’ ( //BB’ )
Nhận xét: Hai đường thẳng phân biệt, cùng song song với một đường thẳng thứ ba thì song song với nhau
Bài 1/96 SGK
Hãy kể tên những cạnh bằng nhau của hình hộp chữ nhật ABCD.MNPQ (h.72).
3. Hai đường thẳng song song trong không gian
1. Hình hộp chữ nhật
2. Mặt phẳng và đưường thẳng
Trong không gian, với hai đường thẳng phân biệt a, b chúng có thể:
a và b chéo nhau
(không cùng nằm
trong một mặt phẳng nào)
a và b cắt nhau
a và b song song
3. Hai đường thẳng song song trong không gian
1. Hình hộp chữ nhật
2. Mặt phẳng và đưường thẳng
4. Đường thẳng song song với mặt phẳng. Hai mặt phẳng song song
?2
Quan sát hình hộp chữ nhật
AB có song song với A’B’ hay không? Vì sao?
AB có nằm trong mặt phẳng (A’B’C’D’) hay không?
Trả lời
AB // A’B’ vì chúng cùng nằm trong mặt phẳng (ABB’A’) và không có điểm chung

AB không nằm trong mặt phẳng (A’B’C’D’)
Tìm trên hình hộp chữ nhật các đường thẳng
song song với mặt phẳng (A’B’C’D’)
Các đường thẳng song song với mặt phẳng (A’B’C’D’) là: AB, BC, CD, DA
Trả lời
?3
3. Hai đường thẳng song song trong không gian
1. Hình hộp chữ nhật
2. Mặt phẳng và đưường thẳng
4. Đường thẳng song song với mặt phẳng. Hai mặt phẳng song song
Hai mặt phẳng song song:
Mặt phẳng (ABCD) song song với mặt phẳng (A’B’C’D’)
Ký hiệu: mp(ABCD) // mp(A’B’C’D’)
Tìm các cặp mặt phẳng song song khác trên hình hộp chữ nhật
Trả lời: Các cặp mặt phẳng song song khác trên hình hộp chữ nhật là:
mp(ADD’A’) // mp(BCC’B’) và mp(ABB’A’) // mp(DCC’D’)
?
5. Đường thẳng vuông góc với mặt phẳng. Hai mặt phẳng vuông góc
+ A’A có vuông góc với AD hay không ? Vì sao ?
+ A’A có vuông góc với AB hay không ? Vì sao ?
+ AD và AB có vị trí tương đối như thế nào ? Chúng cùng nằm trong mặt phẳng nào ?
Hình hộp chữ nhật ABCD.A’B’C’D’ :
AD vuông góc AB và cùng nằm trong mp (ABCD)
+ AB là đường thẳng chung của hai mp(ABCD) và mp(ABB’A’).
1 cm
1 cm
1 cm
5 cm
3 cm
4 cm
Một hàng có 4 hộp
Một lớp có 4.3 hộp
Lấp đầy phải dùng 4.3.5 hộp
Thể tích hình hộp bên là 4.3.5 (cm3)
6. Thể tích của hình hộp chữ nhật
V = a . b . c

* Thể tích của hình hộp chữ nhật:
a, b, c (cùng đơn vị) là các kích thước hình hộp chữ nhật.
* Thể tích hình lập phương cạnh a là:
V = a3
2. Thể tích của hình hộp chữ nhật
Bể cá cảnh chứa 4 . 5 . 6 = 120 dm3 = 120 lít nước
5 dm
BÀI TẬP

Tính thể tích của một hình lập phương, biết diện tích toàn phần của nó là 216cm2.
Giải
Diện tích mỗi mặt là: 216 : 6 = 36cm2
Độ dài cạnh hình lập phương là: a =
Thể tích hình lập phương: V = a3 = 63 = 216(cm3 )
= 6(cm)
BÀI TẬP
a
a
a
BÀI TẬP
Bài 17/105 SGK: Cho hình hộp chữ nhật ABCD.EFGH (h.91).
a) Kể tên các đường thẳng song song với mp (EFGH).
b) Đường thẳng AB song song với những mặt phẳng nào?
c) Đường thẳng AD song song với những đường thẳng nào?
a) Những đường thẳng song song với mặt phẳng (EFGH) là:
AB, BC, CD, DA.
b) Đường thẳng AB song song với những mặt phẳng:
(CDHG), (EFGH)
c) Đường thẳng AD song song với những đường thẳng:
BC, FG, EH
Giải
Bài tập 2 (Trang 96 SGK)
ABCD.A 1B 1C 1D 1 là một hình hộp chữ nhật (hình vẽ)
Nếu O là trung điểm của đoạn CB1 thì O có là điểm thuộc đoạn BC1 hay không?
K là điểm thuộc cạnh CD, liệu K có thể là điểm thuộc cạnh BB1 hay không?
Giải:
B1
A
C
D
B
D1
A1
C1
.
O
K
a) Vì tứ giác CBB1C1 là hình chữ nhật. Ta có O là trung điểm của đoạn CB1 nên O cũng là trung điểm của đoạn BC1.
b) K là điểm thuộc cạnh CD thì K không thể là điểm thuộc cạnh BB1.
A
B
C
D
A1
B1
C1
D1
Bài 3/97 SGK: Các kích thước của hình hộp chữ nhật ABCD.A1B1C1D1 là: DC = 5cm, CB = 4cm, BB1 = 3cm. Hỏi các độ dài DC1 và CB1 là bao nhiêu xentimét?
5cm
4cm
3cm
?
?
Trong tam giác CC1D vuông tại C, ta có:
DC1 =
Trong tam giác BB1C vuông tại B, ta có:
CB1 =
3cm
Giải
Hướng dẫn về nhà
* Lý thuyết:
Ôn lại những nội dung cơ bản vừa học.
* Bài tập :
- Làm các bài tập còn lại
* Chuẩn bị trước bài “Hình lăng trụ đứng”
24
Trả lời : V = CP.BC.CD
b, Điền số thích hợp vào ô trống:
308
1540
5
540
11
165
13
8
Bài 13/tr104 SGK a, Viết công thức tính thể tích của hình hộp chữ nhật ABCD.MNPQ (h.89)