Bài 17 :
HÔ HẤP Ở ĐỘNG VẬT
HÔ HẤP LÀ GÌ?
BỀ MẶT TRAO ĐỔI KHÍ.
CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
1.Hô hấp qua bề mặt cơ thể
2.Hô hấp bằng hệ thống ống khí
3.Hô hấp bằng mang
4.Hô hấp bằng phổi
I./HÔ HẤP LÀ GÌ?
Hô hấp là tập hợp những quá trình trong đó cơ thể lấy O2 từ bên ngoài vào để oxi hóa các chất trong tế bào và giải phóng năng lượng cho các hoạt động sống, đồng thời thời thải CO2 ra ngoài.
Hô hấp ở động vật bao gồm :
Hô hấp ngoài ,vận chuyển khí và hô hấp trong.
Quá trình hô hấp ở động vật bao gồm ?

Hô hấp ngoài: là quá trình trao đổi khí với môi trường bên ngoài thông qua bề mặt trao đổi khí ( phổi, mang, da) giữa cơ thể và môi trường → cung cấp oxi cho hô hấp tế bào, thải CO2 từ hô hấp trong ra ngoài.

Hô hấp trong là quá trình trao đổi khí trong tế bào và quá trình ho hấp tế bào, tế bào nhận O2 , thực hiện quá trình hô hấp tế bào và thải ra khí CO2 để thực hiện các quá trình trao đổi khí trong tế bào
II./BỀ MẶT TRAO ĐỔI KHÍ.
1.Khái niệm:
Bộ phận cho O2 từ môi trường ngoài khuếch tán vào trong TB (hoặc máu) và CO2 khuếch tán từ TB (hoặc máu) ra ngoài gọi là bề mặt trao đổi khí.

II./BỀ MẶT TRAO ĐỔI KHÍ.

2.Đặc điểm bề mặt trao đổi khí :
Bề mặt trao đổi khí rộng
Bề mặt trao đổi khí mỏng và luôn ẩm ướt
Bề mặt trao đổi khí có nhiều mao mạch và máu có sắc tố hô hấp
Có sự lưu thông khí
Đặc điểm của bề mặt trao đổi khí ?
Trao đổi khí qua bề mặt cơ thể

Trao đổi khí bằng hệ thống ống khí

Trao đổi khí bằng mang

- Trao đổi khí bằng phổi
III./CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP

Có mấy hình thức hô hấp chủ yếu ? Nêu tên hình thức .
III./CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP

1./ Hô hấp Qua bề mặt cơ thể


- Động vật đơn bào hoặc đa bào có tổ chức thấp như: ruột khoang, giun tròn, giun dẹp có hình thức hô hấp qua bề mặt cơ thể
giun đất
trùng biến hình
thủy tức
III./CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP

1./Hô hấp qua bề mặt cơ thể
Chưa có cơ quan hô hấp
Không khí được trao đổi trực tiếp qua bề mặt cơ thể ẩm ướt

III./CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
2./Hô hấp bằng hệ thống ống khí
Đối tượng : nhiều loài động vật sống trên cạn như côn trùng.
III./CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
2./Hô hấp bằng hệ thống ống khí
Cơ quan hô hấp là hệ thống ống khí
Không khí được trao đổi trực tiếp giữa tế bào với các ống khí nhỏ nhất

Lỗ thở
*
O2
CO2
Thành mặt bụng
Hình 17.2. Hô hấp bằng hệ thống ống khí ở côn trùng
III./CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
3./Hô hấp bằng mang
III./CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
3./Hô hấp bằng mang
Mang là cơ quan hô hấp thích nghi với môi trường nước của cá , thân mềm , chân khớp
III./CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
Hiệu quả trao đổi khí ở cá tăng do:
Miệng và diềm nắp mang đóng mở nhịp nhàng tạo nên dòng nước chảy 1 chiều và liên tục qua miệng
Cách sắp xếp của mao mạch trong mang giúp cho dòng máu chảy song song và ngược chiều dòng nước giúp hấp thụ O2 hiệu quả.
Hiệu quả trao đổi khí ở cá tăng là do những yếu tố nào ?
III./CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
4./Hô hấp bằng phổi
Phổi là cơ quan hô hấp của động vật sống trên cạn: bò sát, chim, thú.

Thú: khoang mũi ,hầu , khí quản và phế quản
Lưỡng cư: hô hấp bằng da và phổi
Chim: hô hấp bằng phổi và hệ thống túi khí
Hình 17.5. Phổi và phế nang ở người
Ếch
Cá thòi lòi
Bằng phổi và da
Bằng mang và da (da đuôi)
Thành phần Không khí hít vào và thở ra
+ Chưa có cơ quan hô hấp
+ Chất khí được trao đổi trực tiếp qua bề mặt cơ thể ẩm ướt
Giun tròn, thuỷ tức…
+ Cơ quan hô hấp là hệ thống ống khí
+ Chất khí trao đổi trực tiếp giữa tế bào với các ống nhỏ nhất
Côn trùng
+ Cơ quan hô hấp là mang
+ Trao đổi khí diễn ra giữa các phiến mang với môi trường nước
Cá, tôm, cua…
+ Cơ quan hô hấp là phổi
+ Trao đổi khí xảy ra ở các phế nang
Bò sát, chim, thú và người
CÁC HÌNH THỨC HÔ HẤP
Củng cố.
Bài tập củng cố
Câu 1. Điều không đúng với hiệu quả trao đổi khí ở động vật là:

A. Có sự lưu thông tạo ra sự cân bằng về nồng độ O2 và CO2 để các khí đó khuếch tán qua bề mặt trao đổi khí.

B. Có sự lưu thông tạo ra sự chênh lệch về nồng độ O2 và CO2 để các khí đó khuếch tán qua bề mặt trao đổi khí

C. Bề mặt trao đổi khí mỏng và ẩm ướt, giúp O2 và CO2 dễ dàng khuếch tán quá

D. Bề mặt trao đổi khí rộng, có nhiều mao mạch và máu có sắc tố hô hấp
A
Bài tập củng cố
Câu 2. Côn trùng hô hấp

A. Bằng hệ thống ống khí

B. Bằng mang

C. Bằng phổi

D. Qua bề mặt cơ thể
A
Bài tập củng cố
Câu 3. Hô hấp ngoài là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể với môi trường sống thông qua bề mặt trao đổi khí ở

A. Mang

B. Bề mặt toàn cơ thể

C. Phổi

D. Các cơ quan hô hấp như phổi, da, mang,…
D
Bài tập củng cố
Câu 4. Xét các loài sinh vật sau:

(1) tôm (2) cua (3) châu chấu

(4) trai (5) giun đất (6) ốc

Những loài nào hô hấp bằng mang ?

A. (1), (2), (3) và (5)

B. (4) và (5)

C. (1), (2), (4) và (6)

D. (3), (4), (5) và (6)
C